Tại sao giao dịch hợp đồng tương lai trong Hồi giáo được coi là haram: phân tích đầy đủ

Vấn đề liệu giao dịch và đầu tư vào các tài sản tiền điện tử có phù hợp với đạo Hồi hay không đang gây tranh luận sôi nổi giữa các nhà phân tích tài chính và các học giả Hồi giáo. Sự khác biệt chính khiến giao dịch qua hợp đồng tương lai bị cấm (haram), trong khi một số hình thức giao dịch khác vẫn được phép (halal), dựa trên các nguyên tắc cơ bản của luật Hồi giáo.

Nguyên tắc cơ bản: sở hữu và chuyển giao tài sản

Trong quan niệm của đạo Hồi về lý do tại sao giao dịch hợp đồng tương lai là haram, dựa trên nguyên tắc cổ xưa về quyền sở hữu. Theo luật Hồi giáo (sharia), bạn không có quyền bán hoặc chuyển giao một tài sản nếu nó không nằm dưới quyền quản lý trực tiếp của bạn hoặc của người ủy thác của bạn.

Nguyên tắc này bắt nguồn từ lời của Nhà tiên tri Muhammad (khoan hãy nguyện cầu và ban phước cho ngài): «Đừng bán những gì bạn không có». Quy định này, được ghi nhận trong bộ sưu tập các hadis của Sunan Abu Dawud, nhấn mạnh yêu cầu tuyệt đối về kiểm soát vật chất hoặc pháp lý đối với hàng hóa trước khi bán.

Tại sao giao dịch hợp đồng tương lai lại thuộc phạm trù haram

Khi thực hiện các giao dịch hợp đồng tương lai giữa hai bên, một hợp đồng được ký kết để thanh toán vào một ngày trong tương lai. Tuy nhiên, điều kiện then chốt không được đáp ứng: tài sản không chuyển quyền sở hữu cho người mua tại thời điểm ký hợp đồng, và ngay cả khi thực hiện hợp đồng, thường chỉ xảy ra việc tính toán chênh lệch giá, chứ không phải chuyển giao chính tài sản đó.

Việc vi phạm nguyên tắc sở hữu này khiến giao dịch hợp đồng tương lai bị cấm (haram) đối với cả hai bên trong hợp đồng. Ngoài ra, việc sử dụng đòn bẩy trong giao dịch hợp đồng tương lai, dù tương tự như vay tín dụng truyền thống (có thể được phép trong một số điều kiện nhất định), cũng không thể bù đắp cho việc thiếu quyền sở hữu thực sự đối với tài sản cơ sở.

Giao dịch giao ngay: mô hình phù hợp với nguyên tắc của đạo Hồi

Khác với giao dịch hợp đồng tương lai, giao dịch giao ngay (hoặc giao dịch tức thì) hoàn toàn phù hợp với quan niệm của đạo Hồi về giao dịch công bằng. Trong các giao dịch giao ngay, tài sản ngay lập tức chuyển sang quyền quản lý và kiểm soát của người mua. Không có trì hoãn, không có bên thứ ba, không có các thao túng tài chính — chỉ là trao đổi quyền sở hữu trực tiếp.

Tuy nhiên, giao dịch giao ngay chỉ được xem là halal (được phép) khi bạn giao dịch các tài sản tiền điện tử phù hợp với các tiêu chuẩn của đạo Hồi. Không phải tất cả các tài sản kỹ thuật số đều là đối tượng chấp nhận được để giao dịch theo luật Hồi giáo.

Làm thế nào để xác định một tài sản tiền điện tử cụ thể có halal hay không

Có các tiêu chí rõ ràng giúp xác định xem một tài sản tiền điện tử có phù hợp với các chuẩn mực của đạo Hồi hay không:

• Loại bỏ các yếu tố cờ bạc và đầu cơ: Dự án không liên quan đến cờ bạc, hệ thống lãi suất hoặc các dịch vụ vi phạm nguyên tắc của đạo Hồi (như buôn bán rượu hoặc thuốc lá dưới dạng kỹ thuật số).

• Không tập trung vào các công cụ phái sinh: Dự án tiền điện tử không chỉ được tạo ra để thúc đẩy giao dịch hợp đồng tương lai hoặc các công cụ phái sinh vô thời hạn.

• Không có hoạt động bị cấm: Tổng thể, dự án phải tránh mọi hoạt động mà luật Hồi giáo coi là haram.

• Có ứng dụng thực tế: Tài sản tiền điện tử phải có mục đích sử dụng thực tế trong nền kinh tế, chứ không chỉ là công cụ đầu cơ thuần túy.

• Tránh các loại mem-coin: Các loại tiền điện tử chỉ được tạo ra như trò đùa hoặc không có nền tảng kinh tế nghiêm túc không được khuyến khích để giao dịch halal.

Lưu ý quan trọng: trách nhiệm cá nhân của nhà đầu tư

Thông tin trên dựa trên các nguyên tắc của đạo Hồi và chỉ nhằm mục đích giáo dục. Đây không phải là lời khuyên tài chính hoặc đề xuất hành động. Mỗi nhà đầu tư cần tiến hành nghiên cứu kỹ lưỡng (due diligence) trước khi đưa ra bất kỳ quyết định đầu tư nào.

Khuyến khích tham khảo ý kiến của các học giả Hồi giáo có trình độ chuyên môn về các vấn đề tài chính, cũng như các cố vấn tài chính có giấy phép trong khu vực pháp lý của bạn.