Các loại tiền tệ toàn cầu có giá trị thấp nhất: Tại sao 10 loại này xếp ở vị trí cuối cùng năm 2023

Khi nói đến sức mạnh của tiền tệ quốc tế, không phải tất cả tiền đều được tạo ra như nhau. Trong khi đồng đô la Mỹ chiếm ưu thế trên thị trường toàn cầu với tư cách là đồng tiền được giao dịch nhiều nhất, thì ở phía đối lập là các đồng tiền đã mất đi sức mua đáng kể. Hiểu rõ các đồng tiền nằm trong nhóm thấp nhất thế giới giúp giải thích các xu hướng kinh tế rộng hơn—từ khủng hoảng lạm phát đến bất ổn chính trị ảnh hưởng đến các quốc gia trên toàn thế giới.

Hiểu về Thoái đổi Tiền tệ và Tại sao Một số Đồng Tiền Có Giá Trị Ít Hơn

Trước khi đi vào các đồng tiền yếu nhất, điều quan trọng là phải nắm rõ cách hoạt động của thị trường tiền tệ toàn cầu. Các đồng tiền trên thế giới không tồn tại độc lập; chúng liên tục được giao dịch theo cặp với nhau. Khi bạn đổi đô la Mỹ lấy peso Mexico hoặc rupee Ấn Độ, giao dịch đó xác định giá trị của mỗi đồng tiền so với đồng tiền kia. Giá trị tương đối này gọi là tỷ giá hối đoái.

Hầu hết các đồng tiền toàn cầu hoạt động theo hệ thống “thả nổi”, nghĩa là giá trị của chúng dao động hàng ngày dựa trên cung cầu. Một số đồng khác được “neo” cố định, duy trì tỷ giá cố định so với một đồng tiền khác như đô la. Những biến động tỷ giá này có hậu quả thực tế: khi đô la mạnh lên so với rupee Ấn Độ, khách du lịch Mỹ sẽ có chuyến đi rẻ hơn đến Mumbai và Taj Mahal, trong khi du khách Ấn Độ sẽ thấy chuyến đi đến Mỹ đắt đỏ hơn nhiều.

Sức mạnh của một đồng tiền thường phản ánh sức khỏe của nền kinh tế cơ sở của nó. Đồng đô la Mỹ, được hậu thuẫn bởi nền kinh tế lớn nhất thế giới, có giá trị cao hơn. Trong khi đó, nhiều quốc gia gặp khó khăn với các đồng tiền đã bị mất giá nghiêm trọng đến mức người dân cần hàng chục nghìn đơn vị chỉ để đổi lấy một đô la.

Các Yếu Tố Kinh Tế Đằng Sau Xếp Hạng Đồng Tiền Thấp Nhất Thế Giới

Tại sao một số đồng tiền sụp đổ trong khi những đồng khác vẫn ổn định? Câu trả lời nằm ở sự kết hợp của các áp lực kinh tế. Lạm phát nổi bật như một trong những lực phá hoại mạnh mẽ nhất: khi giá cả tăng không kiểm soát, sức mua của đồng tiền sẽ tan biến. Bất ổn chính trị, chiến tranh và các lệnh trừng phạt quốc tế tạo ra sự không chắc chắn cho nhà đầu tư, khiến dòng tiền tháo chạy khỏi quốc gia đó. Nợ nước ngoài khổng lồ, xuất khẩu yếu, và quản lý tham nhũng càng làm trầm trọng thêm các vấn đề này.

Nhiều quốc gia đối mặt với cái gọi là “vòng xoáy tử thần của tiền tệ”—nơi đồng tiền yếu dẫn đến yếu hơn nữa. Khi đồng tiền mất giá, nhập khẩu trở nên đắt đỏ hơn, đẩy lạm phát lên cao hơn nữa. Điều này thúc đẩy dòng chảy vốn ra nước ngoài và làm đồng tiền càng thêm yếu. Hiểu rõ cơ chế này giúp giải thích tại sao các đồng tiền có giá trị thấp nhất thường tập trung ở các khu vực đã gặp phải các thách thức kinh tế nghiêm trọng.

Các Đồng Tiền Yếu Nhất Ở Châu Á: Iran, Việt Nam và Đông Nam Á

Trong số các đồng tiền yếu nhất ở châu Á, đồng rial của Iran đứng ở vị trí thấp nhất toàn cầu. Theo dữ liệu tỷ giá năm 2023, 1 rial Iran chỉ đổi được khoảng 0.000024 đô la—tức là bạn cần khoảng 42.300 rial mới mua được một đô la. Đồng tiền của Iran đã bị tàn phá hệ thống qua nhiều thập kỷ bị trừng phạt của Mỹ và châu Âu, cộng thêm lạm phát hàng năm vượt quá 40% và bất ổn chính trị kéo dài.

Đồng đồng của Việt Nam xếp thứ hai về giá trị thấp nhất thế giới, với 1 đồng chỉ đổi được khoảng 0.000043 đô la (hoặc khoảng 23.485 đồng cho mỗi đô la). Dù Việt Nam đã chuyển mình từ một trong những quốc gia nghèo nhất thế giới thành một nền kinh tế trung bình thấp năng động, đồng tiền của nước này vẫn gặp khó khăn do thị trường bất động sản sụp đổ và chậm lại trong xuất khẩu.

Lào cũng gặp áp lực tương tự với đồng kip đứng thứ ba về giá trị thấp nhất toàn cầu. 1 kip đổi được 0.000057 đô la, với 1 đô la cần khoảng 17.692 kip. Quốc gia này đối mặt với tăng trưởng chậm, nợ nước ngoài khổng lồ và lạm phát do giá hàng hóa toàn cầu tăng cao.

Rupiah của Indonesia, dù khá yếu so với các đồng tiền châu Á lân cận, vẫn xếp thứ sáu trong danh sách các đồng tiền thấp nhất. Trong năm 2023, rupiah đã có phần mạnh lên nhẹ so với các đồng tiền châu Á khác, nhưng các năm trước đó đã chứng kiến sự mất giá đáng kể. Quỹ Tiền tệ Quốc tế cảnh báo rằng suy thoái kinh tế toàn cầu có thể gây áp lực thêm lên giá trị của rupiah.

Số của Uzbekistan, đồng som, đứng thứ bảy về thấp nhất, duy trì ở mức khoảng 11.420 som cho mỗi đô la. Dù đã thực hiện các cải cách kinh tế từ 2017, đồng som vẫn bị hạn chế bởi tăng trưởng chậm, lạm phát cao và tỷ lệ thất nghiệp cao—di sản của quá khứ Liên Xô vẫn còn ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh của quốc gia này.

Châu Phi và Mỹ Latinh: Chính trị bất ổn và phụ thuộc vào tài nguyên làm yếu đồng tiền

Các đồng tiền ở châu Phi thường gặp khó khăn do bất ổn chính trị và các yếu tố “nguyền rủa tài nguyên”. Leone của Sierra Leone xếp thứ tư về thấp nhất thế giới, với mỗi leone chỉ đổi được 0.000057 đô la. Quốc gia Tây Phi này đang chiến đấu với lạm phát trên 43%, phức tạp bởi hậu quả còn kéo dài từ dịch Ebola tàn phá và các cuộc nội chiến trước đó.

Franc của Guinea, xếp thứ tám toàn cầu, cũng kể câu chuyện tương tự. Dù sở hữu trữ lượng vàng và kim cương lớn, tài nguyên thiên nhiên dồi dào của Guinea chưa giúp đồng tiền mạnh lên. Quân đội kiểm soát, áp lực từ người tị nạn từ Liberia và Sierra Leone, cùng tham nhũng tràn lan đã làm suy yếu nền kinh tế và đồng franc của nước này chỉ còn khoảng 8.650 đổi được 1 đô la.

Shilling của Uganda, xếp thứ mười về thấp nhất, cho thấy rằng giàu tài nguyên không đảm bảo sự ổn định kinh tế. Dù Uganda có trữ lượng dầu, vàng và cà phê, bất ổn chính trị, nợ nước ngoài lớn và dòng người tị nạn Sudan đã gây gánh nặng cho quốc gia và đồng tiền của họ, hiện giao dịch khoảng 3.741 shilling cho mỗi đô la.

Sự sụp đổ nhanh chóng của đồng bảng Lebanon vào tháng 3 năm 2023 thể hiện rõ cách đồng tiền có thể xuống cấp nhanh như thế nào. Hiện xếp thứ năm về thấp nhất, đồng bảng Lebanon rớt xuống khoảng 15.012 mỗi đô la khi đất nước này đối mặt với suy thoái kinh tế, thất nghiệp kỷ lục, hệ thống ngân hàng sụp đổ và lạm phát gần 171% năm 2022.

Đồng tiền Paraguay, guarani, đứng thứ chín về thấp nhất, giao dịch khoảng 7.241 guarani cho mỗi đô la. Dù Paraguay có thế mạnh về thủy điện, quốc gia không tiếp giáp biển này vẫn gặp khó khăn với lạm phát hai chữ số, buôn bán ma túy và rửa tiền đã liên tục làm suy yếu đồng tiền của họ.

Điều Gì Quyết Định Sức Mạnh Của Tiền Tệ Trong Thị Trường Hiện Đại

Mô hình rõ ràng khi xem xét các đồng tiền có giá trị thấp nhất là chúng không xuất hiện một cách ngẫu nhiên mà xuất phát từ các bệnh lý kinh tế đặc thù. Lạm phát tràn lan gần như là đặc điểm chung, dù xuất phát từ sụp đổ tiền tệ, quản lý tiền tệ kém hoặc chuỗi cung ứng bị gián đoạn. Các chính phủ không kiểm soát được chi tiêu hoặc nợ nần cuối cùng sẽ chứng kiến đồng tiền sụp đổ.

Sự bất ổn chính trị càng làm tăng thêm sự yếu kém của tiền tệ—dù là do chế độ độc tài ngăn cản cải cách, chiến tranh làm gián đoạn thương mại, hay tham nhũng làm giảm niềm tin của nhà đầu tư. Cô lập quốc tế qua các lệnh trừng phạt, như Iran trải qua, gần như đảm bảo đồng tiền sẽ tiếp tục suy yếu.

Trong khi đó, các đồng tiền mạnh nhất thuộc về các nền dân chủ ổn định có thể chế vững mạnh, kiểm soát lạm phát, thặng dư tài khoản vãng lai và thị trường vốn sâu rộng. Cho đến khi các quốc gia giải quyết các thách thức kinh tế và chính trị căn bản, đồng tiền của họ sẽ tiếp tục nằm trong nhóm thấp nhất toàn cầu, bất kể tài nguyên thiên nhiên hay lợi thế địa lý.