Hiểu về cung cầu, cầu và ứng dụng trong đầu tư

Khi nói đến việc định giá trên thị trường, nhiều người có thể cảm thấy đó là một việc phức tạp, nhưng thực tế nó phụ thuộc vào các yếu tố cơ bản rất đơn giản, đó là cung và cầu. Cả hai đều là động lực chính tạo ra sự biến động của giá cả trên thị trường, bất kể là thị trường hàng hóa, chứng khoán hay các thị trường tài chính khác.

Cung là gì và vai trò của nó đối với giá cả

Cung về cơ bản là lượng hàng hóa hoặc dịch vụ mà người bán muốn cung cấp ở các mức giá khác nhau. Khi vẽ mối quan hệ này trên đồ thị, ta sẽ có đường cung (Supply Curve), mỗi điểm trên đường này cho biết tại mức giá nào, người bán sẽ cung cấp bao nhiêu hàng hóa.

Cung có đặc điểm là có mối quan hệ cùng chiều với giá cả. Nếu giá tăng, người bán sẽ cung cấp nhiều hơn vì thu được lợi nhuận lớn hơn. Ngược lại, nếu giá giảm, lượng cung cũng sẽ giảm theo. Nguyên tắc này gọi là quy luật cung.

Ngoài giá cả, còn có các yếu tố khác ảnh hưởng đến cung như chi phí sản xuất, công nghệ, tiếp cận nguyên liệu, thậm chí là chính sách thuế. Những yếu tố này có thể dịch chuyển đường cung về phía trước hoặc phía sau.

Cầu và nhu cầu của người tiêu dùng

Cầu là lượng hàng hóa hoặc dịch vụ mà người mua muốn mua ở các mức giá khác nhau. Khi vẽ ra đồ thị, ta sẽ có đường cầu (Demand Curve), có đặc điểm ngược lại với cung.

Cầu có mối quan hệ nghịch chiều với giá cả. Khi giá tăng, nhu cầu mua sẽ giảm, và khi giá giảm, nhu cầu mua sẽ tăng. Hiện tượng này xuất phát từ hai tác động:

Tác động thu nhập - Khi giá hàng giảm, người tiêu dùng cảm thấy có nhiều tiền hơn để chi tiêu, từ đó mua nhiều hàng hơn.

Tác động thay thế - Khi giá của một mặt hàng giảm, người tiêu dùng thường chuyển sang mua mặt hàng đó thay thế các mặt hàng khác có giá cao hơn.

Ngoài ra, cầu còn bị ảnh hưởng bởi các yếu tố khác như thu nhập của người tiêu dùng, sở thích cá nhân, số lượng người mua trên thị trường và dự đoán về giá trong tương lai.

Cân bằng - điểm giá thực tế

Điểm thú vị của kinh tế học là cầu và cung không hoạt động độc lập. Khi chúng gặp nhau tại điểm gọi là cân bằng (Equilibrium), giá cả và lượng hàng hóa hình thành sẽ có xu hướng duy trì ổn định.

Tại sao lại như vậy? Nếu giá tăng cao hơn điểm cân bằng, người bán sẽ sản xuất nhiều hơn nhưng người mua sẽ mua ít đi, dẫn đến tồn kho dư thừa và người bán phải giảm giá. Ngược lại, nếu giá giảm xuống dưới điểm cân bằng, người tiêu dùng sẽ muốn mua nhiều hơn còn người bán sẽ cung cấp ít hơn, gây ra thiếu hụt và giá sẽ tăng trở lại. Cơ chế tự điều chỉnh này giúp thị trường duy trì cân bằng.

Các yếu tố thúc đẩy cung và cầu trong thị trường tài chính

Trong thị trường chứng khoán và thị trường tài chính, các yếu tố ảnh hưởng đến cầu gồm có thanh khoản hệ thống, lãi suất, niềm tin của nhà đầu tư về tương lai kinh tế, và dự đoán kết quả hoạt động của công ty.

Trong khi đó, cung bị ảnh hưởng bởi quyết định của công ty về tăng vốn hoặc mua lại cổ phiếu, việc niêm yết mới (IPO), và các quy định của thị trường chứng khoán.

Những yếu tố này thường hoạt động tương tác, khiến giá cổ phiếu luôn biến động.

Ứng dụng cung cầu trong phân tích cơ bản

Nhà đầu tư phân tích cơ bản thường tìm kiếm nhu cầu mua và bán cổ phiếu dựa trên giá trị theo thị trường (Market Cap). Khi có tin tốt về lợi nhuận dự kiến, cầu sẽ tăng lên, đẩy giá lên. Ngược lại, tin xấu sẽ làm tăng cung (bán ra) và kéo giá xuống.

Cung và cầu là các yếu tố quyết định đồ thị giá cổ phiếu. Việc dự đoán sự thay đổi của các yếu tố này giúp nhà đầu tư dự đoán xu hướng giá trong tương lai tốt hơn.

Kỹ thuật Demand Supply Zone trong giao dịch

Các nhà giao dịch kỹ thuật thường sử dụng công cụ gọi là Vùng cung cầu (Demand Supply Zone) để tìm điểm chuyển đổi của giá.

Price Action hay hành động giá qua các nến thể hiện sự cân bằng giữa cung và cầu. Nến xanh (đóng cửa cao hơn mở cửa) cho thấy cầu mạnh, nến đỏ (đóng cửa thấp hơn mở cửa) cho thấy cung mạnh.

Nhà giao dịch sẽ tìm các Vùng cầu (khu vực có nhiều người mua chờ mua) và Vùng cung (khu vực có nhiều người bán chờ bán), sau đó chờ đợi khi giá quay trở lại các vùng này để vào lệnh.

Ví dụ sử dụng Vùng cung cầu để bắt điểm mua bán

Khi giá tăng nhanh (cho thấy cầu mạnh), rồi bắt đầu đi ngang, nghĩa là giá đã tăng quá mức, các nhà bán bắt đầu xuất hiện. Nhà giao dịch có thể bán ra tại điểm này để chờ đợi sự điều chỉnh giảm.

Ngược lại, khi giá giảm nhanh rồi đi ngang, có thể cho thấy giá đã giảm quá mức, các nhà mua bắt đầu xuất hiện. Nhà giao dịch có thể mua vào để chờ đợi giá bật lên.

Ngoài việc bắt điểm đảo chiều, nhà giao dịch còn dùng Vùng cung cầu để theo xu hướng, vào lệnh sau khi giá phá vỡ các mức hỗ trợ hoặc kháng cự của vùng đó.

Tóm lại, cung cầu và đầu tư thành công

Cung và cầu không chỉ là các khái niệm kinh tế học mà còn là cơ chế hoạt động thực tế trong mọi thị trường. Nhà đầu tư, nhà giao dịch và nhà phân tích đều sử dụng các nguyên tắc này để dự đoán và bắt các điểm giá.

Ai có khả năng phân tích và nhận biết sự thay đổi của cung cầu thành thạo sẽ có lợi thế trong dự đoán xu hướng giá. Vì vậy, việc học hỏi và rèn luyện để hiểu rõ hiện tượng này, làm cho mối quan hệ giữa cung, cầu và giá trở nên rõ ràng là bước quan trọng để thành công trong lĩnh vực đầu tư.