NIO bắt đầu có lợi nhuận: một lễ trưởng thành "tính toán kỹ lưỡng"

Trong một khoảng thời gian dài, có thể ít hơn 1% người trên thế giới tin rằng chúng ta có thể có lợi nhuận trong quý 4. Vào giữa năm ngoái, Chủ tịch, CEO của NIO, Lý Bân, đã nói câu này trong một cuộc họp báo nhỏ với truyền thông, thể hiện rõ tình cảnh của công ty tiên phong mới này nhiều năm bị thị trường liên tục nghi ngờ.

Sau 11 năm thành lập, NIO không phải là công ty tiên phong mới chạy nhanh nhất, nhưng lại là một trong số ít bị nghi ngờ nhất về khả năng tồn tại. Việc có thể đạt lợi nhuận trong quý 4 năm 2025 còn trở thành lời cuối cùng của thị trường dành cho NIO.

Câu trả lời này đã đến đúng vào ngày đầu xuân năm 2026. Cảnh báo lợi nhuận do NIO công bố như một tia sáng xé tan màn đêm dài, soi rọi vào doanh nghiệp suốt nhiều năm bị phủ bóng bởi thua lỗ. Thông báo chính thức cho biết, công ty này, thường xuyên bị hỏi “khi nào có lợi nhuận”, dự kiến trong quý 4 năm 2025 sẽ ghi nhận lợi nhuận hoạt động điều chỉnh khoảng từ 700 triệu nhân dân tệ (khoảng 100 triệu USD) đến 1,2 tỷ nhân dân tệ (khoảng 172 triệu USD). Ngoài ra, theo tiêu chuẩn GAAP, công ty dự kiến đạt lợi nhuận hoạt động khoảng từ 200 triệu nhân dân tệ (khoảng 29 triệu USD) đến 700 triệu nhân dân tệ (khoảng 100 triệu USD) trong quý 4 năm 2025.

Thông tin này vừa phát ra, giá cổ phiếu của NIO trên thị trường Mỹ lập tức tăng 10%, thị trường vốn đã phản hồi rõ ràng về kết quả lợi nhuận này. Và lợi nhuận quý kéo dài 11 năm này, đằng sau là sự tăng trưởng về doanh số, tối ưu cấu trúc sản phẩm và kiểm soát chi phí toàn diện, hơn nữa là sự chuyển đổi hoàn toàn từ “lái xe dựa trên cảm xúc, cảm hứng” sang “quản lý dựa trên tính toán chính xác”.

Có thể con số này không gây sốc, nhưng ý nghĩa tượng trưng thì nặng như ngàn cân. Nó biểu thị rằng, NIO từng bị xem là “hình mẫu tiêu tốn tiền bạc” khi liên tục thử thách trên vách đá tài chính, cuối cùng đã chạm tới ngưỡng khả năng duy trì hoạt động bền vững trên sổ sách của chính mình.

Gần đây, trong một cuộc họp nội bộ, Lý Bân đã nói với giọng điệu tự tin sau hành trình dài: “Chúng ta từ lỗ trong quý 1, đến hy vọng có lợi nhuận trong quý 4, đã hoàn thành sự tăng trưởng nghịch chiều, bước vào giai đoạn thứ ba của phát triển công ty. Điều này rất không dễ dàng, cũng là quá trình chúng ta tích lũy năng lực dài hạn.”

“Lấy năng lực dài hạn” chính xác là tóm tắt tất cả các hành động của NIO trong năm qua: rút ngắn quy mô, bán xe tốt hơn, yêu cầu quản lý hiệu quả hơn. Công ty từng dựa vào tầm nhìn và cảm xúc để chinh phục thị trường, cuối cùng đã bắt đầu kể câu chuyện kinh doanh cứng rắn về tỷ lệ lợi nhuận gộp, tỷ lệ chi phí và dòng tiền, và điểm mấu chốt của sự chuyển đổi này chính là vào nửa cuối năm 2025.

Khi các mẫu xe mới như ES8 giá trên 40 vạn nhân dân tệ và SUV L90 thương hiệu Leado lần đầu tiên giao hàng, cấu trúc sản phẩm của NIO đã trải qua một cuộc nâng cấp sâu lặng lẽ, các dòng xe có lợi nhuận cao trở thành động lực chính thúc đẩy doanh thu tăng trưởng. Đồng thời, một cuộc cách mạng quản lý mang tên “Tư duy triệu lần” và “Đơn vị kinh doanh cơ bản (CBU)” đang siết chặt từng con ốc lỏng lẻo nhất trong nội bộ công ty, kiểm soát mọi khoản chi không cần thiết.

Lý Bân từng dùng một công thức đơn giản nhất để giải thích logic lợi nhuận của NIO: Lợi nhuận = lợi nhuận gộp - chi phí. Trong gần 11 năm chạy đua, câu này luôn âm. Với chi phí nghiên cứu phát triển đắt đỏ và vận hành khách hàng tối ưu, công ty đã tạo ra một thương hiệu xe điện cao cấp nhưng cũng gây ra khoản lỗ khổng lồ. Khi các đối thủ cùng là thế hệ đầu tiên như Li Xiang đã có lãi, Leapmotor, Lantu cũng lần lượt bước vào quỹ đạo sinh lời, NIO cuối cùng đã bắt đầu bình tĩnh giải bài toán kinh doanh cơ bản này.

Trong quý 4 năm 2025, trở thành điểm then chốt để NIO giải bài, bước đầu của việc giải bài này chính là tiến hành “phẫu thuật” cấu trúc lợi nhuận gộp, tức là từ hai phía doanh số và tỷ lệ lợi nhuận gộp, đồng thời thực hiện phép cộng.

Điểm then chốt của bước này chính là hai mẫu xe mới: SUV flagship ES8 giá trên 40 vạn nhân dân tệ và mẫu xe L90 trung bình giá 26 vạn nhân dân tệ. Dữ liệu cho thấy, trong quý 4 năm 2025, ES8 mới giao gần 40.000 chiếc, Lý Bân trong một cuộc họp báo đã thẳng thắn: “Tỷ lệ lợi nhuận gộp của mẫu xe này chắc chắn trên 20%.” Chỉ riêng mẫu xe này, NIO đã thu về hàng chục tỷ lợi nhuận gộp trong quý, trở thành “máy in tiền” thực sự.

Lado L90 cũng đóng vai trò không nhỏ. Chiếc xe này với giá trung bình 26 vạn nhân dân tệ đã thâm nhập vào thị trường SUV gia đình chính thống, vẫn giữ được không gian lợi nhuận đáng kể. Lý Bân đặc biệt nhấn mạnh: “Giá trung bình của Lado là 26 vạn, không ảnh hưởng đến tính cao cấp của thương hiệu NIO.”

Sự kết hợp của hai mẫu xe này đã trực tiếp nâng cao doanh số và tỷ lệ lợi nhuận gộp của NIO. Trong báo cáo tài chính quý 3, ban quản lý dự kiến tỷ lệ lợi nhuận gộp toàn xe trong quý 4 sẽ đạt khoảng 18%; cuối cùng, dữ liệu cho thấy, doanh số bán hàng của NIO trong quý 4 đạt 124.807 chiếc, tăng 71,7% so với cùng kỳ, lập kỷ lục mới. Trong đó, ES8 mới đóng góp gần một phần tư doanh số, cộng với số lượng giao của Lado L90, chiếm hơn một nửa tổng doanh số, rõ ràng là các mẫu xe lợi nhuận cao đã thúc đẩy mạnh mẽ.

Chỉ dựa vào sản phẩm để nâng cao lợi nhuận chưa đủ, nền tảng thứ hai của lợi nhuận NIO chính là chọn “hạ giá công nghệ”, chứ không chỉ đơn thuần là “hạ giá chuỗi cung ứng”. Trong khi các đối thủ đều tham gia chiến tranh giá, NIO lại chuyển hướng vào lĩnh vực công nghệ sâu, tìm kiếm không gian tối ưu hóa chi phí từ đổi mới nền tảng.

Lý Bân yêu thích lấy ví dụ về chip tự nghiên cứu của NIO là “Shenji NX9031” 5 nanomet. “Chip này có sức mạnh tính toán tương đương thế hệ hai của 4 chip Orin, hiệu suất tốt hơn, nhưng chi phí rẻ hơn 2 vạn nhân dân tệ.” Việc giảm chi phí dựa trên công nghệ cốt lõi này mang lại lợi ích cấu trúc, dài hạn, chứ không phải cuộc chơi ngắn hạn trong chuỗi cung ứng.

Và việc xây dựng cụm công nghiệp tại thành phố Hợp Phì, An Huy, cũng giúp NIO có được “khu đất thấp về chi phí” tự nhiên. Chủ tịch Lý Bân, từng bị xem là người lý tưởng hóa, giờ đây ngày càng giống một doanh nhân sắc sảo: “Tiết kiệm 2000-3000 nhân dân tệ phí vận chuyển cho mỗi xe có tốt không… Nếu tính theo 100 vạn xe của NIO, đó là 3 tỷ nhân dân tệ.” Từ vật liệu nhôm, kính đến các đối tác phía trên và dưới của NIO, đều tập trung tại nhà máy Hợp Phì, tiết kiệm được tiền bạc thật, cuối cùng chuyển thành các con số lợi nhuận gộp đẹp hơn trên báo cáo tài chính.

Nếu nói lợi nhuận cao và giảm chi phí công nghệ là nền tảng của lợi nhuận, thì kiểm soát chi phí tối đa chính là bước cuối cùng để lợi nhuận thực sự bám chắc. Đây là cuộc cách mạng nội bộ âm thầm nhưng hiệu quả của NIO.

Trước đây, NIO nổi tiếng vì dịch vụ khách hàng tiêu tốn nhiều tiền bạc; nay, “Tư duy triệu lần” đã trở thành “lời nguyền” đeo trên đầu mỗi nhân viên. Lý Bân giải thích: “Trước đây nói về chi phí, ví dụ 2 hoặc 5 nhân dân tệ, giờ đều yêu cầu nhân với 100 vạn.” Một tờ giấy, một kilowatt điện, một chuyến công tác nhỏ, khi tất cả các khoản chi nhỏ đều nhân lên với doanh số hàng triệu, không ai còn dám tiêu xài phung phí nữa.

Cơ chế “CBU” cũng đưa trách nhiệm vận hành xuống cấp độ từng bộ phận, từng dự án trở thành “công ty nhỏ” tự tính toán riêng, khiến tỷ lệ lợi ích trên chi phí (ROI) trở thành quy tắc vàng. Chi phí thị trường không chỉ để gây tiếng vang, mà còn phải theo dõi chính xác chuyển đổi đơn hàng; chi phí quản lý không còn là “dội nước lớn”, mà là “đo đếm từng giọt”. Ngay cả các hoạt động thương hiệu lớn như NIO Day cũng được điều chỉnh tổ chức vào quý 3 năm 2025, Lý Bân nói thẳng: “Quý 4 năm 2025 đối với NIO khá thoải mái, vì đã tổ chức NIO Day vào quý 3 rồi.” Thể hiện rõ rằng, sự tính toán tỉ mỉ của NIO đã thấm sâu vào từng chi tiết vận hành.

Và như vậy, trong quý 4 năm 2025, lợi nhuận từ các mẫu xe lợi nhuận cao cuối cùng đã bù đắp cho các khoản chi phí bị kiểm soát chặt chẽ. Bài toán kinh doanh của NIO sau 11 năm đã lần đầu tiên cho ra kết quả dương.

Sau lợi nhuận: Một cuộc marathon còn gian nan mới bắt đầu

Việc lần đầu có lợi nhuận quý đã giúp NIO thoát khỏi gánh nặng “liệu có tồn tại được không”. Nhưng Lý Bân không hề thả lỏng, ngược lại, ông đã lập tức dội một gáo nước lạnh vào toàn thể nhân viên: “Thị phần của chúng ta tại Trung Quốc còn chưa tới 2%.” Lợi nhuận không phải là điểm cuối, mà là bước khởi đầu của một đề bài phức tạp hơn: làm thế nào để duy trì sức khỏe tài chính đồng thời thắng trong cuộc đua quy mô và tốc độ tiếp theo?

Sự tự tin của NIO bắt nguồn từ một bộ “chiến thuật phối hợp thương hiệu” đã vận hành trơn tru.

Hiện tại, Tập đoàn NIO đã hình thành mô hình phối hợp phát triển của ba thương hiệu: NIO, Leado và Firefly, mỗi thương hiệu có vị trí riêng, phối hợp phát huy sức mạnh, trở thành những động lực tăng trưởng rõ ràng: Thương hiệu NIO giữ vững thị trường cao cấp, liên tục nâng cao năng lực thương hiệu và lợi nhuận; Leado xâm nhập vào thị trường SUV phổ thông, dùng các sản phẩm phổ biến để chiếm lĩnh phần lớn thị trường; Firefly mở ra chiến tuyến mới trong phân khúc xe cao cấp nhỏ gọn và thị trường toàn cầu, đáng ngạc nhiên là mẫu xe nhỏ này đạt thị phần 61%, trung bình tháng bán hơn 6000 chiếc trong quý 4, vượt xa các đối thủ như MINI của BMW, Smart, mới đây còn mở bán tại Singapore.

Trong năm 2026, bộ “chiến thuật phối hợp thương hiệu” này sẽ phát huy nhiều hơn nữa. Các sáng tạo trong flagship công nghệ ET9 sẽ được đưa xuống mẫu SUV mới ES9, dự kiến ra mắt chính thức trong quý 2 năm nay; mẫu xe thứ ba của Leado, L80, đã bắt đầu lăn bánh. Việc liên tục hoàn thiện bộ sưu tập sản phẩm giúp NIO có thể tự tin ở nhiều phân khúc thị trường khác nhau, luôn có “con thuyền” để cập bến.

Một điểm bố trí còn tuyệt vời hơn nữa chính là “hợp nhất kênh phân phối”. NIO dự kiến sau Tết Nguyên đán 2026 sẽ ra mắt “Cửa hàng SKY” tích hợp ba thương hiệu, mở rộng ra các thị trường cấp thấp hơn. Chi phí mở rộng từng thương hiệu riêng lẻ quá cao, nhưng khi hợp lực ba thương hiệu, không chỉ giảm chi phí mà còn nâng cao hiệu quả kênh phân phối, từ chiến đấu đơn lẻ chuyển sang chiến dịch tập thể, giúp NIO mở rộng phạm vi tiếp cận thị trường rộng lớn hơn.

Thứ hai, mạng lưới đổi pin từng làm NIO nghẹt thở, đang hoàn thiện bước chuyển từ “trung tâm chi phí” thành “tài sản chiến lược”.

Hiện tại, NIO đã xây dựng hơn 3700 trạm đổi pin, mô hình kinh doanh từng bị thị trường nghi ngờ “tài sản nặng, khó sinh lợi”, nhưng giờ đây, câu chuyện của nó đang thay đổi hoàn toàn. Khi các mẫu xe của Leado bắt đầu tham gia hệ thống đổi pin, quy mô và hiệu suất sử dụng thiết bị của mạng lưới này đã có bước tiến rõ rệt; chưa kể, số lượng pin mới được đưa ra trong dịp Tết Nguyên đán, không chỉ là nâng cấp dịch vụ khách hàng, mà còn là tuyên bố có khả năng hỗ trợ vận hành điện toàn quốc quy mô triệu xe hoặc lớn hơn.

Theo Lý Bân, giá trị của đổi pin còn vượt xa thế, ông xem đó như một giải pháp giải quyết mâu thuẫn căn bản của ngành: “Xe và pin có tuổi thọ khác nhau… đổi pin là giải pháp tối ưu nhất, hiệu quả nhất để giải quyết sự khác biệt về tuổi thọ của xe và pin.” Khi toàn ngành vẫn chưa có câu trả lời về giá trị còn lại của pin sau 10 năm và chi phí thay thế, NIO đã đi trước bằng cách tách rời xe và pin, xây dựng một hệ thống dự phòng hướng tới tương lai. Đầu tư dài hạn này có giá trị xã hội và khả năng giữ chân khách hàng, đang dần trở thành lợi thế cạnh tranh khó vượt qua của đối thủ.

Tuy nhiên, con đường phía trước không hề dễ dàng, NIO còn phải cân bằng ít nhất hai “đường dây thép” liên tục.

Thứ nhất là cân bằng “đầu tư và kết quả”. Lợi nhuận không dễ có, nhưng cuộc đua xe điện thông minh còn rất dài. Lý Bân đã rõ ràng trong nội bộ rằng, năm 2026 sẽ “tăng cường đầu tư vào trí tuệ nhân tạo”, đặc biệt trong lĩnh vực tự lái, phải “đứng trong nhóm dẫn đầu ngành”. Điều này có nghĩa là, trong khi kiểm soát chặt chi phí bán hàng và quản lý, vẫn phải mở cửa cho nghiên cứu phát triển. Công ty phải học cách “tiêu ít, làm nhiều”, để nâng cao hiệu quả R&D trong điều kiện hạn chế nguồn lực.

Để đạt mục tiêu này, NIO đã thành lập “Ủy ban Công nghệ Trí tuệ Nhân tạo” đầu năm 2026, không chỉ để đẩy mạnh công nghệ, mà còn là một cuộc vận động tổ chức toàn diện. Lý Bân hy vọng AI có thể nâng cao hiệu quả trong từng khâu kinh doanh, ít nhất là 3%.

Thứ hai là cân bằng “chi phí và cạnh tranh”. Môi trường bên ngoài đang tạo ra áp lực mới. Lý Bân cảnh báo, trong năm 2026, giá nguyên liệu chính như nhớt, đồng sẽ tăng mạnh do làn sóng AI, điều này sẽ tạo ra “áp lực lớn”. Liệu NIO có thể qua mặt bằng cách đổi mới công nghệ và quản lý chuỗi cung ứng để tiêu hóa phần tăng chi phí này, không chuyển gánh nặng sang khách hàng hay làm giảm lợi nhuận gộp, sẽ là một thử thách lớn đối với NIO và các hãng xe khác.

Tóm lại, câu chuyện của NIO đã bước vào chương mới. Nó chứng minh rằng một công ty lý tưởng có thể tồn tại nhờ các phép tính kinh doanh chính xác. Và câu hỏi tiếp theo là, liệu họ có thể dùng khả năng tính toán này để duy trì các kế hoạch dài hạn, trong cuộc đua xe điện “đường mòn lầy lội” này, từ một người sống sót thành một người dẫn đầu đáng kính?

11 năm rèn một kiếm, lợi nhuận chính là lễ trưởng thành của NIO, nhưng cuộc thi thực sự mới bắt đầu vào vùng nước sâu.