IEA Phát hành 400 Triệu Thùng Dầu trong Lần Rút Dự Trữ Khẩn Cấp Lớn Nhất Từng Có

PARIS – Trong một động thái lịch sử nhằm ổn định thị trường năng lượng toàn cầu biến động, Cơ Quan Năng Lượng Quốc Tế (IEA) đã công bố hôm thứ Tư rằng 32 nước thành viên của nó đã thống nhất đồng ý phát hành 400 triệu thùng dầu từ kho dữ trữ khẩn cấp của họ. Hành động phối hợp này, lớn nhất trong lịch sử của cơ quan kể từ khi thành lập năm 1974, là phản ứng trực tiếp đối với những gián đoạn cung cấp nghiêm trọng do xung đột leo thang ở Trung Đông gây ra và sự đóng cửa hiệu quả của Eo Biển Hormuz.

Quyết định này, được Giám đốc Điều hành IEA Fatih Birol ca ngợi là hành động tập thể "có quy mô chưa từng có", nhằm ngăn chặn sự tăng giá dầu thô thêm nữa sau các cuộc tấn công vào vận chuyển hàng hải và cơ sở hạ tầng năng lượng trong khu vực. Khối lượng này vượt xa 182,7 triệu thùng được IEA phát hành năm 2022 sau cuộc xâm lược Ukraine của Nga.

Tại Sao Bây Giờ? Cuộc Khủng Hoảng Eo Biển Hormuz

Sự khẩn cấp của lần phát hành này xuất phát từ sự dừng gần như hoàn toàn của dòng chảy dầu qua Eo Biển Hormuz, một tuyến đường hẹp được coi là điểm cổ chai vận chuyển dầu quan trọng nhất thế giới. Theo IEA, trung bình 20 triệu thùng mỗi ngày—khoảng 20-25% tiêu thụ dầu toàn cầu—thường đi qua eo biển này.

Tuy nhiên, giữa cuộc chiến đang diễn ra liên quan đến Iran, Hoa Kỳ và Israel, eo biển này đã trở thành tuyến đầu. Iran đã tiến hành tấn công các tàu thương mại, lắp đặt mìn và hiệu quả đóng cửa tuyến đường cho các tầu chứa vì các mối quan tâm về an toàn. IEA lưu ý rằng khối lượng xuất khẩu dầu thô và sản phẩm lọc dầu qua khu vực này đã giảm xuống dưới 10% so với mức trước xung đột. Sự phong tỏa này đã giam giữ khoảng 15-20 triệu thùng dầu mỗi ngày phía sau điểm cổ chai, tạo ra một cú sốc cung cấp mà IEA mô tả là lớn nhất trong lịch sử thị trường dầu toàn cầu.

Những Đóng Góp Toàn Cầu

400 triệu thùng sẽ được rút từ tổng dự trữ chính phủ của IEA là 1,2 tỷ thùng. Lần phát hành sẽ được thực hiện theo khung thời gian phù hợp với hoàn cảnh quốc gia của mỗi nước thành viên, với một số quốc gia hành động ngay lập tức. Những đóng góp chính được công bố bao gồm:

· Hoa Kỳ: Là nhà sản xuất và tiêu thụ dầu lớn nhất thế giới, Mỹ sẽ đóng góp phần lớn, phát hành 172 triệu thùng từ Dự Trữ Dầu Chiến Lược của nước này. Các lần giao hàng dự kiến sẽ bắt đầu trong vòng hai tuần và tiếp tục trong khoảng 120 ngày.
· Nhật Bản: Phụ thuộc nặng nề vào Trung Đông cho khoảng 70% nhập khẩu dầu của nó, Nhật Bản dự định tiến hành trước theo lịch trình chính thức, phát hành khoảng 80 triệu thùng từ dự trữ tư nhân và quốc gia của nó bắt đầu sớm nhất ngày 16 tháng 3.
· Đức: Chính phủ Đức sẽ phát hành tương đương 19,51 triệu thùng dầu thô, với Bộ trưởng Kinh tế Katherina Reiche xác nhận rằng số lượng đầu tiên sẽ được giao hàng trong vòng vài ngày.
· Liên Hiệp Anh: Anh đã cam kết 13,5 triệu thùng từ kho dữ trữ khẩn cấp của nước này, được lưu giữ bởi ngành công nghiệp gần nhà máy lọc dầu và ở Biển Bắc.
· Pháp: Tổng thống Emmanuel Macron lưu ý rằng Pháp sẽ đóng góp 14,5 triệu thùng như một phần của tổng đóng góp của G7, chiếm 70% tổng lần phát hành.

Úc đã xác nhận rằng nó đang "xem xét lập trường" của mình liên quan đến việc tham gia vào lần phát hành tự nguyện này, nhấn mạnh rằng nó sẽ liên quan đến việc phát hành dầu vào thị trường trong nước và sẽ không yêu cầu gửi xăng dầu ra nước ngoài.

Nó Sẽ Đủ? Phản Ứng và Phân Tích Thị Trường

Mặc dù quy mô lịch sử của cuộc can thiệp, các nhà phân tích và phản ứng thị trường cho thấy lần phát hành này có thể chỉ là một "miếng dán tạm thời" thay vì một phương pháp chữa trị cho cuộc khủng hoảng cơ bản. Sau khi công bố, giá dầu thực tế đã phục hồi, với dầu thô Brent giao dịch tăng gần 3% ở mức khoảng $90 $91 mỗi thùng.

Các chuyên gia chỉ ra rằng 400 triệu thùng, mặc dù khổng lồ, chỉ sẽ bao phủ khoảng 20 đến 26 ngày lượng dòng chảy dầu thông thường qua Eo Biển Hormuz. Amrita Sen, người sáng lập Energy Aspects, lưu ý rằng lần phát hành này "thua kém" so với khối lượng hàng ngày bị chặn, để lại ít tùy chọn để kiềm chế giá nếu xung đột kéo dài.

"Trừ khi vấn đề cơ bản được giải quyết, không có lần phát hành nào có thể khắc phục thị trường," Maksim Sonin, một giám đốc điều hành năng lượng tại Đại học Stanford, nói với Al Jazeera. Chính Giám đốc Birol của IEA cũng thừa nhận thực tế này, nói rằng mặc dù lần phát hành này nhằm mục đích giảm bớt những tác động ngay lập tức, "điều quan trọng nhất để dòng chảy dầu và khí đốt ổn định trở lại là sự tiếp tục vận chuyển qua Eo Biển Hormuz".

Những thách thức hậu cần cũng vẫn còn. Việc đưa dầu ra thị trường, đặc biệt là cho các nhà máy lọc dầu châu Á phải đối mặt với thiếu hụt nghiêm trọng nhất, có thể mất vài tuần. Hơn nữa, Dự Trữ Dầu Chiến Lược của Mỹ chứa một hỗn hợp dầu ngọt và dầu chua, và không phải tất cả những nước nhập khẩu đều có khả năng lọc dầu để xử lý giống dầu chua đang được phát hành, có khả năng làm phức tạp thêm các nỗ lực giảm thiểu.

Lần phát hành này chỉ là hành động phối hợp thứ sáu trong lịch sử của IEA, theo sau các cuộc can thiệp trong Trận Chiến Vụ Vịnh năm 1991, Bão Katrina năm 2005, nội chiến Libya năm 2011, và hai lần trong xung đột Nga-Ukraine năm 2022. Khi xung đột ở Trung Đông tiếp tục, thế giới hiện nay đang chờ xem liệu động thái đạo lệ này có thể tạo ra đủ thời gian để tìm ra giải pháp ngoại giao nhằm mở lại tuyến động mạch dầu quan trọng nhất thế giới.