Thị trường xe điện toàn cầu gặp phải cú sốc lớn vào đầu năm 2026

Ngành xe điện đã trải qua sự chậm lại đáng kể vào tháng 1 năm 2026, đánh dấu một bước ngoặt cho một ngành công nghiệp từng trên đà tăng trưởng. Thị trường xe điện toàn cầu gặp phải cú sốc đáng kể, với doanh số bán hàng giảm ở các khu vực chính—một sự phân kỳ chủ yếu do các chính sách thay đổi, bão hòa thị trường và hết hạn các ưu đãi của chính phủ. Trong khi một số khu vực thích nghi tốt hơn những khu vực khác, tháng đầu tiên của năm 2026 đã cho thấy mức độ nhạy cảm của thị trường xe điện đối với các thay đổi về quy định và áp lực kinh tế.

Bức tranh chậm lại toàn cầu

Theo dữ liệu từ Electrek và Benchmark Mineral Intelligence, doanh số xe điện toàn cầu đạt 1,2 triệu chiếc vào tháng 1 năm 2026, giảm 3% so với cùng kỳ năm trước và giảm mạnh 44% so với tháng 12 năm 2025. Sự sụt giảm này phản ánh cả yếu tố mùa vụ lẫn các thách thức cơ bản. Việc chuyển đổi từ môi trường ưu đãi sang điều kiện thị trường ngày càng dựa vào chính sách đã buộc các nhà sản xuất ô tô và người tiêu dùng phải điều chỉnh kỳ vọng của mình. Đối với một ngành từng ăn mừng kỷ lục trong năm 2024 và 2025, sự điều chỉnh này cho thấy rằng việc chấp nhận xe điện còn phụ thuộc nhiều vào sự hỗ trợ của chính sách hơn những gì đã nghĩ trước đây.

Bắc Mỹ đối mặt với thực tế khắc nghiệt

Hoa Kỳ đã trải qua tháng 1 đặc biệt khắc nghiệt, ghi nhận mức doanh số xe điện thấp nhất kể từ đầu năm 2022. Doanh số xe điện tại Bắc Mỹ giảm 33% so với cùng kỳ năm trước, một sự sụt giảm khiến ngành công nghiệp sốc và các nhà sản xuất ô tô phải nhanh chóng xem xét lại chiến lược của mình. Nguyên nhân rõ ràng là: khoản tín dụng thuế xe điện của liên bang đã hết hạn vào tháng 9 năm 2025, loại bỏ một phần quan trọng trong tài chính hỗ trợ người mua. Không còn sự hỗ trợ này, người tiêu dùng đã hoãn mua hoặc chuyển sang các phương tiện truyền thống, khiến các nhà sản xuất lớn như Ford, General Motors và Stellantis phải gánh chịu thiệt hại lớn. Các công ty này đã thực hiện các khoản ghi giảm giá trị lớn và công bố mục tiêu sản xuất điều chỉnh, phản ánh tính chất đột ngột và nghiêm trọng của cú sốc thị trường này.

Chính sách của Trung Quốc định hình lại bức tranh xe điện

Yếu tố thúc đẩy yếu nhất toàn cầu đến từ Trung Quốc, nơi có thị trường xe điện lớn nhất thế giới. Doanh số xe điện Trung Quốc giảm 20% so với cùng kỳ năm trước và giảm 55% so với tháng 12 năm 2025, theo Benchmark Mineral Intelligence. Sự co lại mạnh mẽ này bắt nguồn từ các cải cách chính sách lớn đã thay đổi căn bản các điều kiện mua xe điện. Cụ thể, chính phủ Trung Quốc đã giới thiệu thuế mua xe 5% đối với xe điện—kết thúc thời kỳ miễn thuế bắt đầu từ năm 2014—và thực hiện chính sách trợ giá đổi xe ít hào phóng hơn. Sự thay đổi này đánh dấu một bước ngoặt: những ngày hỗ trợ mạnh mẽ của chính phủ cho việc chấp nhận xe điện đang nhường chỗ cho một môi trường cạnh tranh hơn dựa trên thị trường. Tesla, đã gặp khó khăn tại Trung Quốc trong suốt năm 2025 với doanh số bán hàng giảm lần đầu tiên, nay phải đối mặt với một bối cảnh còn thù địch hơn do các điều chỉnh chính sách này tạo ra.

Châu Âu là ngoại lệ của cú sốc

Trong khi phần lớn thế giới rút lui, châu Âu nổi lên như một điểm sáng trong tháng 1 năm 2026. Khu vực này bán hơn 320.000 xe điện, tăng 24% so với cùng kỳ năm trước mặc dù giảm 33% so với đỉnh tháng 12. Sức mạnh của châu Âu đến từ nhiều yếu tố: cam kết tiếp tục giảm phát thải của EU, việc tái giới thiệu các khoản trợ cấp tại các thị trường chính như Vương quốc Anh, Đức và Pháp, cùng với nhu cầu tiêu dùng mạnh mẽ được hỗ trợ bởi áp lực quy định. Đáng chú ý, xe điện đã vượt qua xe chạy xăng về thị phần tổng thể trên toàn châu Âu trong năm 2025, nhấn mạnh xu hướng chuyển dịch nhanh chóng của khu vực này về điện khí hóa. Sự phân kỳ này cho thấy rằng sự nhất quán về chính sách và các chính sách ưu đãi cam kết có thể cách ly thị trường khỏi cú sốc chung ảnh hưởng đến doanh số xe điện toàn cầu.

Thị trường mới nổi nắm bắt cơ hội

Ngoài các khu vực chính, việc chấp nhận xe điện đã tăng tốc rõ rệt, với doanh số gần như gấp đôi ở các thị trường mới nổi. Hàn Quốc, Brazil và Thái Lan dẫn đầu sự tăng trưởng này, cho thấy rằng nhu cầu mạnh mẽ đối với xe điện vẫn tồn tại ở các thị trường có điều kiện mua sắm thuận lợi và chính sách hỗ trợ còn nguyên vẹn. Sự phân kỳ này làm nổi bật một nhận thức quan trọng: cú sốc xe điện toàn cầu chủ yếu là do chính sách thúc đẩy chứ không phải do sụt giảm nhu cầu cơ bản.

Những tháng đầu năm 2026 đã làm rõ một thực tế quan trọng cho ngành xe điện: tăng trưởng bền vững phụ thuộc rất nhiều vào sự hỗ trợ của chính phủ và các ưu đãi dành cho người tiêu dùng. Khi các thị trường chuyển sang tự lực, ngành xe điện đối mặt với thử thách lớn về việc liệu sự nhiệt huyết của người mua có thể tồn tại mà không cần sự hỗ trợ liên tục của chính sách hay không.