Sự Sắp Xếp Lại Kinh Tế của Trump: Tác Động của Hiệp Ước Mar-a-Lago Đối Với Thương Mại Toàn Cầu, Thị Trường Tiền Tệ và Vàng

Chương trình nghị sự kinh tế của chính quyền Trump sắp tới đã gây ra nhiều tranh luận trong giới thị trường và các nhà phân tích về khả năng thay đổi hệ thống tài chính toàn cầu. Trung tâm của cuộc thảo luận này là một khái niệm không chính thức — Hiệp ước Mar-a-Lago — mô tả một nỗ lực phối hợp có thể để cân bằng lại thị trường tiền tệ và định hình lại các mối quan hệ thương mại quốc tế. Mặc dù chưa có thỏa thuận chính thức nào được công bố, Hiệp ước Mar-a-Lago thể hiện những gì một số nhà phân tích xem là một sự tái tưởng tượng đầy tham vọng về cấu trúc tài chính sau Chiến tranh Thế giới thứ hai, tương đương về phạm vi với các bước chuyển chính sách mang tính lịch sử.

Động lực thúc đẩy các cuộc thảo luận này xoay quanh một thách thức dai dẳng: sức mạnh của đồng USD, khiến hàng xuất khẩu của Mỹ kém cạnh tranh hơn và góp phần vào các mất cân đối thương mại cấu trúc. Với thâm hụt thương mại của Mỹ đạt 1,2 nghìn tỷ USD năm 2024, các nhà hoạch định chính sách đang xem xét liệu hành động phối hợp quốc tế có thể điều chỉnh giá trị tiền tệ và định hướng lại mô hình thương mại toàn cầu hay không.

Tiền lệ lịch sử: Học hỏi từ Hiệp ước Plaza

Hiệp ước Mar-a-Lago mang ý tưởng dựa trên một ví dụ lịch sử đã được chứng minh — mặc dù phức tạp. Năm 1985, Hiệp ước Plaza đã tập hợp Mỹ, Nhật Bản, Pháp, Vương quốc Anh và Tây Đức để cùng nhau giải quyết đồng đô la tăng giá đột biến đang làm giảm khả năng cạnh tranh của ngành sản xuất Mỹ. Những điểm tương đồng với tình hình hiện tại rất rõ ràng: khi đó, sự thống trị xuất khẩu của Nhật Bản đe dọa các nhà sản xuất Mỹ; còn bây giờ, những lo ngại về cạnh tranh thương mại của Trung Quốc chiếm lĩnh không gian tâm trí tương tự.

Hiệp ước Plaza đã thành công trong mục tiêu chính là làm yếu đồng đô la đáng kể. Tuy nhiên, thỏa thuận cũng gây ra những hậu quả ngoài ý muốn, đặc biệt là đối với Nhật Bản, nơi việc điều chỉnh tỷ giá đã góp phần vào sự trì trệ kinh tế suốt thập niên 1990. Ví dụ này nhấn mạnh cả tiềm năng lẫn rủi ro của can thiệp phối hợp vào thị trường tiền tệ.

Điều làm khác biệt thời điểm hiện tại là quy mô và phạm vi. Khối lượng giao dịch ngoại hối hàng ngày hiện đạt 7,5 nghìn tỷ USD toàn cầu — lớn hơn rất nhiều so với thập niên 1980 — khiến việc can thiệp trực tiếp trở nên khó khăn hơn đáng kể, dù không phải là không thể.

Các ý tưởng mới nổi: Stephen Miran và tầm nhìn cải cách kinh tế

Cụm từ “Hiệp ước Mar-a-Lago” bắt đầu được chú ý sau một bài báo chính sách tháng 11 năm 2024 của Stephen Miran, ứng cử viên của Trump cho Hội đồng Cố vấn Kinh tế của Nhà Trắng. Trong tài liệu này, Miran đề xuất nhiều chiến lược cải cách nhằm chống lại đồng USD quá mạnh và các mất cân đối kinh tế do đó gây ra. Tương tự, Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent, vào tháng 6 năm 2024, đã đề cập đến khả năng “tái sắp xếp kinh tế lớn” có thể định hình lại các mối quan hệ tài chính quốc tế.

Trong khi Bessent sau đó đã làm rõ rằng các đề xuất cụ thể như điều chỉnh lại giá trị vàng không còn đang được xem xét tích cực, ông cũng nhấn mạnh khả năng huy động “phía tài sản của bảng cân đối Mỹ cho người dân Mỹ” — ngôn ngữ còn nhiều khoảng trống để diễn giải.

Cấu trúc chung của các cuộc thảo luận này nhấn mạnh việc làm sống lại ngành sản xuất và xuất khẩu của Mỹ. Tuy nhiên, thách thức cốt lõi vẫn là: nếu không có sự giảm giá của đồng USD hoặc các điều chỉnh chính sách khác, lợi thế cạnh tranh vẫn còn đó.

Xây dựng khung chính sách: Nhiều công cụ điều chỉnh

Nếu một Hiệp ước Mar-a-Lago thực sự hình thành, Adrian Day, chủ tịch của Adrian Day Asset Management, cho rằng nó sẽ gồm nhiều thành phần liên kết chặt chẽ hơn là một cơ chế duy nhất.

Điều chỉnh thương mại và thuế quan: Trump đã đề xuất thay thế Sở Thuế vụ (IRS) bằng một “Sở Thuế vụ Ngoại vi” thu phí từ các quốc gia nước ngoài — cách nói bóng gió này báo hiệu một bước chuyển đổi căn bản trong việc sử dụng chính sách kinh tế như một công cụ đàm phán. Phương pháp này có thể gây áp lực lên các đối tác thương mại để tuân thủ các mục tiêu kinh tế của Mỹ.

Can thiệp tiền tệ: Các chính phủ có thể phối hợp hoạt động trên thị trường ngoại hối để điều chỉnh giá trị tiền tệ. Như đã đề cập, quy mô thị trường hiện tại khiến việc này khó khăn hơn so với thập niên trước, nhưng công nghệ tài chính hiện đại có thể tạo điều kiện cho hành động phối hợp.

Chia sẻ gánh nặng an ninh và quốc phòng: Một khía cạnh ít được bàn luận nhưng mang tính chiến lược là việc cân đối lại chi phí quốc phòng. Mỹ đã từng trợ cấp bảo vệ quân sự cho các đồng minh châu Âu và châu Á; việc tái cấu trúc các thỏa thuận này có thể trở thành một con bài trong các cuộc đàm phán kinh tế rộng lớn hơn.

Đề xuất tái cấu trúc nợ: Một trong những đề xuất gây tranh cãi hơn mà Day đề cập là ý tưởng các chính phủ nước ngoài nắm giữ trái phiếu Kho bạc Mỹ có thể phải đổi lấy trái phiếu không thể giao dịch kỳ hạn 100 năm không lãi suất. Việc tái cấu trúc này có thể liên kết các trao đổi đó với các đảm bảo an ninh — về cơ bản liên kết sự hiện diện quân sự (như Hạm đội 7 ở Biển Đỏ) với sự hợp tác của Kho bạc. Cách tiếp cận “củ cà rốt và cây gậy” này sẽ là một bước đi khác biệt rõ rệt so với thực hành hiện tại.

Day nhấn mạnh rằng những ý tưởng này chỉ là “một tập hợp lỏng lẻo các chính sách rời rạc” chứ không phải một kế hoạch tổng thể thống nhất. Tuy nhiên, ông cảnh báo rằng quan sát của nhà phân tích Jim Bianco về việc cần xem xét nghiêm túc: dù các đề xuất cá nhân không nhất thiết phải được hiểu theo nghĩa đen, nhưng hướng đi chung đáng để chú ý. Thường thì, các cuộc đàm phán của Trump bắt đầu từ các vị trí cực đoan rồi mới đi đến các kết quả trung dung hơn.

Vấn đề tiền tệ: Ảnh hưởng và giới hạn

Một đồng USD yếu hơn về lý thuyết sẽ giúp hàng hóa Mỹ trở nên hấp dẫn hơn trên thị trường quốc tế, giải quyết một mục tiêu cốt lõi. Tuy nhiên, lợi ích này đi kèm với chi phí. Giá nhập khẩu có thể tăng, từ đó thúc đẩy lạm phát tiêu dùng trong toàn bộ nền kinh tế. Các nhà đầu tư vốn coi tài sản và trái phiếu Kho bạc Mỹ là nơi trú ẩn an toàn có thể chuyển hướng vốn sang các đồng tiền thay thế như euro hoặc yen, làm phức tạp thêm khung chính sách của Cục Dự trữ Liên bang.

Nguy hiểm hơn, bất kỳ nỗ lực ép buộc các chính phủ nước ngoài đổi trái phiếu Kho bạc Mỹ không có lợi có thể làm mất ổn định thị trường trái phiếu trị giá 29 nghìn tỷ USD — có thể coi là hạ tầng quan trọng nhất của tài chính toàn cầu. Các tác động dây chuyền của sự gián đoạn này có thể lan rộng qua các thị trường tín dụng, lãi suất thế chấp, và cuối cùng là việc làm và tăng trưởng.

Vàng: Bảo hiểm tối thượng chống lại bất ổn chính sách

Trong hầu hết các kịch bản của Hiệp ước Mar-a-Lago, một điều rõ ràng là điều kiện thuận lợi cho vàng. Một đồng USD yếu hơn thường đi kèm với nhu cầu vàng tăng lên khi các nhà đầu tư tìm kiếm nơi lưu trữ giá trị chống lại sự mất giá của tiền tệ. Sự không chắc chắn về chính sách nợ của Mỹ và khả năng gây mất ổn định thị trường trái phiếu sẽ làm tăng thêm tác dụng này.

Một khía cạnh khác của các đồn đoán về Hiệp ước Mar-a-Lago liên quan đến kho vàng trong nước của chính phủ Mỹ. Fort Knox, Kentucky, cùng các địa điểm khác giữ dự trữ vàng quốc gia, hiện có giá trị khoảng 758 tỷ USD theo giá thị trường. Tuy nhiên, bảng cân đối của Cục Dự trữ Liên bang chỉ phản ánh số này là 11 tỷ USD do một luật năm 1973 cố định giá kế toán. Trump và Elon Musk đều bày tỏ quan tâm đến việc tiến hành xác minh chính thức dự trữ vàng tại Fort Knox, làm dấy lên suy đoán về các chiến lược điều chỉnh lại giá trị.

Nếu chính quyền theo đuổi việc giảm giá đồng USD đồng thời tái cấu trúc các nghĩa vụ tài chính của Mỹ, sự kết hợp này có thể kích hoạt sự phân bổ lại danh mục đầu tư đáng kể của các nhà đầu tư quốc tế. Các tổ chức nước ngoài nhận thức được sự dịch chuyển khỏi kỷ luật tài chính truyền thống có thể tăng tỷ lệ vàng như một biện pháp phòng ngừa trước sự biến động của thị trường trái phiếu.

Các động thái thị trường rộng lớn hơn và những điều chưa rõ

Hiệp ước Mar-a-Lago vẫn chủ yếu mang tính khái niệm chứ chưa phải chính sách cụ thể. Tuy nhiên, chính các cuộc thảo luận này đã hé lộ cách chính quyền nghĩ về kiến trúc tài chính toàn cầu. Việc hành động chính thức hay chỉ dừng lại ở các khung lý thuyết phụ thuộc vào nhiều yếu tố: phản ứng quốc tế, khả năng chính trị trong nước, và dữ liệu kinh tế theo thời gian thực.

Những tháng tới sẽ làm rõ liệu các tầm nhìn kinh tế này có chuyển thành chính sách thực thi hay chỉ còn là các tham vọng chiến lược. Điều chắc chắn là thị trường tiền tệ, các nhà giao dịch hàng hóa và nhà đầu tư trái phiếu đã bắt đầu định giá khả năng có sự thay đổi lớn — khiến các cuộc thảo luận về Hiệp ước Mar-a-Lago không chỉ là bài tập lý thuyết, mà còn mang tính thực tiễn và ảnh hưởng trực tiếp đến vị thế thị trường ngày hôm nay.