Đảo chiều đột ngột? CPI cốt lõi lập mức thấp mới trong bốn năm, lần đầu tiên của tân Chủ tịch Fed làm tăng khả năng cắt giảm lãi suất lên 70%

Do ảnh hưởng của giá xăng giảm và lạm phát thuê nhà chậm lại, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 1 của Mỹ tăng thấp hơn dự kiến, thị trường định giá cho thấy tháng 6 sẽ lại trở thành cửa sổ chính để Cục Dự trữ Liên bang (Fed) điều chỉnh chính sách trong năm nay. Tuy nhiên, do các yếu tố như thuế quan, đồng USD mất giá và giá dịch vụ, khả năng Fed bắt đầu cắt giảm lãi suất trở lại trước mùa hè vẫn còn chưa chắc chắn.

Dữ liệu khả quan hơn dự kiến

Vào thứ Sáu (13 ngày), Cục Thống kê Lao động Mỹ (BLS) công bố, CPI tháng 1 tăng 0.2% so với tháng trước, thấp hơn mức 0.3% chưa điều chỉnh của tháng 12 năm ngoái. Tỷ lệ CPI hàng năm giảm từ 2.7% xuống còn 2.4%, mức thấp nhất kể từ tháng 5 năm 2025, trong khi thị trường dự kiến trung bình là 2.5%. CPI lõi tháng 1 không điều chỉnh mùa vụ tăng 0.3% so với tháng trước, phù hợp dự kiến, so với mức 0.2% của tháng 12, tăng nhẹ. Tỷ lệ hàng năm giảm từ 2.6% xuống còn 2.5%, mức thấp nhất kể từ tháng 3 năm 2021, phù hợp dự đoán của thị trường. Sự tăng của CPI lõi phần lớn do giá cả tăng đột biến vào đầu năm, mô hình điều chỉnh mùa vụ của BLS vẫn chưa hoàn toàn phản ánh tác động của các điều chỉnh giá một lần này.

Xét theo ngành, chi phí nhà ở vẫn là yếu tố chính thúc đẩy lạm phát, nhưng tốc độ tăng đã chậm lại. Chỉ số nhà ở tháng 1 tăng 0.2% so với tháng trước, là đóng góp lớn nhất vào mức tăng chung của CPI tháng này, cho thấy chi phí liên quan đến nhà ở vẫn duy trì tính dính chặt.

Mặc dù chính phủ Trump đã loại bỏ và giảm thuế nhập khẩu một số mặt hàng thực phẩm, nhưng giá thực phẩm vẫn tăng 2.9% so với cùng kỳ năm ngoái.

Giá dịch vụ tăng 0.4% so với tháng trước, cao hơn mức 0.3% của tháng 12, chủ yếu do giá vé máy bay tăng vọt 6.5%. Chi phí chăm sóc y tế tăng 0.3%, trong đó giá dịch vụ bệnh viện tăng 0.9%, giá dịch vụ bác sĩ tăng 0.3%.

Năng lượng tiếp tục kéo giảm lạm phát, chỉ số nhóm năng lượng giảm 1.5% so với tháng trước. Giá nhiên liệu giảm 5.7% so với tháng trước, nhưng giá dịch vụ khí đốt qua đường ống tăng 1%, có khả năng phản ánh nhu cầu sưởi ấm tăng trong đợt rét đậm tháng 1.

Các mặt hàng giảm giá còn gồm: xe cũ và xe tải giảm 1.8%, bảo hiểm xe cơ giới giảm 0.4%.

Phân tích thị trường cho rằng, tốc độ tăng trưởng lạm phát so với cùng kỳ giảm chủ yếu do hiệu ứng cơ sở cao của năm ngoái đã giảm bớt. Những dữ liệu lạm phát nhẹ nhàng này có thể sẽ không khiến người tiêu dùng bình thường cảm nhận rõ rệt. Nhà kinh tế trưởng của LPL Financial, ông Eric Winograd, viết: “Nguyên nhân cốt lõi của sự chênh lệch này là các gia đình quan tâm đến mức giá tuyệt đối, trong khi lạm phát đo lường mức biến động của giá cả; nguyên nhân phụ là xu hướng giá của các mặt hàng thiết yếu — thực phẩm, thuốc men, thuê nhà — tăng nhanh hơn so với lạm phát chung, những mặt hàng này quan trọng hơn nhiều so với rổ tiêu dùng tổng thể.”

Triển vọng chính sách như thế nào

Phía Nhà Trắng hoan nghênh sự chậm lại của lạm phát toàn diện, một phát ngôn viên trên mạng xã hội viết: “Fed đã nên thực hiện cắt giảm lãi suất từ lâu, điều này sẽ tiếp thêm sức mạnh cho nền kinh tế Mỹ.”

Tuy nhiên, người dân Mỹ lo ngại về thị trường việc làm và khả năng chịu đựng của giá cả, ngày càng bất mãn với chính sách kinh tế của Tổng thống Trump. Nhà chiến lược kinh tế cao cấp của công ty đầu tư Edward Jones, ông James McCann, nhận định: “Nhìn chung, dữ liệu cho thấy áp lực giá cả vẫn còn cao một chút, nhưng xu hướng giảm lạm phát vẫn chưa thay đổi, mặc dù quá trình này còn nhiều trắc trở và chậm chạp. Đối với Fed, khả năng cao là trong ngắn hạn, thái độ chính sách sẽ không thay đổi nhiều.”

Thị trường đã bắt đầu kỳ vọng vào việc cắt giảm lãi suất. Các hợp đồng tương lai lãi suất quỹ liên bang cho thấy khả năng giảm lãi suất vào tháng 6 đã tăng lên 70%, còn khả năng giảm 3 lần trong năm thì trở lại mức 50%. Tháng 6 sẽ là cuộc họp Ủy ban Thị trường mở Liên bang (FOMC) đầu tiên sau khi Kevin Woorh nhậm chức Chủ tịch Fed.

Chuyên gia kinh tế của Pacific Investment Management Company (PIMCO), Tiffany Wilding, nhận định rằng báo cáo lạm phát “trên bề mặt có vẻ khá khả quan”, chủ yếu có hai tiến triển tích cực. Thứ nhất, giá nhà liên tục tăng kể từ sau đại dịch nay đã bắt đầu chậm lại. Thứ hai, tác động của thuế quan đang dần biến mất. Với xu hướng này, Fed có thể sẽ sẵn lòng cắt giảm lãi suất hơn, và chúng tôi cho rằng việc giảm lãi suất hai lần nữa trong năm là hợp lý.

Tuy nhiên, các quan chức của Fed vẫn giữ thái độ thận trọng. Tuần này, Chủ tịch Fed chi nhánh Dallas, bà Lori Logan, cho biết bà nghĩ rằng lập trường chính sách tiền tệ hiện tại của Fed đã đủ để đối phó tốt với các rủi ro của nền kinh tế, điều này có nghĩa là bà có thể không ủng hộ việc khởi động lại việc cắt giảm lãi suất. Thái độ thận trọng của Logan phù hợp với phát biểu của Chủ tịch Fed chi nhánh Cleveland, bà Bess Harker — người cho biết, Fed sẽ cân nhắc hiệu quả của các đợt cắt giảm lãi suất gần đây, và ưu tiên giữ kiên nhẫn.

Điều đáng chú ý là, mối lo ngại về lạm phát cao cũng đã lan rộng sang phía bên kia Thái Bình Dương; Ngân hàng Trung ương Australia đã công bố tăng lãi suất trong tháng này.

Fed sử dụng chỉ số giá chi tiêu tiêu dùng cá nhân (PCE) làm chỉ số theo dõi mục tiêu lạm phát 2%. Các nhà phân tích của First Financial tổng hợp dự báo của thị trường về mức tăng hàng tháng của lạm phát lõi PCE tháng 1 trong khoảng 0.2% đến 0.5%, và mức tăng hàng năm trong khoảng 2.9% đến 3.2%.

Chính phủ Mỹ dự kiến sẽ công bố dữ liệu PCE tháng 12 vào tuần tới. Trước khi báo cáo CPI được công bố, Bộ trưởng Tài chính Janet Yellen dự đoán rằng, lạm phát có thể sẽ tăng trở lại gần mục tiêu 2% của Fed vào giữa năm nay. Do chính phủ bị đình trệ, dữ liệu mới nhất là tỷ lệ lạm phát lõi PCE tháng 11 năm ngoái là 2.8%. Trong lịch sử, mức tăng trung bình của CPI thường cao hơn PCE khoảng 0.5 điểm phần trăm.

Một số tổ chức dự đoán rằng, do tác động của thuế nhập khẩu và đồng USD mất giá so với các đối tác thương mại chính trong năm ngoái, lạm phát sẽ có xu hướng tăng đột biến theo từng giai đoạn trong năm nay. Lydia Bousoul, nhà kinh tế cao cấp của Ernst & Young, nhận định: “Chúng tôi dự đoán rằng, trong nửa đầu năm, lạm phát sẽ duy trì mức độ nhất định. Khoảng trống dữ liệu do chính phủ đình trệ trong thu thập số liệu sẽ tiếp tục gây ra sai lệch giảm của CPI, kéo dài đến tháng 4.”