Cách bắt đầu giao dịch phái sinh: Hướng dẫn từng bước cho người mới bắt đầu

Giao dịch phái sinh là một trong những phương pháp để hoạt động trên thị trường tiền điện tử, cho phép nhà giao dịch kiếm lợi nhuận cả khi giá tăng và giảm của tài sản. Trước khi bắt đầu giao dịch phái sinh, quan trọng là phải hiểu các nguyên tắc cơ bản, các loại công cụ và quản lý rủi ro.

Các kiến thức cơ bản về giao dịch phái sinh: những điều cần biết

Phái sinh là hợp đồng giữa hai bên, trong đó đã thỏa thuận trước các điều khoản chính: tài sản nào được giao dịch, giá bao nhiêu, số lượng ra sao và khi nào hợp đồng hết hạn. Các công cụ này cho phép làm việc với đòn bẩy (tăng vốn vay), tức là kiểm soát số lượng lớn tài sản với khoản tiền ban đầu nhỏ.

Trong thực tế, giao dịch phái sinh hoạt động đơn giản: nếu bạn dự đoán giá tiền điện tử sẽ tăng, bạn mở vị thế mua dài hạn (mua hợp đồng). Nếu dự đoán giá giảm, bạn mở vị thế bán khống (bán hợp đồng). Lợi nhuận phụ thuộc vào độ chính xác của dự đoán và mức đòn bẩy đã chọn.

Các loại hợp đồng: chọn công cụ phù hợp

Khi giao dịch phái sinh, bạn sẽ phải chọn giữa hai loại hợp đồng chính:

Hợp đồng vĩnh viễn (perpetual futures). Các công cụ này không có ngày hết hạn — chúng tự động gia hạn. Thích hợp cho các chiến lược dài hạn, vì bạn không bị ràng buộc bởi ngày đáo hạn cụ thể.

Hợp đồng kỳ hạn (dated futures). Các hợp đồng này có thời hạn cố định: tuần hiện tại, tuần tiếp theo, tháng hoặc quý. Sau khi hết hạn, vị thế tự động đóng.

Các chế độ ký quỹ và loại tính toán

Khi giao dịch phái sinh, quan trọng là phải hiểu lợi nhuận và lỗ sẽ được tính bằng đồng tiền nào. Có hai phương án:

Hợp đồng ký quỹ bằng tiền điện tử (reversible). Các hợp đồng này sử dụng tiền điện tử để tính toán — ví dụ BTC hoặc ETH. Giá được thể hiện bằng USD, nhưng lợi nhuận/lỗ được tính bằng tiền điện tử cơ sở. Nếu muốn giao dịch hợp đồng vĩnh viễn với ký quỹ bằng BTC, bạn cần có BTC trong tài khoản làm tài sản đảm bảo.

Hợp đồng ký quỹ bằng USDT (forward). Trong trường hợp này, tất cả các giao dịch đều được thực hiện bằng đồng stablecoin USDT. Thích hợp cho người mới bắt đầu, vì không cần phải chuyển đổi các loại tiền điện tử khác nhau — chỉ cần có USDT.

Chọn chế độ ký quỹ: cross hoặc isolated

Ký quỹ cross. Trong chế độ này, toàn bộ số dư có sẵn trong tài khoản được dùng làm tài sản đảm bảo cho tất cả các vị thế mở. Điều này mang lại khả năng giao dịch lớn hơn, nhưng cũng đi kèm rủi ro cao hơn: nếu vị thế thua lỗ, bạn có thể mất toàn bộ số dư.

Ký quỹ isolated. Ở chế độ này, tài sản đảm bảo được khóa riêng cho từng vị thế khi đặt lệnh ban đầu. Thất thoát tối đa bị giới hạn trong số tiền này, giảm thiểu rủi ro cho toàn bộ tài khoản.

Các tham số của lệnh: cách đặt lệnh chính xác

Để giao dịch phái sinh thành công, bạn cần điền đúng một số trường quan trọng sau:

Hướng của giao dịch. Chọn mở vị thế mua dài hạn (đặt cược vào tăng giá) hoặc bán khống (đặt cược vào giảm giá).

Đòn bẩy giao dịch. Đây là tăng vốn vay — đòn bẩy càng cao, tiềm năng lợi nhuận càng lớn, nhưng rủi ro cũng tăng theo. Người mới bắt đầu nên sử dụng đòn bẩy bảo thủ (1–5x).

Loại lệnh. Chọn giữa hai loại:

• Lệnh giới hạn (limit order) — bạn chỉ định mức giá mong muốn, và giao dịch sẽ thực hiện khi giá thị trường đạt đến mức đó
• Lệnh thị trường (market order) — giao dịch được thực hiện ngay lập tức theo giá tốt nhất hiện tại trên thị trường

Kích thước vị thế. Có thể nhập số tiền theo đơn vị hợp đồng, token hoặc USDT. Đảm bảo tài khoản có đủ số dư — nếu không, hãy điều chỉnh đòn bẩy hoặc nạp thêm tiền.

Quản lý rủi ro khi giao dịch phái sinh

Giao dịch phái sinh đi kèm với rủi ro cao. Mỗi vị thế có thể mang lại lợi nhuận hoặc mất toàn bộ số tiền nếu giá biến động bất lợi. Vì vậy, cần:

• Bắt đầu với khối lượng nhỏ và đòn bẩy thấp
• Đặt stop-loss để tự động đóng các vị thế thua lỗ
• Không bao giờ mạo hiểm số tiền bạn không thể mất
• Liên tục theo dõi điều kiện thị trường và các tin tức

Tiền điện tử phái sinh dễ bị biến động giá mạnh. Trước khi bắt đầu, hãy đánh giá kỹ khả năng tài chính và trình độ của bạn. Trong trường hợp còn nghi ngờ, hãy tham khảo ý kiến chuyên gia trong lĩnh vực đầu tư.