#AsiaPacificStocksTriggerCircuitBreakers

Cổ phiếu Châu Á Thái Bình Dương kích hoạt circuit breaker khi xung đột Iran gây ra đợt bán tháo lịch sử

Cơn thảm họa trên các thị trường châu Á chưa từng có tiền lệ. Các cổ phiếu trên toàn khu vực châu Á Thái Bình Dương đã lao dốc không phanh, Hàn Quốc và Thái Lan đều kích hoạt circuit breaker khi xung đột Iran leo thang khiến các nhà đầu tư hoảng loạn tháo chạy. Đây không phải là một đợt điều chỉnh bình thường, mà là một cuộc khủng hoảng thị trường toàn diện đang diễn ra trong thời gian thực.

Chỉ số KOSPI của Hàn Quốc đã trải qua ngày tồi tệ nhất kể từ khi ra đời vào năm 1980, giảm 12,06% để đóng cửa ở mức 5.093,54 điểm. Mức giảm này nghiêm trọng đến mức giao dịch tự động bị tạm dừng trong 20 phút khi circuit breaker kích hoạt lần đầu tiên kể từ tháng 8 năm 2024. Thiệt hại là khủng khiếp, với tổng giá trị thị trường bị xóa sổ lên tới 817,6 nghìn tỷ won Hàn Quốc, tương đương khoảng 553 tỷ đô la Mỹ chỉ trong hai ngày. Chỉ số này đã xóa sạch tất cả các thành quả đạt được kể từ tháng Hai.

Chỉ số SET của Thái Lan cũng không khá hơn, giảm 8% và kích hoạt circuit breaker riêng của mình, khiến giao dịch bị đình trệ trong 30 phút. Sàn giao dịch tương lai Thái Lan cũng tạm dừng giao dịch hợp đồng tương lai chỉ số, quyền chọn và hợp đồng tương lai cổ phiếu đơn lẻ khi tâm lý hoảng loạn lan rộng khắp thị trường. Các cổ phiếu Thái Lan hiện đã mất gần 14% lợi nhuận ghi nhận sau chiến thắng quyết định của Thủ tướng Anutin Charnvirakul trong cuộc bầu cử tháng trước.

Áp lực bán ra còn lan rộng khắp toàn khu vực. Chỉ số Nikkei 225 của Nhật Bản giảm hơn 4%, phá vỡ mốc 54.000 điểm và ghi nhận ngày giảm thứ ba liên tiếp. Chỉ số biến động Nikkei tăng vọt lên mức cao nhất kể từ tháng 8 năm 2024, phản ánh nỗi sợ cực độ của các nhà giao dịch. Chỉ số Hang Seng của Hong Kong giảm hơn 700 điểm tại mức thấp nhất, tạm thời xuyên thủng mức 25.000 điểm quan trọng trước khi ổn định lại và giảm 2,5%. Chỉ số ASX 200 của Úc giảm 1,81%, còn chỉ số tham chiếu của Đài Loan giảm hơn 4%. Trung Quốc đại lục cho thấy sự phục hồi tương đối, nhưng vẫn giảm, với Shanghai Composite giảm 1% và Shenzhen Component giảm 0,73%.

Chỉ số MSCI châu Á Thái Bình Dương, chỉ số chuẩn rộng cho các cổ phiếu khu vực, giảm tới 4,5%, mức giảm mạnh nhất kể từ tháng 4 năm ngoái. Những lo ngại địa chính trị ban đầu đã biến thành một cuộc sụp đổ toàn diện của khu vực.

Nguyên nhân chính rõ ràng và đáng sợ đối với các nền kinh tế châu Á là eo biển Hormuz, nơi khoảng 20% dầu mỏ và khí tự nhiên hóa lỏng toàn cầu thường xuyên lưu thông, đã bị đóng cửa hoàn toàn sau các đe dọa của Iran về việc phóng hỏa tàu thuyền. Các tàu thuyền bị tấn công, các công ty bảo hiểm hủy bỏ bảo hiểm, và hoạt động vận chuyển gần như ngưng trệ. Đối với các quốc gia nhập khẩu năng lượng ở châu Á, đây là một cú sốc cung cấp sinh tử.

Hàn Quốc, quốc gia mua dầu lớn thứ tư thế giới, nhập khẩu khoảng 70% dầu thô từ Trung Đông. Các nhà phân tích của Citibank cảnh báo rằng nếu giá dầu trung bình trên 82 đô la mỗi thùng trong năm nay, tăng trưởng GDP của Hàn Quốc có thể giảm 0,45 điểm phần trăm, trong khi lạm phát có thể tăng 0,6 điểm phần trăm. Đồng won đã vượt mức 1.500 đổi 1 đô la lần đầu tiên kể từ cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2009, thêm áp lực chi phí nhập khẩu vào một nền kinh tế vốn đã mong manh.

Thái Lan còn dễ bị tổn thương hơn nữa. Trong các quốc gia ASEAN, Thái Lan có cán cân thương mại dầu ròng tiêu cực nhất so với GDP, khiến nước này cực kỳ dễ bị sốc giá năng lượng. Dự kiến, tác động của giá nhiên liệu tăng sẽ ảnh hưởng rõ rệt nhất đến lạm phát ở Thái Lan và Philippines. Chi phí nhiên liệu cao hơn đe dọa biên lợi nhuận doanh nghiệp, gây áp lực lên cán cân vãng lai và có thể làm chệch hướng phục hồi du lịch nếu các tuyến bay vẫn bị gián đoạn.

Nhật Bản và Đài Loan, dù ít bị ảnh hưởng trực tiếp bởi năng lượng, cũng đang chịu tác động từ tâm lý rút lui khỏi rủi ro chung và việc tháo gỡ các vị thế đã từng đông đảo. Sự giảm của Nikkei đã xóa sạch lợi nhuận kể từ chiến thắng áp đảo của Thủ tướng Sanae Takaichi trong cuộc bầu cử đầu tháng 2, khi các nhà đầu tư mua vào sau bầu cử nay bắt đầu bán tháo cổ phiếu. Các cổ phiếu công nghệ và sản xuất chip, vốn đã thúc đẩy các đợt tăng trưởng khu vực, dẫn đầu đà giảm, với Samsung Electronics giảm 7% và SK Hynix giảm 5%. Giao dịch dựa trên trí tuệ nhân tạo, vốn đã nhân đôi giá trị cổ phiếu Hàn Quốc trong năm qua, đang nhanh chóng đảo chiều khi các nhà đầu tư giảm rủi ro danh mục.

Christopher Forbes, trưởng bộ phận Châu Á và Trung Đông tại CMC Markets, mô tả đợt sụt giảm 15% trong hai ngày của KOSPI như một quá trình giảm đà theo mô hình momentum, không phải là một sự phá vỡ cấu trúc. Ông lưu ý rằng khi các hoạt động của Mỹ và Israel gần như đóng cửa eo biển Hormuz, không có các lệnh mua đa dạng để hấp thụ lượng bán ra, khiến sổ lệnh cạn kiệt và các nhà đầu tư nước ngoài rút hơn 7 tỷ đô la trong hai phiên giao dịch.

Các cơ chế circuit breaker kích hoạt trên nhiều sàn giao dịch cho thấy mức độ nghiêm trọng của áp lực bán ra. Ở Hàn Quốc, cả KOSPI và KOSDAQ, chỉ số công nghệ nặng, đều kích hoạt ngừng giao dịch, trong đó KOSDAQ giảm hơn 10%. Ở Thái Lan, việc tạm dừng 30 phút và có thể kéo dài thêm nếu mất hơn 15% cho thấy các sàn đang cố gắng ngăn chặn các đợt sụp đổ không kiểm soát được. Đây là các biện pháp khẩn cấp chỉ được sử dụng trong các tình huống cực đoan.

Các bình luận của các nhà phân tích thể hiện mối lo ngại sâu sắc về tính chất thay đổi của cuộc khủng hoảng này. Charu Chanana, chiến lược gia trưởng tại Saxo, mô tả đợt bán tháo là mất trật tự vì thị trường không còn coi đây là một cú sốc ngắn hạn trong một tuần nữa. Bà giải thích rằng giá cả hiện phản ánh một xung đột có thể kéo dài, với rủi ro lan rộng tăng lên chứ không giảm đi. Thị trường đang định giá lại không chỉ về địa chính trị mà còn về logistics năng lượng, an ninh và áp lực lạm phát lâu dài, tạo ra một bối cảnh khó khăn hơn cho các tài sản rủi ro so với chỉ một lo ngại tăng trưởng đơn thuần.

Tony Sycamore, nhà phân tích thị trường tại IG, nhận định rằng đầu tuần, mọi người đều nghĩ xung đột sẽ ngắn hạn, nhưng phiên bản bi quan hơn hiện nay cho thấy có thể giống như cuộc xâm lược Ukraine của Nga, kéo dài nhiều tuần, tháng hoặc thậm chí nhiều năm. Sự thay đổi trong kỳ vọng về thời gian này đang thúc đẩy đà bán tháo liên tục.

Kenneth Goh, giám đốc quản lý tài sản cá nhân tại UOB Kay Hian, phân biệt điều này với cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu, nhấn mạnh rằng các nhà đầu tư không vội vàng rút lui bằng mọi giá mà đang thực hiện các chuyển dịch phân bổ tài sản có chủ đích sang tiền mặt và các nơi trú ẩn an toàn. Sự xoay vòng có tính toán này giải thích tại sao áp lực bán vẫn tiếp diễn mà không dẫn đến sự hoảng loạn bán tháo.

Ảnh hưởng đối với các cổ phiếu riêng lẻ rất khốc liệt. Samsung Electronics, SK Hynix, Hyundai Motor và Korean Air Lines đều chịu mức giảm mạnh. Delta Electronics Thái Lan là một trong những cổ phiếu kéo giảm lớn nhất thị trường Thái Lan, phản ánh đà bán tháo lan rộng khắp các ngành. Ngay cả những tên tuổi từng khá bền vững cũng bị cuốn vào đà giảm.

Thị trường tiền tệ cũng phản ánh căng thẳng tương tự. Đồng won của Hàn Quốc mất giá vượt qua mức 1.500 đổi 1 đô la, trong khi đồng rupee Ấn Độ chịu áp lực, Invesco duy trì thái độ thận trọng đối với các đồng tiền khu vực. Sự kết hợp giữa đồng đô la mạnh và giá dầu tăng vọt tạo ra một "cocktail độc" cho châu Á, theo một nhà phân tích mô tả là "một ly thuốc độc mà các thị trường buộc phải nuốt".

Trung Quốc cho thấy bức tranh hỗn hợp. Chỉ số Shanghai Composite duy trì tương đối tốt, giảm khoảng 1% so với mức giảm hai chữ số ở các nơi khác. Các nhà phân tích cho rằng sự phục hồi này nhờ vào các nguồn năng lượng đa dạng của Trung Quốc, bao gồm dầu Nga, tạo thành lớp đệm chống lại các gián đoạn từ Trung Đông. Các cuộc họp hai kỳ của Quốc hội trong hai tháng qua, nơi Thủ tướng Lý Quang đã dự kiến đề ra các mục tiêu kinh tế, cũng tập trung vào chính sách trong nước hơn là các cú sốc bên ngoài. Tuy nhiên, PMI sản xuất tháng 2 giảm xuống còn 49, dưới mức 50 của giai đoạn mở rộng, làm tăng thêm sự thận trọng cho triển vọng.

Câu hỏi đặt ra cho các nhà đầu tư là liệu đây có phải là cơ hội mua vào hay rủi ro tiếp tục giảm sâu. Chiến lược gia của Morgan Stanley, Cameron Chui, đề xuất rằng miễn là xung đột Iran còn kiểm soát được, các đợt giảm giá có thể là điểm vào vì hiệu suất của Hàn Quốc năm nay rất tốt. Nhưng cảnh báo này rất lớn. Rupal Agarwal, chiến lược gia định lượng châu Á tại Bernstein, nhấn mạnh rằng để thị trường tìm được đáy, cần có dấu hiệu giảm leo thang hoặc duy trì trạng thái hiện tại, từ đó có thể quay trở lại tập trung vào các yếu tố cơ bản.

Vị trí của các quỹ phòng hộ có thể tạo ra động lực tăng giá nếu căng thẳng dịu đi. Theo dữ liệu của Goldman Sachs về môi giới chính, các vị thế bán ròng đã vượt quá các vị thế mua ròng với tỷ lệ 2:1 vào đầu tháng 2, tạo điều kiện cho một cú squeeze mạnh nếu tâm lý đảo chiều. Forbes nhận xét rằng Samsung và SK Hynix vẫn là các doanh nghiệp khỏe mạnh, cho thấy giá trị cơ bản vẫn còn dưới làn sóng bán tháo hoảng loạn này.

Hiện tại, các thị trường vẫn bị chi phối bởi các tin tức từ Trung Đông. Mỗi vụ phóng tên lửa, mỗi cuộc tấn công tàu thuyền, mỗi tuyên bố ngoại giao đều tác động đến giá cả. Circuit breaker đã tạm dừng giao dịch, nhưng không thể dừng được nỗi lo lắng nền tảng thúc đẩy đợt bán tháo này. Cổ phiếu châu Á Thái Bình Dương đã kích hoạt các cơ chế ứng phó khẩn cấp vì tình hình đòi hỏi phản ứng khẩn cấp.

Câu hỏi đặt ra là điều này sẽ kéo dài bao lâu và sâu đến mức nào.