Các đồng tiền có giá trị thấp hơn Real: Bảng xếp hạng 10 đồng tiền mất giá nhiều nhất thế giới

Hãy tưởng tượng bạn thức dậy vào sáng hôm sau và phát hiện ra số tiền trong ví của bạn đã mất một nửa giá trị trong khi bạn đang ngủ. Đối với nhiều người trên thế giới, điều này không phải là trò đùa – đó là thực tế. Có những đồng tiền có giá trị thấp hơn cả đồng real, bị mất giá đến mức người mua phải mang theo cả xấp tiền để thực hiện các giao dịch đơn giản. Trong khi ở Brazil chúng ta tranh luận về tỷ giá đô la Mỹ là R$ 5,44, thì có những quốc gia mà người dân phải sống chung với các cuộc khủng hoảng tiền tệ biến mọi nền kinh tế thành hỗn loạn tài chính.

Tôi nhận được một tin nhắn từ một người bạn đang du lịch Liban chia sẻ một bức ảnh trông như ra từ một bộ phim: anh ấy cầm trên tay một xấp tiền trông giống như tiền chơi Monopoly. Đó là hơn 50 nghìn lira liban – tương đương chỉ khoảng R$ 3,00. Hình ảnh này khiến tôi nhận thức rõ hơn về một thực tế mà chúng ta thường bỏ qua: trong khi đồng real kết thúc năm 2024 với tư cách là đồng tiền tệ tệ nhất thế giới trong số các đồng tiền chính, với mức mất giá 21,52%, thì có những quốc gia đang sống trong những tình cảnh còn tồi tệ hơn nhiều. Năm 2025, một bối cảnh toàn cầu với lạm phát dai dẳng, khủng hoảng chính trị và bất ổn kinh tế đã biến một số đồng tiền thành biểu tượng sống động của sự mong manh về tài chính.

Nhưng điều gì thực sự khiến một đồng tiền mất giá đến vậy? Và điều này ảnh hưởng như thế nào đến những người sống ở các quốc gia đó hoặc những nhà đầu tư dự định đầu tư tại đó? Hãy cùng khám phá.

Tại sao một số đồng tiền lại sụt giá nhanh đến vậy?

Khi theo dõi thị trường tài chính nhiều năm, rõ ràng rằng một đồng tiền không tự nhiên mất giá. Luôn có sự kết hợp của các yếu tố phá hoại niềm tin. Hiểu rõ những nguyên nhân này là điều cần thiết để lý giải tại sao một số vùng lãnh thổ lại có đồng tiền thấp hơn cả đồng real.

Lạm phát phi mã là thủ phạm lớn nhất đầu tiên. Ở Brazil, khi lạm phát đạt 7% mỗi năm, cả đất nước đều cảnh báo. Năm 2025, chúng ta đang ở mức khoảng 5%. Hãy tưởng tượng các nền kinh tế nơi giá cả tăng gấp đôi mỗi tháng – đó chính là lạm phát phi mã, một hiện tượng tiêu hao sạch tiền tiết kiệm của người dân và làm trượt giá lương.

Bất ổn chính trị kéo dài làm mọi thứ tồi tệ hơn. Các cuộc đảo chính, nội chiến, chính phủ thay đổi liên tục – khi không có an ninh pháp lý, các nhà đầu tư bỏ chạy và đồng tiền địa phương trở thành giấy vụn không có giá trị thực. Thị trường tài chính dựa trên niềm tin, và niềm tin sẽ tan biến ngay khi có khủng hoảng chính trị đầu tiên.

Các lệnh trừng phạt kinh tế quốc tế cô lập toàn bộ quốc gia. Khi cộng đồng toàn cầu đóng cửa với một quốc gia, họ mất quyền truy cập vào hệ thống tài chính toàn cầu. Kết quả dễ đoán: đồng tiền địa phương trở nên vô dụng trong thương mại quốc tế. Sự cô lập này ngày càng gia tăng trong bối cảnh các tranh chấp địa chính trị hiện nay.

Dự trữ ngoại hối hạn chế như một bản án tử từ từ. Nếu Ngân hàng Trung ương không có đủ đô la để bảo vệ đồng tiền của mình, nó sẽ sụp đổ không thương tiếc. Giống như có số dư bằng 0 trong tài khoản ngân hàng trong khi chủ nợ đang gõ cửa.

Chảy máu vốn phản ánh rõ ràng hơn về mức độ khủng hoảng. Khi ngay cả người dân địa phương cũng thích giữ đô la không chính thức – dưới gối – thay vì tin tưởng vào đồng tiền quốc gia, bạn biết rằng đã đến giới hạn. Hành động này, dù rủi ro tài chính, phản ánh sự tuyệt vọng chân chính.

Tất cả các yếu tố này kết hợp tạo ra một môi trường mà đồng tiền mất giá trở thành quy luật, chứ không phải ngoại lệ.

Lira Liban, Rial Iran và các đồng tiền khác: Những nhà vô địch trong mất giá

1. Lira Liban (LBP) – Sụt giảm chóng mặt

Tỷ giá: 1 triệu LBP ≈ R$ 61,00

Thực sự là nhà vô địch trong mất giá. Chính thức, tỷ giá phải là 1.507,5 lira cho 1 đô la, nhưng từ cuộc khủng hoảng 2020, tỷ giá này chỉ còn trên giấy. Trên thị trường chợ đen, nơi các giao dịch thực sự diễn ra, bạn cần hơn 90 nghìn lira để đổi lấy 1 đô la.

Tình hình tồi tệ đến mức ngân hàng hạn chế rút tiền mạnh mẽ và nhiều cửa hàng chỉ chấp nhận đô la. Một nhà báo tôi quen ở Beirut mô tả thực tế siêu thực: tài xế Uber yêu cầu thanh toán bằng đô la vì chẳng ai muốn lira. Đây là đồng tiền có giá trị thấp hơn cả real về sức mua.

2. Rial Iran (IRR) – Cô lập tài chính

Tỷ giá: 1 real ≈ 7.751,94 rials Iran

Các lệnh trừng phạt của Mỹ biến rial thành đồng tiền của thế giới thứ ba. Với chỉ R$ 100, bạn trở thành “triệu phú” rial. Chính phủ cố kiểm soát tỷ giá qua các quy định chặt chẽ, nhưng thực tế trên đường phố hoàn toàn khác, với nhiều tỷ giá chợ đen dao động hàng ngày.

Điều thú vị là giới trẻ Iran đổ xô sang tiền điện tử. Bitcoin và Ethereum trở thành nơi dự trữ giá trị đáng tin cậy hơn chính đồng tiền quốc gia. Đầu tư vào tiền mã hóa không còn là đầu cơ nữa mà trở thành chiến lược sinh tồn kinh tế.

3. Đồng Việt Nam (VND) – Phát triển trong khi đồng tiền yếu

Tỷ giá: Khoảng 25.000 VND cho 1 đô la

Trường hợp này khá thú vị. Việt Nam có nền kinh tế đang mở rộng, nhưng đồng dong vẫn yếu do các quyết định chính sách tiền tệ có chủ đích. Thật buồn cười khi du khách rút ra 1 triệu đồng và nhận về một xấp tiền trông như trong phim trộm cắp.

Với du khách, điều này có lợi – với 50 đô la, họ có thể sống như triệu phú trong nhiều ngày. Nhưng đối với người Việt, điều đó khiến hàng nhập khẩu đắt đỏ và sức mua quốc tế gần như bằng không. Đồng tiền thấp hơn real cũng ảnh hưởng tiêu cực đến phát triển kinh tế.

4. Kip Lào (LAK) – Kinh tế phụ thuộc

Tỷ giá: Khoảng 21.000 LAK cho 1 đô la

Lào đối mặt với tình hình phức tạp: nền kinh tế nhỏ, phụ thuộc nhập khẩu, lạm phát liên tục. Kip quá yếu đến mức tại biên giới Thái Lan, nhiều thương nhân từ chối nhận tiền Lào, thích dùng baht Thái.

5. Rupiah Indonesia (IDR) – Gã khổng lồ với đồng tiền yếu

Tỷ giá: Khoảng 15.500 IDR cho 1 đô la

Indonesia là nền kinh tế lớn nhất Đông Nam Á, nhưng rupiah chưa bao giờ mạnh lên. Từ cuộc khủng hoảng 1998, đồng tiền này luôn nằm trong số các đồng tiền mất giá nhất thế giới. Ưu điểm? Du khách Brazil đến Bali cực kỳ rẻ – 200 R$ mỗi ngày biến mọi du khách thành vua.

6. Som Uzbekistan (UZS) – Các cải cách chưa hoàn tất

Tỷ giá: Khoảng 12.800 UZS cho 1 đô la

Uzbekistan đã thực hiện nhiều cải cách kinh tế quan trọng trong những năm gần đây, nhưng som vẫn mang trong mình nhiều thập kỷ nền kinh tế đóng cửa. Quốc gia này cố gắng thu hút đầu tư quốc tế, nhưng đồng tiền vẫn yếu và mất giá.

7. Franc Guinée (GNF) – Tài nguyên bị lãng phí

Tỷ giá: Khoảng 8.600 GNF cho 1 đô la

Trường hợp điển hình của một quốc gia giàu tài nguyên nhưng đồng tiền yếu. Guinea có trữ lượng vàng và bauxit dồi dào, nhưng bất ổn chính trị kéo dài và tham nhũng khiến của cải này không chuyển thành đồng tiền mạnh. Đây là sự lãng phí kinh tế khổng lồ.

8. Guarani Paraguay (PYG) – Đồng tiền của hàng xóm

Tỷ giá: Khoảng 7,42 PYG cho 1 real

Hàng xóm Paraguay duy trì nền kinh tế khá ổn định, nhưng guarani luôn yếu. Đối với người Brazil, điều này có nghĩa là Ciudad del Este vẫn là thiên đường mua sắm quốc tế. Đồng tiền thấp hơn real tạo cơ hội du lịch cho các nước láng giềng.

9. Ariary Madagascar (MGA) – Một trong những đồng tiền nghèo nhất

Tỷ giá: Khoảng 4.500 MGA cho 1 đô la

Madagascar là một trong những quốc gia nghèo nhất thế giới, và ariary phản ánh rõ thực tế này. Hàng nhập khẩu đắt đỏ, dân cư gần như không có sức mua quốc tế. Phát triển gần như không thể với đồng tiền yếu ớt này.

10. Franc Burundi (BIF) – Đứng cuối bảng xếp hạng

Tỷ giá: Khoảng 550,06 BIF cho 1 real

Yếu đến mức để mua sắm lớn, người dân phải mang theo cả túi tiền. Bất ổn chính trị kéo dài của Burundi thể hiện rõ qua sự sụp đổ của đồng tiền quốc gia. Đây là ví dụ cực đoan nhất về cách chính phủ yếu tạo ra đồng tiền yếu.

Điều này có ý nghĩa gì đối với bạn như một nhà đầu tư?

Bảng xếp hạng các đồng tiền mất giá nhất thế giới không chỉ là một sự tò mò tài chính – nó phản ánh cách chính sách, niềm tin và ổn định kinh tế gắn bó chặt chẽ với nhau. Đối với nhà đầu tư Việt Nam, một số bài học rõ ràng nổi bật:

Nền kinh tế yếu kém mang lại rủi ro lớn. Đồng tiền rẻ có thể trông như cơ hội mua vào, nhưng thực tế phần lớn các quốc gia này đang trải qua khủng hoảng sâu sắc. Rủi ro vượt xa lợi ích tiềm năng.

Cơ hội du lịch và thương mại tồn tại. Các điểm đến có đồng tiền mất giá mang lại lợi thế thực sự cho người đến bằng đô la, euro hoặc thậm chí real trong một số trường hợp. Du lịch rẻ hơn, nhưng đầu tư vẫn rất rủi ro.

Kinh tế vĩ mô là bài học sống động. Theo dõi cách đồng tiền sụp đổ giúp hiểu rõ tác động thực tế của lạm phát, tham nhũng và bất ổn đến đời sống người dân. Điều này giúp phát triển khả năng phân tích, quan sát thị trường một cách sắc sảo.

Ổn định là vàng. Niềm tin, quản trị tốt và dự báo vĩ mô rõ ràng là điều hiển nhiên khi so sánh với các đồng tiền này. Các nền dân chủ có thể mạnh mẽ, có thể tạo ra các đồng tiền không rơi vào tình trạng mất giá như real.

Đầu tư là quá trình học hỏi liên tục về kinh tế và xã hội. Bảo vệ tài sản của bạn đòi hỏi phải tìm kiếm các tài sản vượt qua biên giới, chống lại lạm phát và giữ giá trị theo chu kỳ. Hiểu biết về các đồng tiền mất giá giúp bạn trở thành nhà đầu tư cẩn trọng, sáng suốt hơn.

Hãy theo dõi các phân tích như thế này thường xuyên để không chỉ biết đồng tiền nào yếu, mà còn biết đồng tiền nào mạnh, nơi có cơ hội tiềm ẩn và cách chuẩn bị để tận dụng chúng. Tương lai tài chính của bất kỳ nhà đầu tư nào đều phụ thuộc vào khả năng hiểu biết toàn cầu về thị trường.