Ngày 25 tháng 4 năm 2026, Iran một lần nữa nâng cấp kế hoạch kiểm soát eo biển Hormuz. Theo hãng tin Mehr của Iran, các nghị viên Quốc hội Iran Behnam Sayyedi đã công khai bày tỏ rằng Iran đã hình thành một kế hoạch toàn diện: trong tất cả thư từ và tài liệu kinh doanh chỉ thừa nhận tên «Vịnh Ba Tư», không chấp nhận bất kỳ cách gọi nào khác; các tàu thuyền và tàu chiến hoạt động trong khu vực phải nhận được giấy phép của Iran; chủ quyền eo biển sẽ hoàn toàn do Iran nắm giữ. Ngoài ra, các tàu bị xác định là thuộc quốc gia thù địch sẽ không được phép đi qua, tàu của Israel bị cấm tuyệt đối thông hành; tàu thuyền được phép thông hành phải nộp các khoản phí liên quan và ưu tiên thanh toán bằng rial.
Trong khi đó, một quan chức chính thức của Pakistan cho biết Iran trong vòng đàm phán thứ hai đã có lập trường cứng rắn hơn so với vòng đầu, nhấn mạnh rằng mọi phương án kết thúc chiến tranh đều phải được thực hiện theo điều kiện của Iran, chứ không phải theo điều kiện do Tổng thống Mỹ Donald Trump đề xuất. Ngoại trưởng Thổ Nhĩ Kỳ Hakan Fidan cùng ngày cho biết, sau khi Mỹ và Iran có thể đạt được thỏa thuận hòa bình, Thổ Nhĩ Kỳ có thể cân nhắc tham gia hoạt động rà phá bom mìn ở eo biển Hormuz và coi đó là trách nhiệm nhân đạo.
Trước loạt diễn biến mới nhất này, thị trường tất nhiên đặt ra một câu hỏi mới: Trong bối cảnh kép gồm lập trường cứng rắn của Iran và sức ép liên tục từ phía Mỹ, liệu mô thức biến động của thị trường tiền mã hóa, vàng và dầu thô có thay đổi không? Nhà đầu tư nên nhận diện những quy luật mới đó như thế nào?
Vàng đi ngang ở vùng cao
Tính đến ngày 25 tháng 4, hợp đồng tương lai vàng COMEX đóng cửa ở mức 4,725.4 đô la Mỹ/ounce, vàng giao ngay ở mức 4,709.5 đô la Mỹ/ounce, giảm khoảng 2% trong tuần. Một thay đổi đáng chú ý là: phản ứng của vàng trước tình hình Iran đang chuyển từ «sự kiện bất ngờ gây bùng nổ tăng mạnh» sang «đi ngang củng cố ở vùng cao + nhạy với tin tức».
Lý do cốt lõi đằng sau nằm ở việc thị trường đồng thời chấp nhận hai thực tế mâu thuẫn nhau: một mặt, rủi ro mang tính hệ thống của eo biển Hormuz (bị phong tỏa, thu phí thông hành, loại trừ tàu thuyền thuộc phía đối địch) đã tạo ra một đáy vững chắc cho giá vàng trên mức 4,700 đô la; mặt khác, giá dầu tiếp tục tăng (Brent tăng 15.5% trong tuần) đẩy kỳ vọng tăng lãi suất và chỉ số đô la Mỹ, tạo áp lực ngắn hạn lên vàng. Cấu hình «cả phe mua lẫn phe bán đều mạnh» này, có nghĩa là vàng đã bước vào một vùng dao động mới — mọi tin tức mới về đàm phán Mỹ-Iran (như vòng đàm phán tiếp theo diễn ra tại Pakistan sau ngày 25 tháng 4) có thể gây ra biên độ dao động trong ngày vượt quá 2%.
Biến động dầu thô gia tăng
Thị trường dầu thô trong tuần này cho thấy thay đổi mang tính xu hướng rõ rệt nhất. Tính đến ngày 25 tháng 4, dữ liệu giá mới nhất từ Gate cho thấy dầu thô Mỹ ở mức 98 đô la, tăng 13% theo tuần; dầu Brent ở mức 106.5 đô la, tăng 15.5% theo tuần.
Một câu hỏi đáng chú ý mới là: Liệu giá dầu có lặp lại đợt đột phá mang tính lịch sử hay không? Trước đó, mô hình của Citigroup cho thấy nếu việc thông hành qua eo biển Hormuz bị cản trở kéo dài một tháng, giá dầu có thể lên tới 110 đô la/thùng; nếu kéo dài hai tháng, khoảng thiếu hụt nguồn cung toàn cầu sẽ đạt khoảng 1.7 tỷ thùng, và giá dầu có thể bị đẩy lên 130 đô la/thùng. Và các điều khoản mới trong kế hoạch của Iran như «ưu tiên thanh toán phí thông hành bằng rial» «loại trừ tàu thuyền của quốc gia thù địch», thực chất làm tăng chi phí chính trị và mức độ bất định cho việc thông hành qua eo biển. Thị trường đang dần tiêu hóa logic định giá của «chảy máu mạn tính» chứ không phải cú sốc một lần, dẫn đến việc giá dầu thể hiện sự «tăng theo bậc thang» — mỗi lần đối đầu ngoại giao leo thang, mặt bằng giá trung tâm sẽ được nâng lên vĩnh viễn.
Ngoài ra, khả năng Thổ Nhĩ Kỳ tham gia rà phá bom mìn sẽ tạo thêm một biến số cho tình hình trong tương lai. Fidan khẳng định rõ rằng nếu liên minh đa quốc gia trở thành một bên trong cuộc xung đột, Thổ Nhĩ Kỳ sẽ xem xét lại lập trường. Điều này có nghĩa là bên tham gia cuộc giằng co ở phía cung năng lượng đang gia tăng, nên trong ngắn hạn độ biến động khó có thể giảm xuống.
Bitcoin giữ vững 77,000 đô la
Tính đến ngày 25 tháng 4, giá Bitcoin dao động trong biên độ 77,500 – 77,700 đô la, và tổng giá trị vốn hóa thị trường tiền mã hóa toàn cầu được duy trì ở mức 2.59 nghìn tỷ đô la. Một câu hỏi then chốt mới là: Trong bối cảnh rủi ro địa chính trị trở nên dài hạn, liệu Bitcoin đang chuyển vai trò từ «tài sản rủi ro biến động cao» sang «vàng kỹ thuật số» hay không?
Dựa trên dữ liệu của tuần này, mức giảm của Bitcoin (khoảng 1.2%) thấp hơn nhiều so với vàng (giảm 2%) và nhóm cổ phiếu năng lượng của Mỹ, thậm chí còn cho thấy một mức độ chống chịu nhất định. Điều này khác với quy luật trước đây trong các cuộc xung đột địa chính trị khi Bitcoin thường lao dốc theo tài sản rủi ro. Thị trường đang bắt đầu thảo luận một mô hình/một khuôn khổ mới: khi các kênh năng lượng then chốt như eo biển Hormuz bị chính trị hóa liên tục, kỳ vọng lạm phát của hệ thống tiền pháp định và rủi ro kiểm soát vốn cùng lúc tăng lên; còn với giới hạn tổng lượng 21 triệu đồng Bitcoin và thuộc tính lưu thông toàn cầu không gắn với quốc gia, thì Bitcoin lại trở thành một lựa chọn trú ẩn xuyên khu vực. Dĩ nhiên, sự chuyển dịch này vẫn cần thêm dữ liệu để xác nhận, nhưng các cơ hội arbitrage giữa hợp đồng vàng ký quỹ USDT, hợp đồng dầu thô và tài sản mã hóa trên nền tảng Gate đã tăng rõ rệt.
FAQ
Q1: Trong kế hoạch mới nhất của Iran, «tàu của quốc gia thù địch không được phép thông qua» cụ thể là chỉ những quốc gia nào?
A1: Theo phát biểu của nghị viên Quốc hội Iran Sayyedi, danh sách các quốc gia thù địch được Hội đồng an ninh quốc gia tối cao của Iran hoặc Bộ Tổng tham mưu các lực lượng vũ trang xác định. Trong thông tin công khai hiện nay, chỉ có «tàu của Israel bị cấm tuyệt đối thông qua» được nêu rõ. Các quốc gia khác có thể được xếp vào phạm vi thù địch vẫn chưa được công bố chính thức, nhưng thị trường nhìn chung đang quan tâm đến phản ứng tiếp theo của Mỹ và các đồng minh.
Q2: Nếu việc phong tỏa eo biển Hormuz kéo dài, giá Bitcoin có vượt 80,000 đô la không?
A2: Theo dữ liệu lịch sử, giá Bitcoin chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố, và địa chính trị chỉ là một trong số đó. Nhưng nếu việc phong tỏa khiến giá năng lượng toàn cầu duy trì ở mức cao, từ đó làm gia tăng kỳ vọng lạm phát của tiền pháp định và khiến việc kiểm soát vốn thắt chặt hơn, thì câu chuyện trú ẩn của Bitcoin có thể nhận được nhiều sự đồng thuận về dòng tiền hơn.
Q3: Nhà đầu tư thông thường giao dịch hợp đồng vàng và dầu thô trên Gate như thế nào?
A3: Nền tảng Gate cung cấp hợp đồng vàng ký quỹ bằng USDT (mã: XAUUSDT) và hợp đồng bạc (XAGUSDT), cùng với hợp đồng chênh lệch giữa WTI và dầu Brent. Người dùng chỉ cần đăng ký tài khoản Gate và hoàn tất xác thực danh tính, sau đó ở mục «Giao dịch hợp đồng» tìm các cặp giao dịch tương ứng để chọn giao dịch hai chiều mua/bán với đòn bẩy từ 1 – 100 lần. Lưu ý rằng giao dịch hợp đồng có rủi ro cao, khuyến nghị nên hiểu đầy đủ cơ chế ký quỹ trước khi tham gia.
Q4: Vòng đàm phán Mỹ-Iran tiếp theo diễn ra khi nào? Có ảnh hưởng gì đến thị trường?
A4: Theo thông tin hiện có, hai bên Mỹ và Iran dự kiến sẽ tiến hành vòng đàm phán thứ hai tại Pakistan vào cuối tháng 4 đến đầu tháng 5. Ngoại trưởng Iran Alagzi đã đến Islamabad, nhưng hiện chưa có lịch trình hội đàm trực tiếp. Nếu đàm phán phát đi tín hiệu hạ nhiệt, dầu thô có thể xuất hiện nhịp điều chỉnh ngắn hạn, còn vàng và Bitcoin có thể chịu áp lực đồng bộ; nếu đàm phán đổ vỡ (Iran kiên quyết thực hiện theo điều kiện của chính mình), dầu thô có triển vọng vượt 110 đô la/thùng, vàng sẽ kiểm tra lại 4,800 đô la.
Q5: Việc Thổ Nhĩ Kỳ tham gia rà phá bom mìn có làm giảm mức bù rủi ro của eo biển Hormuz không?
A5: Tác động ngắn hạn khá hạn chế. Fidan, ngoại trưởng Thổ Nhĩ Kỳ, đã khẳng định rõ rằng điều kiện để Thổ Nhĩ Kỳ tham gia rà phá bom mìn là «sau khi Mỹ và Iran đạt thỏa thuận hòa bình», và nếu liên minh đa quốc gia trở thành một bên trong cuộc xung đột, Thổ Nhĩ Kỳ sẽ xem xét lại lập trường. Vì vậy, hoạt động rà phá bom mìn hiện vẫn là một lựa chọn nhân đạo mang tính xa hơn và có điều kiện, sẽ không làm thay đổi ngay rủi ro thực tế bị cản trở đối với thông hành qua eo biển.
