Bức tranh toàn cầu về sản xuất thiếc: Các khu vực sản xuất thiếc hàng đầu thế giới năm 2024

Thị trường thiếc đã trải qua một quỹ đạo biến động mạnh trong suốt năm 2024, với giá tăng lên mức 35.575 USD/tấn trong tháng 4 trước khi ổn định ở mức độ vừa phải gần 28.000 USD vào cuối năm. Sự biến động này phản ánh sự tương tác phức tạp giữa nhu cầu toàn cầu tăng cao và các gián đoạn nguồn cung đáng kể xuất phát từ các khu vực sản xuất thiếc hàng đầu thế giới. Từ việc Myanmar đình chỉ khai thác đến các thách thức trong sản xuất ở Nam Mỹ, các động thái về nguồn cung thiếc trên các khu vực địa lý khác nhau tiếp tục định hình lại các yếu tố cơ bản của thị trường hàng hóa này.

Các yếu tố thúc đẩy thị trường: Tại sao thiếc quan trọng hơn bao giờ hết

Thiếc đã trở thành một vật liệu quan trọng cho hạ tầng và công nghệ hiện đại. Sản xuất bán dẫn, xe điện và hệ thống năng lượng tái tạo đều phụ thuộc nhiều vào các đặc tính độc đáo của thiếc. Với khoảng 50% lượng tiêu thụ thiếc dành cho các ứng dụng hàn cần thiết cho các thiết bị điện tử — từ điện thoại thông minh đến tấm pin mặt trời — nhu cầu vẫn tiếp tục tăng trưởng. Các nhà phân tích tại BMI Research đã điều chỉnh dự báo giá thiếc năm 2024 lên mức 30.000 USD/tấn, phản ánh những lo ngại về nguồn cung từ các quốc gia sản xuất lớn. Nhìn xa hơn, các chuyên gia ngành dự đoán giá có thể đạt tới 45.000 USD vào năm 2033 khi nhu cầu toàn cầu ngày càng tăng.

Tổng quan về sản xuất theo khu vực: Bản đồ thế giới sản xuất thiếc

Nguồn cung thiếc toàn cầu chủ yếu tập trung ở một số khu vực chính, mỗi khu vực đối mặt với những thách thức hoạt động và cơ hội thị trường riêng biệt. Hiểu rõ năng lực sản xuất và các hạn chế của các khu vực này là điều cần thiết cho các nhà đầu tư theo dõi khả năng phục hồi của chuỗi cung ứng.

1. Trung Quốc: Nhà cung cấp thiếc lớn nhất thế giới

Sản lượng: 68.000 tấn
Cơ sở dự trữ: 1,1 triệu tấn

Trung Quốc duy trì vị trí là quốc gia sản xuất thiếc lớn nhất thế giới, mặc dù sản lượng đã giảm dần từ 71.000 tấn năm 2022 xuống còn 68.000 tấn năm 2023. Mặc dù có sự co lại nhẹ này, Trung Quốc kiểm soát hơn một phần ba trữ lượng thiếc toàn cầu, đảm bảo nguồn cung dài hạn đáng kể. Tuy nhiên, căng thẳng địa chính trị leo thang đã tạo ra những bất ổn mới. Vào tháng 12 năm 2024, Trung Quốc đã ban hành các hạn chế xuất khẩu mới đối với các khoáng chất thiết yếu như gallium và germanium — các vật liệu quan trọng trong sản xuất bán dẫn. Các nhà phân tích ngành dự đoán thiếc sẽ sớm được thêm vào danh sách kiểm soát xuất khẩu này khi căng thẳng thương mại giữa Washington và Bắc Kinh gia tăng về ưu thế công nghệ trong các lĩnh vực then chốt.

2. Myanmar: Đầu tàu sản xuất mới nổi

Sản lượng: 54.000 tấn
Cơ sở dự trữ: 700.000 tấn

Sản lượng thiếc của Myanmar đã tăng mạnh trong năm 2023, từ 47.000 tấn năm 2022 lên vị trí thứ hai trên toàn cầu. Khu vực bang Wa của Myanmar chứa phần lớn sản lượng thiếc của quốc gia này, bao gồm mỏ Man Maw — một trong những mỏ thiếc có công suất lớn nhất thế giới. Tuy nhiên, một gián đoạn quan trọng đã xảy ra vào tháng 4 năm 2023 khi chính quyền bang Wa tuyên bố đình chỉ khai thác bắt đầu từ tháng 8 năm 2023, nhằm bảo tồn tài nguyên khoáng sản và tiến hành các cuộc kiểm tra toàn diện ngành công nghiệp. Hành động này đã gây hậu quả: việc Man Maw không hoạt động trở lại đã duy trì áp lực giảm cung trong suốt năm 2024 và dự kiến kéo dài đến năm 2025, chưa có thời điểm rõ ràng để khởi động lại. Việc đình chỉ khai thác, chế biến và vận chuyển quặng thô đã tạo ra một nút thắt về nguồn cung, ảnh hưởng đến giá thiếc toàn cầu, đặc biệt là các dòng nhập khẩu vào Trung Quốc và Indonesia.

3. Indonesia: Vượt qua thách thức sản xuất

Sản lượng: 52.000 tấn
Cơ sở dự trữ: Không công bố công khai

Lĩnh vực sản xuất thiếc của Indonesia đã trải qua nhiều biến động lớn trong năm 2023, giảm từ 70.000 tấn năm 2022 — đánh mất vị trí thứ hai vào tay Myanmar. Sự co lại này là mức giảm hàng năm lớn nhất trong số các nhà sản xuất thiếc chính. Nhận thức được tầm quan trọng chiến lược của thiếc, Bộ Năng lượng và Khoáng sản Indonesia đã chính thức xếp thiếc vào danh mục khoáng sản chiến lược vào năm 2023, thừa nhận sự khan hiếm nguồn cung, giá trị kinh tế và vai trò quan trọng trong các ứng dụng công nghệ cao. Phân loại này thể hiện ý định của chính phủ trong việc ưu tiên phát triển ngành thiếc trong tương lai.

4. Peru: Trung tâm thiếc chính của châu Mỹ

Sản lượng: 23.000 tấn
Cơ sở dự trữ: 130.000 tấn

Peru đã nổi lên là nhà cung cấp thiếc hàng đầu cho Hoa Kỳ trong năm 2023, mặc dù sản lượng giảm từ 28.200 tấn năm 2022 xuống còn 23.000 tấn năm 2023. Ngành khai thác thiếc của quốc gia này chủ yếu dựa vào hoạt động của Minsur tại mỏ San Rafael, được xem là một trong những mỏ thiếc tích hợp lớn nhất thế giới. Vị trí của Peru như nhà sản xuất thiếc hàng đầu khu vực Tây bán cầu nhấn mạnh tầm quan trọng địa chính trị của nước này trong chuỗi cung ứng phục vụ các nhà sản xuất Bắc Mỹ.

5. Cộng hòa Dân chủ Congo: Trung tâm sản xuất chất lượng cao

Sản lượng: 19.000 tấn
Cơ sở dự trữ: 120.000 tấn

Sản lượng thiếc của Cộng hòa Dân chủ Congo đã tăng nhẹ lên 19.000 tấn trong năm 2023, từ 18.600 tấn năm 2022. Alphamin Resources vận hành tổ hợp Bisie ở miền đông Congo, nơi có hai mỏ thiếc chất lượng cao nhất thế giới: Mpama North và Mpama South mới hoàn thành. Sau một dự án mở rộng lớn, tổ hợp Bisie đang nâng cao công suất sản xuất hướng tới mục tiêu hàng năm 20.000 tấn, định vị Congo trở thành nhà cung cấp ngày càng quan trọng cho thị trường toàn cầu.

6. Brazil: Di sản thiếc của Amazon

Sản lượng: 18.000 tấn
Cơ sở dự trữ: 420.000 tấn

Sản lượng thiếc của Brazil đã tăng nhẹ lên 18.000 tấn trong năm 2023 từ 17.000 tấn năm 2022, duy trì vị trí là nhà cung cấp ổn định cho thị trường toàn cầu. Ngành thiếc của quốc gia này đã trải qua quá trình tái cấu trúc đáng kể vào năm 2024 khi Minsur đồng ý bán lại công ty con tại Brazil là Mineração Taboca — nhà sản xuất thiếc tích hợp lớn nhất của quốc gia — cho China Nonferrous Trade với giá 340 triệu USD. Giao dịch này mang ý nghĩa chiến lược, vì Taboca đã đóng góp hơn một phần ba sản lượng thiếc tinh chế của Brazil và vận hành cả mỏ Pitinga lẫn nhà luyện kim Pirapora. Pitinga, nằm trong khu vực Amazon, chứa trữ lượng thiếc lớn nhất thế giới theo kim loại, với trữ lượng đã được chứng minh là 279.000 tấn, đảm bảo liên tục sản xuất trong hơn ba thập kỷ tới.

7. Bolivia: Quản lý gián đoạn chuỗi cung ứng

Sản lượng: 18.000 tấn
Cơ sở dự trữ: 400.000 tấn

Bolivia đã đạt sản lượng 18.000 tấn trong năm 2023, tương đương Brazil, nhưng quốc gia này đã đối mặt với các khó khăn hoạt động kéo dài. Tháng 3 năm 2023, nhà luyện kim nhà nước Vinto của Bolivia tuyên bố bất khả kháng do thiếu hụt than đá từ Peru, gây thiệt hại sản xuất hàng tuần lên tới 200 tấn. Thêm vào đó, Vinto còn gặp phải cắt giảm nguồn cung trong nhiều tháng từ các mỏ trong nước là Huanuni và Calquiri do các khoản nợ còn tồn đọng 90 triệu USD, dẫn đến các tranh chấp lao động làm gián đoạn toàn bộ ngành.

8. Australia: Động lực tăng trưởng mới nổi

Sản lượng: 9.100 tấn
Cơ sở dự trữ: 620.000 tấn

Sản lượng thiếc của Australia duy trì ổn định ở mức 9.100 tấn trong năm 2023, tăng nhẹ so với 9.000 tấn năm 2022. Ngành thiếc của quốc gia này đang chuẩn bị mở rộng sau khi công ty khai thác Metals X đầu tư 4,64 triệu AUD vào First Tin năm 2024, mua lại 23% cổ phần. Metals X, đồng sở hữu mỏ Renison tại Tasmania, hướng tới tận dụng chuyên môn vận hành để thúc đẩy dự án phát triển Taronga của First Tin tại New South Wales, với mục tiêu sản xuất vào năm 2027 sau khi hoàn thành phân tích khả thi thành công.

9. Nigeria: Động lực khai thác artisanal

Sản lượng: 8.100 tấn
Cơ sở dự trữ: Không công bố công khai

Sản lượng thiếc của Nigeria đã tăng 15,71% so với cùng kỳ năm trước, từ 7.000 tấn năm 2022 lên 8.100 tấn năm 2023. Bang Plateau là nơi chứa trữ lượng thiếc chính của Nigeria và đã chứng kiến hoạt động khai thác tăng cường khi giá thiếc toàn cầu vượt quá 30.000 USD/tấn trong năm 2024 — mức tăng đáng kể so với mức khoảng 5.000 USD/tấn vào đầu những năm 2000. Tuy nhiên, ngành thiếc Nigeria chủ yếu hoạt động ngoài khung pháp lý, với khai thác artisanal và phi chính thức chiếm ưu thế, góp phần rất ít vào ngân sách thuế. Ngành khoáng sản nói chung chỉ đóng góp 0,17% vào GDP của Nigeria trong giai đoạn 2018-2022, theo Cục Thống kê Quốc gia, cho thấy sự không phù hợp giữa sản lượng và hợp thức hóa kinh tế.

10. Malaysia: Nhà sản xuất thiếc lịch sử của Đông Nam Á

Sản lượng: 6.100 tấn
Cơ sở dự trữ: Không công bố công khai

Malaysia hoàn thành danh sách mười quốc gia sản xuất thiếc hàng đầu với 6.100 tấn trong năm 2023, tăng từ 5.000 tấn năm 2022. Công ty luyện kim Malaysia Smelting — nhà chế biến thiếc lớn thứ hai thế giới và là một tổ chức có lịch sử hơn một thế kỷ — đang tận dụng các dự báo tích cực về thị trường. Công ty đã ghi nhận biên lợi nhuận vượt dự kiến trong quý 2 và quý 3 năm 2024, cho thấy khả năng vận hành bền bỉ giữa bối cảnh giá hàng hóa biến động.

Triển vọng tương lai: Áp lực nguồn cung và tác động thị trường

Thị trường thiếc toàn cầu đang đối mặt với một điểm ngoặt quan trọng khi nhu cầu tăng nhanh trong khi nguồn cung bị hạn chế ở nhiều khu vực sản xuất. Việc Myanmar kéo dài đình chỉ khai thác, chuyển đổi sản xuất của Indonesia và các hạn chế thương mại địa chính trị nhằm vào Trung Quốc đều góp phần tạo ra một môi trường chủ yếu bị hạn chế về nguồn cung. Đối với các nhà đầu tư theo dõi các quốc gia và khu vực sản xuất thiếc này, sự hội tụ của các yếu tố cơ bản vững chắc — thúc đẩy bởi sự phục hồi của bán dẫn, điện khí hóa xe điện và triển khai năng lượng tái tạo — cho thấy khả năng giá sẽ duy trì hỗ trợ cấu trúc. Mặc dù sự biến động giá có thể tiếp tục kéo dài đến năm 2025 và 2026, cấu trúc cung cầu cơ bản dường như đang ở vị trí để duy trì mức giá thiếc cao hơn so với mức trung bình từ 2010-2020, với dự đoán chung của ngành hướng tới mục tiêu 45.000 USD/tấn vào năm 2033 trong dài hạn.