Ethereum đang mất định hướng cốt lõi - Core là gì khi không biết mình là ai?

Ethereum không thua vì Solana hay bất kỳ blockchain mới nào. Vấn đề thực sự là Ethereum đang bị lạc hướng ở core của hệ sinh thái - chính những thứ senh ra nên nó. Trong những năm gần đây, khi Ethereum chuyển hướng toàn bộ chiến lược vào Layer 2, một câu hỏi cơ bản đã bị bỏ quên: Ethereum core thực sự là gì?

Tranh cãi về chiến lược che giấu vấn đề về nhu cầu thực tế

Cộng đồng Ethereum dành quá nhiều thời gian vào những cuộc tranh luận triết lý thay vì tập trung vào những gì người dùng thực sự cần:

• L2 nào là “Ethereum thực thụ”?
• Dùng L2 có còn được xem là sử dụng Ethereum không?
• Ethereum đang chọn tập trung hay phi tập trung?

Khi Arbitrum, Base, Optimism, zkSync, Scroll và Polygon tấn công thị trường, mỗi cái đều cam kết sẽ phi tập trung hóa. Nhưng thực tế, phần lớn vẫn hoạt động theo kiểu tập trung. Chỉ Arbitrum và Base mới thực sự phát triển mạnh - không phải vì lý luận về decentralization, mà vì họ đáp ứng được những gì người dùng thực sự muốn: thanh khoản sâu, giao diện dễ dùng, và hệ sinh thái ứng dụng phong phú. Đó là core của thành công - chứ không phải những tranh cãi kỹ thuật.

Kinh tế L2 rạn nứt, core value của hệ sinh thái suy yếu

Những điều mọi người nói về lý tưởng phi tập trung hóa rất đẹp, nhưng khi tiền bạc vào cuộc, mọi chuyện thay đổi:

• Base chi chia doanh thu cho Ethereum chỉ là một phần cực kỳ nhỏ
• Hầu hết L2 vẫn nắm quyền kiểm soát sắp xếp giao dịch
• Token của các L2 gặp khó khăn trong việc tạo giá trị thực tế vì phí vẫn phải trả bằng ETH

Đây là core của vấn đề kinh tế: khi những điều cơ bản không chắc chắn, toàn bộ cấu trúc động lực sẽ tan vỡ.

Nhân tài rời bỏ, tín hiệu từ core developer community

Không chỉ những dự án nhỏ lẻ bỏ rơi Ethereum, ngay cả những người gắn bó sâu nhất cũng đang quay đầu:

• Một số core developer rời Ethereum Foundation
• Những quỹ đầu tư lớn từng ủng hộ mạnh mẽ Polygon chuyển sang xây dựng các chain mới
• Polygon - dù đóng góp nhiều năm - vẫn bị giữ ở “rìa” của hệ sinh thái

Khi những người tin tưởng nhất chuyển sang ủng hộ các giải pháp thay thế, đó là tín hiệu rõ ràng rằng core ecosystem đang có vấn đề sâu xa.

ETH core là gì? Narrative đang gì chơi đều chết

Ethereum (ETH) rốt cuộc là cái gì? Mỗi năm narrative lại đổi:

• Tài sản lưu trữ giá trị?
• Hàng hóa số?
• Token công nghệ?
• Hay chỉ là đơn vị thanh toán phí cho L2?

Sự không rõ ràng này chính là core của cuộc khủng hoảng. Lý thuyết thì Ethereum phi tập trung, nhưng trong thực tế, những quyết định chiến lược vẫn phụ thuộc vào Vitalik. Khi hệ thống không biết mình là ai, làm sao có thể nói người dùng biết Ethereum là gì?

Thừa nhận vấn đề, nhưng có kịp không?

Tươi đây, Vitalik cũng thừa nhận rằng: chỉ tập trung vào L2 là không đủ. Ethereum cần quay lại mở rộng L1. Ethereum Foundation bắt đầu thay đổi:

• Điều chỉnh cơ cấu nhân sự
• Cải thiện độ minh bạch
• Làm trẻ hóa đội ngũ lãnh đạo

Nhưng thị trường không chờ đợi bất ai. Solana, các layer 1 khác, và thậm chí các layer 2 độc lập đều đang phát triển với tốc độ cao hơn. Ethereum đang không có nhiều thời gian để “đi chậm mà chắc” nữa. Nếu core strategy không được làm rõ ràng trong thời gian tới, Ethereum sẽ dễ dàng bị bỏ lại.

Ethereum sẽ lựa chọn điều gì? Định hướng lại hệ sinh thái vào core mission của mình, ưu tiên thực tế thay vì tranh luận triết lý? Hay tiếp tục chơi trò “chờ đợi hoàn hảo” và chấp nhận rằng một ngày nào đó, core của Ethereum sẽ không còn quan trọng trên thị trường nữa?