Arbitrage tiền điện tử là gì và làm thế nào để áp dụng nó

Arbitrage tiền điện tử là một chiến lược đầu tư cho phép các nhà giao dịch kiếm lợi nhuận từ sự chênh lệch giá của cùng một tài sản trên các thị trường hoặc công cụ giao dịch khác nhau. Phương pháp này được sử dụng rộng rãi trong ngành công nghiệp tiền điện tử nhờ vào tính biến động của thị trường và sự khác biệt về thanh khoản giữa các nền tảng. Arbitrage tiền điện tử không yêu cầu dự đoán hướng đi của giá — thay vào đó, nó tập trung vào việc tận dụng hiệu quả các chênh lệch giá.

Các loại arbitrage chính trên thị trường tiền điện tử

Có một số phương pháp phổ biến để thực hiện arbitrage trong giao dịch crypto. Loại đầu tiên là arbitrage dựa trên lãi suất tài trợ, trong đó nhà giao dịch mở các vị thế đối lập trên thị trường giao ngay và hợp đồng vĩnh viễn để kiếm lợi nhuận từ chênh lệch phí tài trợ. Loại thứ hai là arbitrage dựa trên spread, bao gồm việc mua cùng một tài sản trên một thị trường và bán trên thị trường khác để thu lợi từ chênh lệch giá. Loại thứ ba, ít phổ biến hơn, là arbitrage không gian giữa các sàn giao dịch khác nhau, khi sự chênh lệch về giá cho phép nhà giao dịch mở các lệnh trên các nền tảng khác nhau.

Cách hoạt động của arbitrage dựa trên lãi suất tài trợ

Khi sử dụng chiến lược arbitrage dựa trên lãi suất tài trợ, nhà giao dịch mở các vị thế cùng kích thước nhưng theo hướng ngược nhau. Ví dụ, nếu hợp đồng vĩnh viễn BTCUSDT có lãi suất tài trợ dương (+0,01%), điều này có nghĩa là những người giữ vị thế dài phải trả phí cho những người giữ vị thế ngắn. Trong trường hợp này, nhà giao dịch có thể mua Bitcoin trên thị trường giao ngay và đồng thời mở vị thế ngắn hạn trên hợp đồng vĩnh viễn cùng khối lượng. Với lãi suất tài trợ dương, nhà giao dịch sẽ thu lợi từ phí, trong khi các biến động giá BTC sẽ bù đắp cho nhau nhờ các vị thế đối lập.

Ngược lại, khi lãi suất tài trợ âm (-0,01%) thì các vị thế ngắn phải trả phí cho các vị thế dài. Nhà giao dịch có thể mở vị thế ngắn trên thị trường giao ngay (bán tài sản) và vị thế dài trên hợp đồng vĩnh viễn để kiếm lợi từ phí trong hướng này. Chiến lược này gọi là hedge — nó bảo vệ danh mục khỏi các biến động giá bất lợi, đồng thời tạo ra thu nhập từ chênh lệch phí giao dịch.

Arbitrage dựa trên spread: kiếm lợi từ chênh lệch giá

Arbitrage dựa trên spread hoạt động theo nguyên tắc mua và bán cùng một tài sản đồng thời trên các thị trường khác nhau. Ví dụ, nếu giá Bitcoin trên thị trường giao ngay là 40.000 USD và hợp đồng kỳ hạn tháng có giá 40.500 USD, nhà giao dịch có thể mua BTC trên thị trường giao ngay và bán hợp đồng kỳ hạn. Khi hợp đồng đáo hạn, giá sẽ hội tụ, ghi nhận lợi nhuận từ spread là 500 USD.

Để tính khả năng kiếm lợi, người ta sử dụng các công thức đặc biệt. Spread được tính là chênh lệch giữa giá bán và giá mua của các mã chứng khoán. Giá trị spread thể hiện bằng phần trăm và giúp hiểu kích thước tương đối của chênh lệch giá. Tỷ lệ lợi nhuận hàng năm (APR) cho thấy lợi nhuận mà nhà giao dịch sẽ nhận được nếu spread duy trì ở mức đó trong một năm. Các chỉ số này giúp nhà giao dịch đánh giá mức độ hấp dẫn của cơ hội và chọn các cặp giao dịch có lợi nhất.

Nguyên tắc hoạt động và quản lý vị thế khi arbitrage

Điểm đặc trưng của arbitrage là nhà giao dịch đặt lệnh trên cả hai thị trường gần như cùng lúc, giảm thiểu thời gian giữa các giao dịch và rủi ro trượt giá. Khi mở các vị thế đối lập, việc theo dõi thanh khoản và biến động giá cùng lúc giúp thực thi lệnh chính xác hơn.

Một chức năng quan trọng là tự động cân bằng danh mục. Hệ thống có thể kiểm tra định kỳ (ví dụ, mỗi 2 giây) số lượng lệnh đã thực hiện theo các hướng đối lập. Nếu một hướng đã thực hiện 0,5 BTC, còn hướng kia chỉ 0,4 BTC, hệ thống tự động đặt thêm lệnh thị trường 0,1 BTC để cân bằng. Điều này giúp tránh tác động quá mức đến rủi ro giá và duy trì hedge.

Khi sử dụng đòn bẩy (vay mượn), nhà giao dịch có thể dùng tài sản của mình làm ký quỹ. Ví dụ, nếu nhà giao dịch giữ 1 BTC trên thị trường giao ngay với giá 30.000 USD, họ có thể dùng BTC này làm ký quỹ để mở các vị thế hợp đồng vĩnh viễn hoặc hợp đồng tương lai cùng kích thước. Tuy nhiên, điều này đi kèm rủi ro thanh lý — nếu biến động giá làm giảm nhanh giá trị ký quỹ, vị thế có thể bị tự động đóng với lỗ.

Rủi ro và hạn chế của arbitrage tiền điện tử

Dù có vẻ “không rủi ro”, arbitrage vẫn tiềm ẩn một số rủi ro quan trọng. Thứ nhất, khi thực hiện không đầy đủ các lệnh đối lập, xảy ra mất cân đối. Nếu lệnh mua được thực hiện hoàn toàn còn lệnh bán chỉ một phần, nhà giao dịch sẽ còn vị thế chưa bảo vệ, dễ bị thanh lý. Tự động cân bằng giúp giảm thiểu nhưng không đảm bảo hoàn toàn an toàn.

Thứ hai, thiếu thanh khoản hoặc biến động giá đột ngột có thể khiến các lệnh không được thực hiện theo giá mong đợi. Trượt giá (chênh lệch giữa giá yêu cầu và giá thực thi) có thể làm giảm đáng kể lợi nhuận dự kiến.

Thứ ba, khi kích hoạt tự động cân bằng, hệ thống sẽ đặt lệnh thị trường, có thể phát sinh thêm phí và làm lệch giá thực thi so với dự tính ban đầu. Nhà giao dịch chịu trách nhiệm quản lý vị thế và đóng lệnh — các chức năng tự động không đảm bảo kiểm soát hoàn toàn.

Cuối cùng, thiếu ký quỹ hỗ trợ sẽ dẫn đến không thể thực hiện lệnh. Nếu số dư ký quỹ trên tài khoản thấp hơn mức yêu cầu, hệ thống sẽ không đặt các lệnh đối lập, và giao dịch arbitrage sẽ không được mở.

Cách áp dụng arbitrage tiền điện tử vào thực tế

Để thành công trong arbitrage, cần thực hiện một số bước nhất định. Bước đầu tiên là chọn tài sản dựa trên lãi suất tài trợ hoặc spread hiện tại. Các công cụ phân tích cho thấy các cặp giao dịch có cơ hội hấp dẫn nhất, xếp hạng theo mức lãi suất hoặc spread.

Bước thứ hai là xác định loại vị thế (long hoặc short) dựa trên phân tích lãi suất hoặc spread. Lưu ý rằng số lượng tài sản ở các hướng đối lập phải bằng nhau — đây là điều kiện bắt buộc để hedge.

Bước thứ ba là chọn lệnh thị trường hoặc lệnh giới hạn. Lệnh thị trường thực thi ngay theo giá hiện tại, có thể đắt hơn. Lệnh giới hạn cho phép đặt mức giá mong muốn, nhưng có thể không được thực hiện. Khi nhập giá lệnh giới hạn, có thể xem lãi suất tài trợ hoặc spread hiện tại để đánh giá khả năng sinh lời.

Bước thứ tư là xác định kích thước lệnh. Hệ thống sẽ tự động điền kích thước phù hợp cho vị thế đối lập, đảm bảo hedge chính xác.

Bước thứ năm là bật tùy chọn tự động cân bằng danh mục. Mặc dù không bắt buộc, nhưng khuyến nghị để giảm thiểu rủi ro mất cân đối giữa các lệnh đã thực hiện.

Bước thứ sáu là xác nhận và đặt đồng thời cả hai lệnh. Sau khi thực hiện, cần theo dõi tích cực các vị thế, đặc biệt khi chức năng tự động cân bằng bị tắt.

Lưu ý rằng hệ thống tự động cân bằng hoạt động trong một khoảng thời gian nhất định. Nếu các lệnh không được thực hiện đầy đủ trong 24 giờ, các lệnh chưa thực hiện sẽ tự động hủy và chiến lược kết thúc.

Theo dõi vị thế và tài sản sau khi mở lệnh

Sau khi đặt các lệnh arbitrage, nhà giao dịch cần kiểm tra một số yếu tố. Thường xuyên theo dõi các vị thế hợp đồng vĩnh viễn và hợp đồng tương lai để đảm bảo việc hedge hoạt động đúng. Các tài sản giao ngay cũng cần được giám sát — chúng phải duy trì trong danh mục theo kế hoạch ban đầu.

Lợi nhuận từ phí tài trợ có thể theo dõi trong nhật ký giao dịch, nơi ghi rõ các khoản thanh toán nhận được từ việc giữ vị thế. Sau khi hoàn tất thực thi các lệnh ở cả hai giai đoạn (giao ngay và phái sinh), chiến lược coi như đã kết thúc, nhà giao dịch có thể đóng vị thế hoặc mở các giao dịch arbitrage mới.

Các câu hỏi thường gặp về arbitrage tiền điện tử

Khi nào nên sử dụng arbitrage?

Arbitrage đặc biệt hữu ích trong các tình huống có spread lớn giữa các cặp giao dịch. Nó cho phép cố định chênh lệch này và tránh rủi ro trượt giá do biến động giá. Khi giao dịch với khối lượng lớn, đặt đồng thời lệnh trên cả hai thị trường giúp kiểm soát chi phí và giảm thiểu rủi ro do chậm trễ. Nếu nhà giao dịch quản lý nhiều vị thế hoặc đóng chúng, arbitrage giúp thực thi đồng bộ và tránh các vị thế chưa đóng.

Các loại tài sản nào có thể dùng làm ký quỹ?

Các nền tảng giao dịch hiện đại, sử dụng tài khoản giao dịch chung, cho phép dùng hơn 80 loại tài sản khác nhau làm ký quỹ. Điều này có nghĩa là nhà giao dịch không bắt buộc phải có USDT hoặc USDC — họ có thể dùng bất kỳ tài sản nào trong danh mục của mình. Tỷ lệ sử dụng của từng tài sản phụ thuộc vào độ biến động và thanh khoản của nó.

Nếu tắt tự động cân bằng thì sao?

Tắt tự động cân bằng nghĩa là hệ thống không điều chỉnh số lượng lệnh đã thực hiện. Nhà giao dịch phải tự quản lý mất cân đối nếu xảy ra. Các lệnh trên các thị trường sẽ hoạt động độc lập, và nếu một lệnh bị hủy, lệnh kia không bị ảnh hưởng. Tuy nhiên, không có cân bằng sẽ làm tăng nguy cơ thanh lý.

Làm thế nào để xem lãi suất tài trợ và spread?

Các nền tảng chuyên dụng thường cung cấp bảng xếp hạng và danh sách các lãi suất tài trợ, spread. Lãi suất được xếp theo thứ tự giảm dần, giúp nhà giao dịch xem các cặp có lợi nhất theo thời gian thực. Spread hiển thị cạnh các giá thị trường, giúp so sánh giá dễ dàng hơn.

Công thức tính lợi nhuận hàng năm (APR) là gì?

APR lãi suất tài trợ được tính như sau: lấy tổng lãi suất tài trợ trong 3 ngày gần nhất, chia cho 3, rồi nhân với 365 và chia cho 2. Điều này cho ra lợi nhuận hàng năm ước tính nếu lãi suất giữ nguyên. Tương tự, APR spread tính dựa trên giá trị spread và số ngày đến hạn của hợp đồng thay vì lãi suất tài trợ.

Arbitrage có an toàn không?

Arbitrage giảm thiểu rủi ro giá nhờ hedge, nhưng không loại bỏ hoàn toàn. Các rủi ro chính gồm mất cân đối thực hiện lệnh, thiếu thanh khoản, trượt giá và rủi ro thanh lý khi dùng đòn bẩy. Quản lý đúng vị thế, tự động cân bằng và theo dõi ký quỹ giúp giảm thiểu đáng kể các rủi ro này.

Arbitrage có dành cho mọi nhà giao dịch không?

Hầu hết các nền tảng hiện đại yêu cầu nhà giao dịch dùng chế độ ký quỹ nhất định (ví dụ, cross margin) và tài khoản chung để truy cập công cụ arbitrage. Thường thì arbitrage không khả dụng cho người dùng chế độ demo và yêu cầu xác minh tài khoản cùng các yêu cầu khác.