Hiểu về các Mẫu biểu đồ Bullish và Bearish: Hướng dẫn dành cho Nhà giao dịch về Phân tích kỹ thuật

Trong thế giới phân tích kỹ thuật, việc hiểu rõ thị trường đang thể hiện tín hiệu tăng giá hay giảm giá là điều cơ bản để đưa ra quyết định giao dịch thông minh. Biểu đồ giá kể câu chuyện về tâm lý thị trường—những khoảnh khắc khi người mua chiếm ưu thế, khi người bán kiểm soát, và khi các lực lượng này đạt đến những điểm chuyển tiếp quan trọng. Trong khi giao dịch hiện đại sử dụng các thuật toán phức tạp và dữ liệu theo thời gian thực, các nguyên tắc cốt lõi của việc nhận diện mẫu hình biểu đồ vẫn không thay đổi. Các mẫu hình cổ điển xuất hiện nhất quán trên các thị trường cổ phiếu, forex và crypto, và việc nhận biết sự khác biệt giữa các dạng hình tăng giá và giảm giá có thể nâng cao đáng kể khả năng của nhà giao dịch trong việc xác định cơ hội và quản lý rủi ro.

Điều gì làm cho một mẫu hình trở nên tăng giá hoặc giảm giá?

Về cơ bản, một mẫu hình tăng giá cho thấy tiềm năng giá đi lên và gợi ý rằng người mua đang ngày càng mạnh mẽ hoặc sắp chiếm ưu thế trên thị trường. Ngược lại, một mẫu hình giảm giá chỉ ra áp lực giảm và gợi ý rằng người bán đang kiểm soát hoặc chuẩn bị kiểm soát thị trường. Tuy nhiên, sự phân biệt này không phải lúc nào cũng rõ ràng. Một số mẫu hình vốn dĩ mang tính tăng hoặc giảm, trong khi những mẫu khác trung lập và cần có bối cảnh để xác định hướng đi của chúng. Khối lượng giao dịch, cấu trúc xu hướng và môi trường thị trường xung quanh đều đóng vai trò quan trọng trong việc xác nhận liệu mẫu hình sẽ phát triển theo hướng tăng hay giảm.

Mẫu hình đảo chiều tăng giá: Nhận diện và xác nhận

Các mẫu hình đảo chiều tăng giá báo hiệu khả năng chuyển từ xu hướng giảm sang xu hướng tăng. Những hình dạng này xuất hiện trong các giai đoạn áp lực bán và cho thấy rằng người mua đang can thiệp để thách thức đà giảm.

Double bottom là một trong những mẫu hình đảo chiều tăng đáng tin cậy nhất. Nó xuất hiện dưới dạng hình chữ “W” khi giá chạm đáy hai lần trước khi bật lên cao hơn. Đáy đầu tiên xác định nơi người bán đã hết sức ép bán; đáy thứ hai kiểm tra mức đó nhưng không phá vỡ xuống dưới, cho thấy sự tích lũy. Khi giá vượt qua mức bật lên giữa hai đáy, mẫu hình đảo chiều tăng được xác nhận.

Mẫu hình đầu và vai ngược là một thiết lập tăng giá cổ điển khác. Trong xu hướng giảm, giá tạo ra ba đáy riêng biệt—đáy thấp hơn, sau đó là đáy cao hơn một chút, rồi lại đáy thấp hơn. Người mua dần kiểm soát, và khi giá phá qua đường cổ (đường kháng cự hình thành bởi các đỉnh bật lên), một đợt tăng mạnh thường theo sau.

Nêm giảm thể hiện xu hướng giảm dần thu hẹp, khi cả đỉnh và đáy đều giảm dần nhưng theo các góc hẹp hơn. Khi khối lượng giảm và căng thẳng gia tăng, mẫu hình này thường xuyên phá lên phía trên, trở thành tín hiệu đảo chiều tăng mạnh mẽ. Nhà giao dịch chú ý đến sự gia tăng khối lượng trong quá trình phá vỡ để xác nhận chuyển động.

Mẫu hình đảo chiều giảm giá: Nhận diện và xác nhận

Các mẫu hình đảo chiều giảm giá xuất hiện khi xu hướng tăng mất đà và người bán chuẩn bị kiểm soát thị trường. Những hình dạng này phát triển trong các đợt tăng giá và cho thấy quá trình phân phối đang diễn ra.

Double top là đối tác giảm giá của double bottom. Giá đạt đỉnh hai lần nhưng không thể vượt cao hơn lần thứ hai, tạo thành hình chữ “M”. Khoảng điều chỉnh giữa hai đỉnh nên vừa phải, và mẫu hình được xác nhận khi giá giảm xuống dưới mức thấp của đợt điều chỉnh đó, kích hoạt phá vỡ giảm.

Mẫu hình đầu và vai là một mẫu đảo chiều giảm giá điển hình. Ba đỉnh xuất hiện—đỉnh trung tâm cao hơn hai đỉnh bên cạnh—giống như một cái đầu với hai vai hai bên. Đường cổ nằm ngang qua hai đáy vai đóng vai trò hỗ trợ. Khi giá phá xuống dưới đường cổ này với khối lượng lớn, người bán thường đẩy nhanh đà giảm.

Nêm tăng mang tính giảm giá. Mặc dù giá đang tăng vào các dải hẹp hơn, mẫu hình này cho thấy đà tăng đang mất dần sức mạnh. Cả đỉnh và đáy đều tăng, nhưng theo các góc không bền vững. Cuối cùng, giá phá xuống dưới đường xu hướng dưới cùng, và xu hướng tăng chuyển sang giảm. Khối lượng giảm trong suốt mẫu hình càng làm tăng khả năng yếu đi của đà tăng.

Mẫu hình tích lũy: Bối cảnh quyết định hướng đi

Một số mẫu hình không mang tính tăng hoặc giảm rõ ràng—thay vào đó, cách diễn giải của chúng phụ thuộc nhiều vào điều kiện thị trường xung quanh. Những hình dạng trung lập này thường xuất hiện sau các đợt dao động mạnh và báo hiệu khả năng tiếp tục hoặc đảo chiều.

Cờ hình thành sau các đợt biến động mạnh và thể hiện khu vực giá tích lũy sau xu hướng trước đó. Cờ tăng xuất hiện trong xu hướng tăng sau một đợt tăng mạnh, với giai đoạn tích lũy thường duy trì trên các mức hỗ trợ chính. Khi giá phá ra khỏi cờ, người mua đẩy giá cao hơn, tiếp tục xu hướng tăng. Ngược lại, cờ giảm hình thành trong xu hướng giảm sau một đợt bán tháo mạnh, với vùng tích lũy nằm trên hỗ trợ. Phá vỡ thường đẩy giá xuống, xác nhận tiếp tục xu hướng giảm.

Hình tam giác có ba dạng, mỗi dạng mang ý nghĩa hướng đi khác nhau:

• Tam giác tăng là tăng giá. Một vùng kháng cự ngang nằm phía trên đường xu hướng tăng tạo thành bởi các đáy cao hơn. Người mua liên tục đẩy giá cao hơn tại vùng kháng cự, tạo ra các đáy cao hơn cho đến khi phá vỡ, dẫn đến tiếp tục tăng.
• Tam giác giảm là giảm giá. Một vùng hỗ trợ ngang nằm phía trên đường xu hướng giảm tạo thành bởi các đỉnh thấp hơn. Người bán liên tục đẩy giá thấp hơn cho đến khi phá vỡ xuống dưới hỗ trợ, kích hoạt xu hướng giảm.
• Tam giác đối xứng trung lập. Các đường xu hướng trên và dưới hội tụ tạo thành một hình dạng siết chặt không rõ hướng. Hướng phá vỡ—tăng hay giảm—phụ thuộc vào xu hướng trước đó và các tín hiệu xác nhận khác.

Cờ hiệu (pennants) là các mẫu hình tích lũy hình tam giác xuất hiện sau các đợt dao động mạnh. Như các mẫu hình tích lũy khác, việc cờ hiệu dẫn đến phá vỡ tăng hay giảm phụ thuộc vào xu hướng xung quanh và xác nhận khối lượng.

Tại sao nhà giao dịch thường hiểu sai tín hiệu tăng hoặc giảm?

Nhiều nhà giao dịch mắc phải các sai lầm phổ biến khi phân tích các mẫu hình cổ điển. Một trong những sai lầm lớn nhất là cho rằng một mẫu hình đảm bảo một hướng đi cụ thể. Một mẫu hình giảm không phải lúc nào cũng dẫn đến xu hướng giảm, và không phải mọi mẫu hình tăng đều mang lại lợi nhuận. Bối cảnh thị trường đóng vai trò cực kỳ quan trọng.

Một lỗi phổ biến khác là bỏ qua xác nhận khối lượng. Phá vỡ từ mẫu hình giảm có thể thiếu sức thuyết phục nếu khối lượng không tăng lên. Tương tự, một mẫu hình tăng có thể thất bại nếu không có sự hỗ trợ của khối lượng trong giai đoạn phá vỡ. Nhà giao dịch thường chỉ nhìn thấy mẫu hình qua hình dạng mà bỏ qua việc liệu phá vỡ có đủ khối lượng để duy trì đà di chuyển hay không.

Xác nhận là yếu tố quan trọng khác mà nhiều nhà giao dịch bỏ qua. Một mẫu hình đảo chiều tăng không được xác nhận cho đến khi giá thực sự vượt qua mức quan trọng. Chờ đợi xác nhận đó thay vì dự đoán chuyển động giúp tránh vào lệnh sớm và giảm thiểu rủi ro. Tương tự, với mẫu hình giảm—chờ phá vỡ đường cổ hoặc hỗ trợ để hành động giúp loại bỏ phần lớn sự đoán mò.

Nhiều nhà giao dịch cũng đánh giá sai khung thời gian. Một mẫu hình xuất hiện trên biểu đồ ngày mang ý nghĩa khác so với cùng mẫu hình trên biểu đồ 4 giờ. Các tín hiệu tăng hoặc giảm đáng tin cậy hơn khi chúng phù hợp trên nhiều khung thời gian. Một mẫu hình giảm trên biểu đồ ngày có thể không quan trọng nếu biểu đồ tuần cho thấy xu hướng tăng mạnh.

Kết hợp phân tích tăng và giảm với quản lý rủi ro

Hiểu rõ sự khác biệt giữa các mẫu hình tăng và giảm chỉ là một phần của phương trình. Các nhà giao dịch thành công sử dụng các mẫu hình này như các khung quyết định chứ không phải là các tín hiệu tự động. Dù bạn đang giao dịch mẫu hình đảo chiều tăng hay chuẩn bị cho đảo chiều giảm, quản lý rủi ro kỷ luật là điều không thể thương lượng.

Với một thiết lập tăng giá, xác định mức mà mẫu hình thất bại—thường là dưới đáy gần nhất trong double bottom hoặc dưới đường cổ trong đầu và vai ngược—là điều quan trọng. Đặt lệnh dừng lỗ dưới mức này và điều chỉnh kích thước vị thế phù hợp. Mục tiêu lợi nhuận thường mở rộng ít nhất bằng chiều cao của mẫu hình.

Với mẫu hình giảm, nguyên tắc ngược lại. Nếu giá phá xuống dưới mức thấp của đợt điều chỉnh double top hoặc dưới đường cổ của đầu và vai, đó là điểm xác nhận của bạn. Dừng lỗ đặt trên mức thất bại của đảo chiều, và mục tiêu giảm dựa trên chiều cao của mẫu hình.

Suy nghĩ cuối cùng: Mẫu hình như các công cụ, không phải là sự đảm bảo

Các mẫu hình biểu đồ cổ điển vẫn tồn tại trong thị trường hiện đại không phải vì chúng hoàn hảo, mà vì chúng phản ánh hành vi con người vượt thời gian. Các mẫu hình tăng và giảm xuất hiện khi nỗi sợ hãi và lòng tham đạt đến mức độ quan trọng. Hiểu rõ các mẫu hình này thiên về tăng hay giảm—và quan trọng hơn, cách xác nhận chúng bằng khối lượng và hành động phá vỡ—giúp các nhà giao dịch có ngôn ngữ chung để diễn giải tâm lý thị trường.

Những nhà giao dịch thành công nhất xem các mẫu hình tăng và giảm như các công cụ nâng cao xác suất hơn là những điều chắc chắn. Kết hợp chúng với các tín hiệu xác nhận phù hợp, dừng lỗ hợp lý và quản lý vị thế phù hợp, các hình dạng cổ điển này có thể giúp điều hướng thị trường crypto biến động với độ chính xác và nhất quán cao hơn. Chính các mẫu hình chứ không phải là giao dịch, mà là việc thực thi kỷ luật một kế hoạch rõ ràng xung quanh các mẫu hình đó mới quyết định thành công của bạn.