Charles Hoskinson: Nhà sáng lập Ethereum đã biến Cardano thành một đế chế trị giá hàng tỷ đô la

Hành trình của Charles Hoskinson qua thế giới tiền điện tử giống như một bài học về sự kiên trì, tầm nhìn và khả năng chấp nhận rủi ro có tính toán. Từ những ngày đầu là một người truyền giáo Bitcoin đến vai trò hiện tại là sáng lập của Cardano và một nhân vật chủ chốt trong việc định hình chính sách crypto của Mỹ, Hoskinson đã chứng minh mình là một trong những nhân vật có ảnh hưởng nhất ngành, đồng thời cũng gây tranh cãi dữ dội. Tuy nhiên, vượt ra ngoài thành tựu trong công nghệ blockchain, cuộc đời ông đã có những bước ngoặt đáng kể vào những lĩnh vực chưa từng được khám phá—từ việc tìm kiếm tín hiệu ngoài trái đất đến quản lý các trang trại rộng lớn và tài trợ nghiên cứu y học tiên tiến.

Tư duy Toán Học Khám Phá Tiềm Năng của Bitcoin

Năm 2008, trong khi phần lớn thế giới còn chưa biết đến công nghệ blockchain, Charles Hoskinson đang học toán và lý thuyết số phân tích tại trường đại học. Trí tò mò của ông vượt ra ngoài toán học thuần túy; ông cũng rất đam mê chính sách tiền tệ và hệ thống kinh tế. Cùng năm đó, ông tham gia vào “Chiến dịch vì Tự do” của nghị sĩ Cộng hòa Ron Paul, một phong trào dựa trên niềm tin rằng các tổ chức ngân hàng trung ương như Cục Dự trữ Liên bang về cơ bản đã sai lầm trong cách quản lý tiền tệ.

Khi lần đầu gặp Bitcoin, Hoskinson vẫn còn hoài nghi. Lý luận của ông dựa trên kinh tế thực tế: đổi mới công nghệ không đảm bảo thành công của một đồng tiền—sự chấp nhận mới là yếu tố quyết định. Sự tham gia rộng rãi và sẵn lòng sử dụng hệ thống quan trọng hơn nhiều so với mã code tinh tế. Tuy nhiên, đến năm 2013, quan điểm của ông đã thay đổi đáng kể. Ông nhận ra Bitcoin không chỉ là tiền kỹ thuật số, mà còn là một lực lượng cách mạng có khả năng biến đổi các giao dịch của con người, mối quan hệ kinh doanh, quản trị doanh nghiệp và thậm chí cả các mô hình dân chủ.

Nhận thức này đã thúc đẩy đóng góp lớn đầu tiên của ông vào lĩnh vực. Hoskinson ra mắt “Dự án Giáo dục Bitcoin”, cung cấp nội dung giáo dục miễn phí từ các nguyên tắc chính sách tiền tệ đến kiến trúc kỹ thuật blockchain. Ông hợp tác với Bitcoin Magazine và trở thành một nhân vật quen thuộc trong cộng đồng mới nổi này. Sự nhiệt huyết và kiến thức kỹ thuật của ông nhanh chóng đưa ông vào các vòng trong của những người truyền giáo và nhà phát triển Bitcoin sớm.

Thử nghiệm Bitshares: Vấn đề Đầu Tiên Với Sàn Giao Dịch Phi Tập Trung

Với các mối quan hệ đã được thiết lập trong cộng đồng crypto mới nổi, Hoskinson cùng Daniel Larimer (được biết đến với biệt danh “BM”), người sau này nổi tiếng là người sáng lập EOS, đã đồng sáng lập Bitshares. Mục tiêu của họ là xây dựng một nền tảng sàn giao dịch phi tập trung—một ý tưởng mang tính cách mạng vào thời điểm đó. Tuy nhiên, mối quan hệ hợp tác giữa Hoskinson và Larimer không phù hợp do khác biệt về triết lý quản trị doanh nghiệp.

Hoskinson tin rằng khi vốn đầu tư mạo hiểm tham gia vào dự án, công ty phải cân bằng lợi ích của nhiều bên liên quan, bao gồm cổ đông. Ông coi các quan điểm đa dạng là sức mạnh. Ngược lại, Larimer thích quyết định tự chủ và chống lại sự can thiệp từ bên ngoài. Mâu thuẫn này trở nên không thể hòa giải, đặc biệt khi Stan Larimer (cha của BM) tham gia sâu vào hoạt động ban đầu của dự án. Hoskinson quyết định rút lui, một quyết định đã định hướng lại con đường của ông theo một tầm nhìn còn lớn hơn nữa.

Ra đời Ethereum và Cuộc chia rẽ Triết lý

Tháng 10 năm 2013, tại một cuộc họp do Anthony Di Iorio của Liên minh Bitcoin Canada và Mihai Alisie của Bitcoin Magazine tổ chức, một nhóm các nhà phát triển blockchain đầy tham vọng đã họp mặt để hình dung “Ethereum”—một nền tảng blockchain có thể lập trình. Trong số các nhân vật tham gia có một Vitalik Buterin trẻ tuổi, Gavin Wood, Jeffrey Wilcke, Joe Lubin và Charles Hoskinson.

Đến tháng 1 năm 2014, tại Hội nghị Bitcoin Bắc Mỹ ở Miami, Ethereum chính thức ra đời trong một buổi tụ họp không chính thức tại một căn nhà nghỉ trên bãi biển. Hoskinson đảm nhận vai trò CEO, chuyển đổi từ nhà truyền giáo crypto sang một thành viên chủ chốt của ngành. Tuy nhiên, giai đoạn này lại ngắn ngủi.

Một bất đồng quan trọng nảy sinh trong nhóm sáng lập về cấu trúc tổ chức của Ethereum. Liệu nó có nên hoạt động như một doanh nghiệp vì lợi nhuận, có thể thu hút vốn và nguồn lực như Google, hay vẫn là một sáng kiến phi lợi nhuận phi tập trung? Hoskinson ủng hộ mô hình vì lợi nhuận, tin rằng điều này sẽ thúc đẩy phát triển nhanh hơn và thu hút nguồn lực cần thiết. Vitalik Buterin ủng hộ phương án phi lợi nhuận, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì tinh thần phi tập trung của Ethereum. Cộng đồng đã đứng về phía Buterin.

Sau khoảng sáu tháng không thể hòa giải, Hoskinson rút lui khỏi Ethereum. Chức danh CEO của ông trở thành một dấu mốc lịch sử. Nhiều năm sau, khi nhìn lại, Hoskinson thừa nhận rằng có thể cách tiếp cận của Buterin có giá trị. Thành công sau này của Ethereum chứng minh giá trị của phát triển dựa trên cộng đồng, mã nguồn mở hơn là phân bổ vốn tập trung. Không thể phủ nhận, sự ra đi của ông đã vô tình giúp Ethereum phát triển mạnh mẽ hơn.

IOHK và Sự Ra đời của Cardano: Chiến lược Độc lập

Sau khi rời Ethereum, Hoskinson dự định quay lại học thuật để lấy bằng tiến sĩ. Tuy nhiên, số phận đã đưa đẩy khi ông kết nối lại với Jeremy Wood, một đồng nghiệp cũ của Ethereum. Hai người có kỹ năng bổ sung và chung tầm nhìn. Họ cùng sáng lập IOHK (Input Output Hong Kong), một công ty nghiên cứu và kỹ thuật chuyên về phát triển blockchain.

Bắt đầu với nguồn vốn hạn chế, IOHK tự tài trợ qua các hợp đồng phát triển blockchain, nhận thanh toán bằng Bitcoin. Thời điểm đó, thị trường tăng giá của Bitcoin đã biến khoản thu nhập ban đầu thành quỹ dự trữ lớn. Khoản lợi nhuận này mang lại cho họ sự độc lập tài chính—họ có thể phát triển các giải pháp blockchain mà không cần dựa vào vốn mạo hiểm hay các bên liên quan bên ngoài.

Từ vị thế độc lập tài chính này, Cardano ra đời. Hoskinson kiên định với một nguyên tắc: ông sẽ không chấp nhận vốn mạo hiểm. Lý do của ông rất rõ ràng: vốn bên ngoài là các yêu sách về lợi nhuận tương lai, một cơ chế hoàn toàn trái ngược với tinh thần phi tập trung của tiền điện tử. Vốn mạo hiểm buộc các nhà sáng lập phải ưu tiên lợi ích của nhà đầu tư hơn là cộng đồng mở, hợp tác mà ông tin là cốt lõi của ngành.

IOHK tận dụng nguồn lực để thiết lập các hợp tác nghiên cứu với Đại học Edinburgh và Viện Công nghệ Tokyo. Các hợp tác này đã tạo ra giao thức đồng thuận Ouroboros—một hệ thống chứng minh cổ phần tinh tế trở thành nền tảng công nghệ của Cardano. Năm 2018, Cardano công bố hợp tác blockchain với chính phủ Ethiopia, mở ra khả năng ứng dụng thực tế.

Thị trường gấu năm 2018 thử thách quyết tâm của Cardano. Nhiều dự án gặp khó khăn; Cardano bước vào giai đoạn suy thoái kéo dài. Mãi đến năm 2021, sự phục hồi mới bắt đầu rõ rệt. Khi thị trường crypto chung tăng mạnh, ADA đạt đỉnh cao lịch sử, tạm thời vượt qua 3 đô la mỗi token. Dù vẫn bị chỉ trích rằng Cardano chậm chân hơn các nền tảng Layer-1 như Ethereum và Solana—gọi là “chuỗi zombie”—nhưng Cardano vẫn duy trì vị thế lớn trên thị trường. Đến tháng 3 năm 2025, dù giá giảm còn khoảng 0,26 đô la, vốn hóa thị trường của Cardano vẫn còn đáng kể, đạt 9,48 tỷ đô la trong giá trị lưu hành.

Lý do khiến Cardano nổi bật tại Nhật Bản—nơi nó còn được gọi là “Ethereum Nhật Bản”—xuất phát từ cách phân phối ban đầu. Khoảng 95% người tham gia bán công khai là nhà đầu tư Nhật Bản, chủ yếu qua Emurgo, một công ty Nhật quản lý đợt phát hành. Chính sách pháp lý lỏng lẻo của Nhật so với các quốc gia phương Tây đã vô tình giúp Cardano được xem như một dự án của Nhật Bản, mặc dù quan điểm này dần phai nhạt khi chính sách crypto của Mỹ ngày càng thuận lợi hơn.

Tham vọng Chính trị: Từ RFK Jr. đến Vòng tròn của Trump

Tháng 4 năm 2024, Hoskinson công khai ủng hộ chiến dịch tranh cử tổng thống của Robert F. Kennedy Jr. Sự hoài nghi của Kennedy đối với các cơ quan tình báo, Big Tech và sự quá mức trong quy định đã phù hợp với bản năng tự do của Hoskinson—những nguyên tắc nền tảng của triết lý blockchain của ông. Các quan điểm tinh tế của Kennedy về các vấn đề chính sách đa dạng, từ di cư đến quy định thuốc, phù hợp với thế giới quan của Hoskinson.

Khi Kennedy tạm dừng chiến dịch vào tháng 8 năm 2024 và chuyển sang ủng hộ Donald Trump, Hoskinson cũng có bước ngoặt tương tự. Sau chiến thắng của Trump trong cuộc bầu cử tháng 11 năm 2024, Hoskinson tuyên bố cam kết đầy tham vọng: ông sẽ dành phần lớn năm tiếp theo hợp tác với chính quyền Trump để xây dựng các quy định tiền điện tử rõ ràng. Thông báo này qua podcast đã khiến giá ADA tăng khoảng 40% trong vòng 24 giờ, đạt đỉnh giá hơn 0,60 đô la trong vòng 7 tháng.

Khoảnh khắc quyết định đến vào ngày 2 tháng 3 năm 2025, khi Tổng thống Trump ký sắc lệnh hành pháp xác định một số loại tiền điện tử—bao gồm XRP, SOL và ADA—là các thành phần của dự trữ chiến lược quốc gia. Trump tuyên bố cam kết của chính quyền mình trong việc biến Mỹ thành trung tâm tiền điện tử của thế giới.

Phản ứng của ADA rất mạnh mẽ: giá tăng từ khoảng 0,65 đô la lên trên 1,10 đô la ngay trong phiên giao dịch đầu tiên. Tuy nhiên, khi phỏng vấn sau đó, Hoskinson cho biết ông thực sự ngạc nhiên. Ông khẳng định rõ ràng: “Chúng tôi không biết gì về chuyện đó, cũng không ai nói chuyện với chúng tôi. Khi tôi thức dậy ngày 2 tháng 3, tôi nhận được 150 tin nhắn chúc mừng, nhưng thật sự tôi không hiểu chuyện gì đã xảy ra.” Việc ông bị loại khỏi hội nghị tiền điện tử tại Nhà Trắng ngày 8 tháng 3 dường như xác nhận rằng ông đã được nâng cao vị thế một cách bất ngờ qua sắc lệnh hành pháp chứ không qua sự phối hợp trực tiếp.

Nghĩa Địa Cầu của Tỷ Phú: Các Dự Án Vượt Ra Blockchain

Khoản tiền tích lũy từ thành công của Cardano đã giúp Hoskinson có tự do theo đuổi nhiều sở thích khác nhau. Năm 2021, ông quyên góp khoảng 20 triệu đô la cho Đại học Carnegie Mellon để thành lập “Trung tâm Toán học Hoskinson,” tạo ảnh hưởng lâu dài trong lĩnh vực của mình.

Sự đam mê khoa học phi truyền thống của ông dẫn đến một hợp tác kỳ lạ. Năm 2023, ông đầu tư 1,5 triệu đô la để tham gia cùng nhà vật lý thiên văn Avi Loeb của Harvard trong một chuyến thám hiểm đến Papua New Guinea, tìm kiếm “mảnh vỡ thiên thạch” được cho là từ ngoài không gian đã rơi xuống Thái Bình Dương năm 2014. Kết quả của chuyến đi gây tranh cãi: trong khi nhóm của Loeb tuyên bố phát hiện ra các quả cầu kim loại có thể nguồn gốc ngoài trái đất, phân tích của Hiệp hội Thiên văn Mỹ lại cho thấy các mẫu vật có thành phần hoá học giống tro than từ đốt cháy trong đất liền—ít kỳ lạ hơn nhiều.

Ngoài việc tìm kiếm ngoài trái đất, danh mục kinh doanh của Hoskinson còn mở rộng sang các lĩnh vực bất ngờ. Ông quản lý một trang trại rộng 11.000 mẫu Anh gần Wheatland, Wyoming, nuôi hơn 500 con bò rừng. Nhận thấy các cộng đồng lân cận thiếu các nhà hàng chất lượng, ông mở Nessie’s Restaurant and Whiskey Lounge tại Wheatland, hướng tới khách hàng yêu thích tiền điện tử. Dự án nhà hàng này phản ánh nỗ lực của ông trong việc tích hợp blockchain vào các ngành công nghiệp truyền thống.

Dựa trên nền tảng gia đình—cha và anh trai của ông đều là bác sĩ—Hoskinson mở phòng khám Hoskinson Health and Wellness tại Gillette, Wyoming, chuyên về chống lão hóa và y học tái tạo. Phòng khám được cho là đã đầu tư khoảng 18 triệu đô la, thể hiện cam kết của ông trong việc thúc đẩy khoa học kéo dài tuổi thọ.

Điều kỳ lạ nhất, Hoskinson còn đam mê chỉnh sửa gen thực vật. Ông ủng hộ sự bền vững môi trường qua việc biến đổi thực vật có khả năng phát sáng sinh học, đồng thời hấp thụ khí CO2 và loại bỏ độc tố trong khí quyển. Nhóm của ông đã thành công trong việc chỉnh sửa cây thuốc lá trồng trọt và Arabidopsis để có các đặc tính này. Lý do của ông rất thực tế: “Nếu bạn muốn giải quyết vấn đề biến đổi khí hậu hoặc cải thiện môi trường, thì việc tham gia vào công nghệ di truyền thực vật là hợp lý.”

Tranh Cãi Môi Trường: Dấu ấn Carbon của Máy Bay Riêng

Tuy nhiên, các chứng nhận về môi trường của Hoskinson gặp phải sự soi xét từ một hướng không ngờ tới. Dữ liệu cho thấy chiếc máy bay riêng của ông đã bay tổng cộng 562 giờ trong năm 2022, quãng đường khoảng 456.000 km—vượt xa khoảng cách từ Trái Đất đến Mặt Trăng ở điểm xa nhất. Phát thải từ phương tiện bay riêng của ông nằm trong top 15 tại Mỹ, vượt qua các tỷ phú như Mark Zuckerberg và các sao Hollywood như Kim Kardashian.

Khi đối mặt với các số liệu này, Hoskinson đưa ra lời giải thích thực tế: máy bay của ông có thể cho thuê theo hợp đồng cho khách hàng bên thứ ba, bù đắp phần sử dụng cá nhân bằng thu nhập từ cho thuê thương mại. Các khách hàng thường xuyên của ông, ông nói, gồm ban nhạc Metallica và diễn viên Dwayne Johnson. Trong các phản hồi qua video, ông còn hài hước thừa nhận sự mâu thuẫn này: “Tiêu thụ năng lượng cá nhân của tôi có thể khá cao, không chỉ vì tôi có một chiếc máy bay, mà còn vì tôi có một trang trại lớn ở Wyoming với 500 con bison.”

Thách Thức Uy Tín: Câu Hỏi Về Hồ Sơ và Tranh Cãi

Dù đã đạt được nhiều thành tựu, danh tiếng của Hoskinson vẫn bị đặt trong vòng nghi vấn liên quan đến bằng cấp học vấn của ông. Cuốn sách “The Cryptopian” của nhà báo Laura Shin xuất bản năm 2023, dựa trên nghiên cứu kỹ lưỡng về lịch sử Bitcoin thời kỳ đầu, đã đặt ra những câu hỏi đáng lo ngại về hồ sơ của Hoskinson.

Shin phát hiện không có bằng chứng cho thấy Hoskinson đã theo đuổi tiến sĩ. Trình độ học vấn cao nhất của ông có thể chỉ là bằng cử nhân. Ngoài ra, Shin còn đặt câu hỏi về các tuyên bố liên quan đến mối liên hệ của Hoskinson với các cơ quan tình báo và DARPA (Cơ quan Nghiên cứu Tiến bộ Quốc phòng). Tính xác thực của những cáo buộc này vẫn còn tranh cãi.

Trước phản biện của Shin, Hoskinson phản ứng bằng sự châm biếm trên mạng xã hội, coi cuốn sách như một tác phẩm giả tưởng giống như các tác phẩm của J.R.R. Tolkien hay George R.R. Martin. Shin ngay lập tức phản hồi, nhấn mạnh rằng các nghiên cứu của bà đã trải qua quá trình kiểm chứng chặt chẽ. Cuộc tranh luận này thể hiện rõ sự căng thẳng kéo dài giữa câu chuyện công khai của Hoskinson và sự kiểm tra độc lập.

Trước khi Kennedy tạm dừng chiến dịch vào tháng 8 năm 2024, Hoskinson đã tham gia một cuộc phỏng vấn với Kennedy, gây tranh cãi lớn trước khi phát sóng. Các nhà phê bình phản đối quyết định của Kennedy khi xuất hiện cùng người bị cáo buộc đã có những lời nói sai lệch về hồ sơ của mình.

Nghịch lý Charles Hoskinson: Người Tiên Phong hay Nhà Đa Tài Vạn Năng Vĩnh Viễn?

Hành trình của Charles Hoskinson đặt ra một nghịch lý hấp dẫn. Chắc chắn ông là một người tiên phong trong lĩnh vực blockchain—một người ủng hộ Bitcoin từ sớm, tham gia vào giai đoạn khởi đầu của Ethereum và sau đó xây dựng Cardano thành một hệ sinh thái trị giá hàng tỷ đô la. Nguyên tắc triết lý của ông về phi tập trung và phản đối vốn mạo hiểm thể hiện những nguyên tắc chân chính hướng dẫn các quyết định của ông.

Đồng thời, các dự án của ông trong khảo cổ ngoài trái đất, chăn nuôi, nhà hàng, y học và di truyền thực vật lại tạo hình ảnh một người luôn bị phân tâm khỏi lĩnh vực chính của mình. Các nhà phê bình có thể xem sự đa dạng này như bằng chứng cho việc thiếu cam kết thực sự với tiềm năng của blockchain. Những người ủng hộ lại cho rằng các sở thích đa dạng của ông phản ánh trí tò mò trí tuệ và mong muốn dùng của cải để giải quyết các thách thức toàn cầu đa diện.

Về vị trí chính trị—ủng hộ Kennedy hay Trump—Hoskinson thể hiện rõ xu hướng tự do, ủng hộ giảm bớt quy định và tăng cường tự do cá nhân. Sự nhiệt huyết của ông trong việc chính thức hóa các khung pháp lý tiền điện tử dưới chính quyền Trump vừa là cơ hội, vừa là rủi ro: liên kết với quyền lực hành pháp có thể thúc đẩy các quy định thuận lợi, nhưng cũng có thể làm tổn hại hình ảnh của ông như một nhà công nghệ độc lập.

Khi Cardano tiếp tục phát triển và ADA vẫn giao dịch quanh mức 0,26 đô la với vốn hóa thị trường 9,48 tỷ đô la, Hoskinson vẫn là một nhân vật không thể bỏ qua trong các cuộc thảo luận về tiền điện tử. Dù đánh giá về các đóng góp kỹ thuật, các dự án doanh nghiệp, lựa chọn chính trị hay độ tin cậy cá nhân, câu chuyện của Charles Hoskinson phản ánh sự phát triển của ngành công nghiệp blockchain—tham vọng, mâu thuẫn, đầy tầm nhìn và luôn gây tranh cãi.