Cách giao dịch hợp đồng tương lai: Hướng dẫn hoàn chỉnh từ người mới bắt đầu đến chiến lược sinh lời đến năm 2026

Cách giao dịch hợp đồng tương lai để hiểu rõ hơn về ý nghĩa của hình thức này trên thị trường tài chính. Giao dịch hợp đồng tương lai là phương thức đầu tư dựa trên hợp đồng cam kết mua bán tài sản với mức giá cố định tại một thời điểm trong tương lai, khác với cổ phiếu hay trái phiếu. Theo báo cáo của Bloomberg gần đây, khối lượng giao dịch trung bình hàng ngày của thị trường hợp đồng tương lai toàn cầu đã vượt quá 18 nghìn tỷ USD, trong đó tỷ lệ nhà đầu tư cá nhân chiếm tới 40%, cho thấy khả năng tiếp cận đã được cải thiện rõ rệt.

Theo thống kê sau năm 2025, có tới 68% người mới bắt đầu giao dịch hợp đồng tương lai thua lỗ hơn 50% vốn ban đầu trong vòng 3 tháng đầu tiên. Nguyên nhân chủ yếu là do thiếu hiểu biết về các khái niệm cơ bản và quản lý rủi ro không phù hợp. Tuy nhiên, nếu tuân thủ đúng quy trình và tiếp cận có hệ thống, các rủi ro này có thể giảm thiểu đáng kể.

Bước đầu học cách giao dịch hợp đồng tương lai: Hiểu rõ các khái niệm cơ bản

Trước khi bắt đầu, cần phải làm rõ bản chất của hợp đồng tương lai. Hình thức này bắt nguồn từ thị trường gạo ở Nhật Bản thế kỷ 17, nơi nông dân đã thỏa thuận giá trước khi thu hoạch. Khi đó, đây là biện pháp thực tiễn để giảm thiểu rủi ro biến động giá. Ngày nay, hợp đồng tương lai vừa dùng để phòng ngừa rủi ro (hedge), vừa để kiếm lợi nhuận đầu cơ.

Hiện tại, hợp đồng tương lai có thể áp dụng cho nhiều loại tài sản như nguyên liệu, chỉ số, tiền tệ, thậm chí là quyền phát thải carbon. Đặc điểm quan trọng là sử dụng đòn bẩy tài chính. Với số vốn nhỏ (ký quỹ), nhà đầu tư có thể mở vị thế lớn hơn nhiều. Ví dụ, với 100 triệu VND, có thể giao dịch quy mô 1 tỷ VND, nhưng điều này đồng nghĩa với việc lợi nhuận và thua lỗ đều được nhân lên.

Các thành phần của hợp đồng tương lai gồm: xác định tài sản cơ sở (chỉ số như S&P 500, hàng hóa như WTI), quy mô hợp đồng (ví dụ E-mini S&P 500 = chỉ số × $50), tháng đáo hạn (thường là cuối quý: 3, 6, 9, 12), đơn vị giá nhỏ nhất (biến động giá tối thiểu), phương thức thanh toán (tiền mặt hoặc giao hàng thực tế), thời gian giao dịch (tùy sàn, CME gần như hoạt động 24/7).

So sánh hợp đồng tương lai và CFD: Phân biệt rõ hai hình thức

Khi học cách giao dịch hợp đồng tương lai, nhiều người dễ nhầm lẫn với CFD (Hợp đồng chênh lệch). CFD là dạng phái sinh không sở hữu tài sản thực, chỉ giao dịch dựa trên biến động giá. Trong khi đó, hợp đồng tương lai là hợp đồng chuẩn hóa do sàn giao dịch quy định, CFD là giao dịch OTC qua nhà môi giới.

So sánh chính giữa hợp đồng tương lai và CFD:

Hợp đồng tương lai trên sàn có quy định chặt chẽ về pháp lý (CFTC, SEC), thời gian giao dịch hạn chế theo giờ sàn, đòn bẩy khoảng 1:10 đến 1:20, phí giao dịch khoảng 0.85-2.5 USD mỗi hợp đồng, thanh toán theo ngày (mark-to-market). Thanh khoản tập trung qua sàn, phù hợp phòng ngừa rủi ro dài hạn và nhà đầu tư tổ chức.

Trong khi đó, CFD ít bị hạn chế về quy định, có thể giao dịch 24/7, đòn bẩy cao tới 1:3-1:100, phí dựa trên spread, có thể giữ vị thế không giới hạn thời gian. Thanh khoản phụ thuộc nhà môi giới, phù hợp cho giao dịch ngắn hạn.

Ví dụ, mua CFD vàng 1 ounce giá $2,000 rồi bán ở $2,030, sẽ lãi $300 mỗi hợp đồng 10 ounce. Ngược lại, bán ở $1,980 sẽ lỗ $200. Ưu điểm của CFD là khả năng giao dịch nhỏ vốn, không hạn chế thời gian, linh hoạt điều chỉnh vị thế. Tuy nhiên, cần chú ý phí qua đêm, rủi ro margin call, độ tin cậy nhà môi giới.

Các bước thực hiện giao dịch hợp đồng tương lai: Từ mở tài khoản đến giao dịch đầu tiên

Để bắt đầu, cần thực hiện các bước sau:

Bước 1: Mở tài khoản giao dịch

Không dùng tài khoản chứng khoán thông thường, mà phải mở tài khoản phái sinh riêng biệt. Ở Việt Nam, qua các công ty chứng khoán có dịch vụ phái sinh, cần trải qua các bước đánh giá kinh nghiệm, mục tiêu đầu tư. Nếu muốn giao dịch quốc tế, có thể dùng các nền tảng như CME, ICE, Interactive Brokers.

Bước 2: Chọn nền tảng giao dịch

Trong nước, dùng nền tảng của các sàn chứng khoán niêm yết trên KRX. Quốc tế, phổ biến là NinjaTrader, Interactive Brokers. Giao dịch CFD qua IG Group, Plus 500, CMC Markets, Mitrade.

Các nền tảng có đặc điểm: IG phù hợp nhà đầu tư toàn diện, Plus 500 phù hợp người mới, CMC giá thấp, Mitrade tập trung mobile. Lựa chọn phù hợp mục tiêu và khả năng.

Bước 3: Nạp tiền và thiết lập ký quỹ

Sau khi mở tài khoản, nạp tiền ký quỹ. Người mới nên bắt đầu từ các sản phẩm nhỏ như KOSPI200 mini (~50-100 triệu VND), Micro E-mini S&P 500 (~$50-70), Micro dầu (~$100-150). Có thể dùng các hợp đồng nhỏ này để làm quen.

Bước 4: Thực hành trên tài khoản ảo

Trước khi giao dịch thật, nên dùng hệ thống mô phỏng của sàn hoặc phần mềm backtest để luyện tập. Tránh bỏ qua bước này để giảm thiểu rủi ro ban đầu.

Bước 5: Giao dịch thực tế và đặt lệnh

Dùng lệnh giới hạn hoặc thị trường để vào lệnh. Khi dùng đòn bẩy, cần quản lý rủi ro chặt chẽ vì có thể giao dịch nhiều lần ký quỹ.

Bí quyết thành công trong giao dịch hợp đồng tương lai: Quản lý rủi ro

Muốn thành công, cần tuân thủ nguyên tắc quản lý vốn:

Chiến lược phân bổ vốn:

• Không vượt quá 25% tổng tài sản cho một lệnh
• Giới hạn tổng mức rủi ro trong danh mục dưới 30%
• Điều chỉnh tần suất giao dịch để tránh thói quen quá mức

Thiết lập mức cắt lỗ: Sử dụng chỉ số ATR (Average True Range) để đặt cắt lỗ động, phù hợp với biến động thị trường, không cố định.

Nguyên tắc dùng đòn bẩy: Người mới nên dùng đòn bẩy tối đa 1:35, hạn chế để tránh thua lỗ lớn do đòn bẩy làm tăng cả lợi nhuận và rủi ro.

Kết hợp phân tích kỹ thuật và yếu tố thị trường: Dùng MACD, RSI, Bollinger Bands cùng theo dõi các tin tức kinh tế, lịch công bố kết quả doanh nghiệp để ra quyết định chính xác hơn.

Giao dịch chỉ số hợp đồng tương lai: Đặt cược vào toàn bộ thị trường

Một trong các hình thức phổ biến là giao dịch hợp đồng tương lai chỉ số, đặt cược vào biến động chung của thị trường thay vì từng cổ phiếu.

Các sản phẩm chính:

• KOSPI200, KOSPI200 mini
• E-mini S&P 500
• Nasdaq 100
• DAX
• Hiện nay còn có các hợp đồng ESG, theo ngành, theo khu vực.

Đặc điểm của hợp đồng chỉ số: Không phải chọn cổ phiếu riêng lẻ, giảm thiểu rủi ro doanh nghiệp. Thường dùng bởi nhà đầu tư tổ chức, phản ứng nhanh với các sự kiện kinh tế như tăng lãi suất, dữ liệu vĩ mô.

Chiến lược giao dịch: Dùng spread, long-short, chiến lược theo mùa để giảm rủi ro, tận dụng biến động. Gần đây, AI và robot giao dịch tự động giúp tối ưu hóa lợi nhuận và quản lý rủi ro.

Xu hướng và cơ hội của thị trường hợp đồng tương lai năm 2026

Khi học cách giao dịch hợp đồng tương lai, cần cập nhật xu hướng thị trường:

Thứ nhất, ảnh hưởng của lạm phát và chính sách lãi suất: Giá vàng, dầu, USD biến động mạnh theo chính sách của Mỹ, châu Âu. Nhiều chiến lược phòng ngừa lạm phát dài hạn được áp dụng.

Thứ hai, sự mở rộng của nhà đầu tư cá nhân: Các sản phẩm nhỏ như KOSPI200 mini, giao dịch qua điện thoại giúp dễ tiếp cận hơn. Thị trường phái sinh trở nên phổ biến.

Thứ ba, AI và hệ thống thuật toán: Hệ thống quỹ định lượng, giao dịch tự động ngày càng phổ biến, từ ngắn hạn đến dài hạn.

Thứ tư, các tài sản bền vững: Quỹ carbon, trái phiếu xanh, các sản phẩm dựa trên dữ liệu khí hậu đang phát triển mạnh.

Thứ năm, rủi ro địa chính trị: Xung đột Mỹ-Trung, chính sách lãi suất toàn cầu làm tăng biến động, khiến hợp đồng tương lai trở thành công cụ phòng ngừa rủi ro quan trọng. Nhà đầu tư Việt Nam nên chú trọng các hợp đồng như KOSPI200, dầu, vàng, trái phiếu Mỹ để đa dạng hóa và bảo vệ danh mục.

Danh sách kiểm tra dành cho người mới bắt đầu giao dịch hợp đồng tương lai

Trước khi bắt đầu, cần kiểm tra các yếu tố sau:

Trước khi giao dịch:

• Hiểu rõ phí giao dịch của sàn hoặc nhà môi giới
• Nắm rõ quy định về thuế (thu nhập từ chuyển nhượng, thuế suất)
• Đảm bảo nền tảng giao dịch ổn định, uy tín
• Hiểu các phân tích kỹ thuật cơ bản (đọc biểu đồ, dùng chỉ số)
• Lập kế hoạch quản lý rủi ro rõ ràng

Trong quá trình giao dịch:

• Kiểm tra quy mô vị thế có phù hợp nguyên tắc quản lý vốn không
• Mức cắt lỗ đã rõ ràng chưa
• Tránh giao dịch cảm xúc
• Ghi chép và phân tích các lệnh đã thực hiện

Thường xuyên:

• Đánh giá lợi nhuận/lỗ hàng tháng
• Rà soát hiệu quả chiến lược
• Điều chỉnh vị thế theo xu hướng thị trường

Các câu hỏi thường gặp

Q. Sự khác biệt căn bản giữa hợp đồng tương lai và cổ phiếu là gì?

Cổ phiếu là sở hữu phần vốn của công ty, còn hợp đồng tương lai là cam kết mua bán trong tương lai. Cổ phiếu có đòn bẩy hạn chế, hợp đồng tương lai có đòn bẩy cao, lợi nhuận/lỗ lớn hơn. Hợp đồng có ngày đáo hạn rõ ràng.

Q. Vốn tối thiểu để bắt đầu là bao nhiêu?

Tùy sản phẩm. KOSPI200 mini khoảng 50-100 triệu VND, Micro E-mini S&P 500 khoảng $50-70, Micro dầu khoảng $100-150. Cần xác nhận từng sàn, nhà môi giới.

Q. Người mới có thể đầu tư hợp đồng tương lai không?

Có thể, nhưng cần cẩn trọng. Đòn bẩy cao dễ gây thua lỗ lớn. Nên luyện tập trên tài khoản ảo, bắt đầu từ vốn nhỏ, nắm vững phân tích kỹ thuật và quản lý rủi ro.

Q. Phí giao dịch và thuế như thế nào?

Hợp đồng tương lai có phí của sàn, thuế thu nhập từ chuyển nhượng phái sinh. CFD phí spread, phí qua đêm, phí rút tiền. Trước khi giao dịch, cần rõ các khoản phí và nghĩa vụ thuế.

Q. Giao dịch hợp đồng tương lai có thể kiếm lời không?

Có thể, nếu hiểu rõ các nguyên tắc, quản lý rủi ro tốt, có chiến lược rõ ràng. Tuy nhiên, đòn bẩy cao cũng đồng nghĩa rủi ro lớn. Thống kê cho thấy, nhiều người mới thua lỗ ban đầu do đó.

Kết luận: Chỉ những nhà đầu tư chuẩn bị kỹ mới thành công trong hợp đồng tương lai

Học cách giao dịch hợp đồng tương lai bắt đầu từ kiến thức nền tảng, qua các bước chuẩn bị, thực hành, quản lý rủi ro và phân tích thị trường. Phải luyện tập trên tài khoản ảo đủ lâu rồi mới chuyển sang giao dịch thật.

Thị trường tài chính hiện nay biến động nhanh do AI, ESG, chính trị toàn cầu. Các sản phẩm hợp đồng tương lai cũng liên tục đổi mới. Dù là người mới hay đã có kinh nghiệm, luôn cập nhật xu hướng, hiểu rõ quy định, không ngừng học hỏi sẽ giúp bạn tận dụng tốt các cơ hội từ thị trường hợp đồng tương lai.