Báo Công nghệ: Ngành phần mềm sẽ không chấm dứt, chỉ đang được AI định hình lại

AI (Trí tuệ nhân tạo) có thể chấm dứt ngành phần mềm không? Về chủ đề nóng này, gần đây thị trường và các ngành công nghiệp đều phản ứng bằng hành động. Mối lo ngại của Phố Wall về tác động của AI đối với ngành phần mềm tiếp tục gia tăng, cổ phiếu phần mềm bị bán tháo, làn sóng bán tháo nhanh chóng lan rộng ra toàn cầu. Trong khi đó, giới công nghệ phát ra những tiếng nói hoàn toàn trái ngược. Giám đốc điều hành Nvidia Huang Renxun thẳng thắn nói rằng “quan điểm AI sẽ thay thế công cụ phần mềm” là “hết sức phi lý”; Giám đốc điều hành OpenAI Altman cũng cho biết, cách sáng tạo, sử dụng và mô hình kinh doanh phần mềm đang diễn ra những thay đổi sâu sắc, nhưng “phần mềm sẽ không biến mất”.

Nguyên nhân gây ra tranh cãi này là do công cụ AI khởi nghiệp Anthropic giới thiệu đã gây ảnh hưởng đến chức năng của phần mềm truyền thống: plugin pháp lý AI này có thể thực hiện nhiều công việc văn bản, bao gồm theo dõi các vấn đề tuân thủ, xem xét tài liệu pháp lý, trong khi đó đây chính là các chức năng cốt lõi của nhiều sản phẩm phần mềm pháp lý. Khi AI có thể tự động hoàn thành khối lượng lớn công việc vốn dựa vào phần mềm chuyên nghiệp, thị trường không khỏi đặt câu hỏi: Nếu AI có thể trực tiếp hoàn thành nhiệm vụ, chúng ta còn cần phần mềm riêng nữa không?

Cảm xúc bi quan này từ tác động của một công cụ AI đơn lẻ dần chuyển thành sự đánh giá lại toàn diện về mô hình kinh doanh của ngành phần mềm, và cuối cùng hướng tới một câu hỏi cốt lõi — liệu mô hình SaaS (phần mềm như dịch vụ) có đang bị AI xáo trộn không?

Trong hơn mười năm qua, mô hình SaaS dựa trên đăng ký, liên tục cập nhật, giữ chân khách hàng mạnh mẽ luôn là động lực tăng trưởng ổn định nhất của ngành phần mềm. Nhưng giờ đây, tất cả đã không còn “đương nhiên”. Với sự phát triển nhanh chóng của AI sinh tạo và công nghệ trí tuệ nhân tạo, người dùng chỉ cần đưa ra yêu cầu, AI có thể phân tích, tạo báo cáo hoặc thậm chí tự động thực thi quy trình, giá trị của phần mềm như một công cụ trung gian bắt đầu bị thu hẹp. Khi các hệ thống trí tuệ nhân tạo được triển khai, khả năng gọi liên hệ giữa các hệ thống, tích hợp nhiều chức năng phần mềm trong một cuộc đối thoại hoặc lệnh duy nhất, càng làm giảm đi sự tồn tại của các sản phẩm phần mềm đơn lẻ.

Đồng thời, khả năng tạo mã của AI được nâng cao, giúp rút ngắn rõ rệt chu kỳ phát triển phần mềm và giảm thiểu rào cản phát triển. Ngành công nghiệp đang chuyển từ “sản xuất dựa trên nhân lực” sang “sản xuất thông minh”, mô hình kinh doanh truyền thống dựa trên chức năng và đăng ký đang đối mặt với thách thức trực tiếp.

Tuy nhiên, xét theo dài hạn, AI không chấm dứt ngành phần mềm, mà đang viết lại cách vận hành của nó. Mô hình phát triển phần mềm đang chuyển từ “người viết mã + công cụ hỗ trợ” sang “người xác định mục tiêu + AI tạo ra thực thi”, vai trò của nhà phát triển từ nhà sản xuất mã chuyển sang nhà thiết kế hệ thống và cộng tác viên AI. Cách sử dụng phần mềm cũng đang thay đổi, từ một công cụ cần học cách vận hành, sang hệ thống thông minh có thể hiểu yêu cầu và chủ động thực hiện nhiệm vụ. Cuộc cạnh tranh phần mềm trong tương lai không còn chỉ dựa vào chức năng hay độ phong phú, mà còn dựa vào mức độ thông minh và khả năng hiểu biết sâu về ngành.

Quan trọng hơn, AI đang tạo ra không gian phần mềm mới. Nhu cầu về nền tảng huấn luyện mô hình, kỹ thuật dữ liệu, hệ thống an toàn và đánh giá AI tăng nhanh; các ngành như sản xuất, y tế, tài chính cần nâng cấp thông minh, đòi hỏi nhiều hệ thống chuyên nghiệp kết hợp “AI + kiến thức ngành”; công nghệ AI đại diện như trí tuệ nhân tạo cũng đang mở rộng hệ sinh thái ứng dụng. Những lĩnh vực mới này lại đặt ra yêu cầu cao hơn về năng lực kỹ thuật phần mềm, đồng thời tạo ra các cơ hội ngành công nghiệp mới.

Vì vậy, thay vì nói AI sẽ chấm dứt ngành phần mềm, đúng hơn là nó đang chấm dứt “thời đại phần mềm cũ”. Phần mềm sẽ không biến mất, nhưng hình thái, phương thức phát triển và mô hình kinh doanh của phần mềm đang được định hình lại toàn diện. Những doanh nghiệp có thể tích hợp sâu AI vào các bối cảnh ngành sẽ có cơ hội lớn hơn trong cuộc cách mạng công nghiệp mới này; còn các công ty phần mềm truyền thống thiếu rào cản về công nghệ và bối cảnh sẽ có thể bị loại bỏ nhanh chóng trong quá trình tái cấu trúc này. Ngành phần mềm không đi đến hồi kết, mà đang bước vào một giai đoạn mới lấy trí tuệ làm trung tâm.