FOMO — nghịch lý tâm lý của nhà giao dịch tiền mã hóa

Biến động của tiền điện tử thu hút các nhà tham gia thị trường có kinh nghiệm, tuy nhiên nó cũng trở thành cái bẫy cho người mới bắt đầu. Chính phản ứng cảm xúc trước những biến động giá nhanh tạo ra một trong những hiện tượng nguy hiểm nhất trong giao dịch — hội chứng FOMO (Fear Of Missing Out). Tình trạng sợ bỏ lỡ cơ hội giao dịch có lợi khiến các nhà giao dịch đưa ra những quyết định hiếm khi mang lại lợi nhuận. Trong bài viết này, chúng ta sẽ phân tích cách hiệu ứng tâm lý FOMO tác động đến thị trường và cách học cách chống lại nó.

Khi cảm xúc vượt qua lý trí: bản chất của FOMO

Khái niệm sợ bỏ lỡ đã được các học giả mô tả gần đây. Tiến sĩ Dân Herman đã nghiên cứu hiện tượng này vào đầu những năm 2000 và công bố kết quả trong The Journal of Brand Management. Tuy nhiên, trên thị trường tiền điện tử, FOMO đã có một chiều hướng hoàn toàn mới.

Về bản chất, FOMO là sự lo lắng tràn ngập tâm trí nhà giao dịch khi anh ta nhận thấy những người khác đang có lợi từ biến động giá, còn chính mình thì đứng ngoài cuộc. Tình trạng này làm mờ lý trí và thúc đẩy người ta hành động vội vàng, không thực hiện phân tích đúng đắn. Thay vì đánh giá hợp lý tình hình, nhà giao dịch cố gắng mọi cách để tham gia vào đà tăng giá và cảm thấy mình là một phần của sự kiện.

Trên thực tế, điều này thể hiện như sau: khi giá của một token hoặc coin bắt đầu tăng đột biến, làn sóng người mua tràn vào sàn giao dịch. Phần lớn trong số họ là những người đã không theo dõi tài sản trong nhiều tuần, nhưng đột nhiên thấy biểu đồ có đường màu xanh lá và quyết định nhảy lên tàu cuối cùng. Thật không may, “tàu cuối cùng” này thường lại là điểm bắt đầu của đợt giảm giá.

Hiệu ứng sóng: cách FOMO làm dao động thị trường

Ảnh hưởng của FOMO vượt xa khỏi phạm vi của một nhà giao dịch. Khi nhiều người cùng lúc mắc phải hội chứng bỏ lỡ lợi ích, điều này tạo ra hiệu ứng dây chuyền trên toàn thị trường.

Làn sóng dòng tiền mới đổ vào do ảnh hưởng của FOMO làm tăng mạnh áp lực cầu. Điều này, đến lượt nó, thúc đẩy giá tăng nhanh hơn nữa, thu hút thêm các nhà tham gia mới — chu kỳ này cứ thế lặp lại. Trong ngắn hạn, điều này có thể dẫn đến sự tăng giá theo cấp số nhân của tài sản, nhưng đà tăng này không dựa trên nền tảng thực sự.

Hậu quả dễ đoán: biến động của thị trường tăng vọt, và lúc này xuất hiện những rủi ro mới. Ngoài ra, FOMO còn tạo điều kiện cho các nhà thao túng thị trường. Những “kỳ đà” nổi tiếng trong cộng đồng crypto — các nhà lớn nắm giữ tài sản — hiểu rõ tâm lý đám đông. Họ có thể lợi dụng cảm xúc của các nhà giao dịch nhỏ lẻ, tạo ra sự phấn khích giả tạo rồi thu lợi khi bong bóng vỡ.

Giá của cảm xúc: tại sao FOMO nguy hiểm cho ví tiền

Các câu chuyện về kiếm lợi nhanh trong thế giới crypto rất phổ biến. Tuy nhiên, ít người nói về các khoản lỗ mà các nhà giao dịch mắc phải do ảnh hưởng của FOMO.

Nguy hiểm chính là FOMO khiến người ta tham gia thị trường vào thời điểm không thuận lợi — khi đà tăng đã cạn kiệt phần lớn tiềm năng. Chuyển động giá bắt đầu từ tuần trước, đến khi FOMO tràn ngập phần lớn các nhà đầu tư, đã ở giai đoạn cuối cùng. Những ai nhảy vào đỉnh điểm cảm xúc chắc chắn sẽ phải đối mặt với sự sụt giảm của giá và thiệt hại thực tế.

Hơn nữa, FOMO thường dẫn đến việc đưa ra các quyết định về quy mô vị thế không hợp lý. Nhà giao dịch vội vàng có thể bỏ ra số tiền lớn hơn mức chiến lược quản lý rủi ro cho phép, và thiệt hại có thể không thể khắc phục.

Từ thông tin đến hành động: cách bảo vệ khỏi FOMO

Nhận thức về sự tồn tại của FOMO là bước đầu tiên để tự bảo vệ mình khỏi nó. Tuy nhiên, chỉ biết về vấn đề chưa đủ để tránh khỏi nó. Cần có sự rèn luyện ý thức và kỷ luật.

Các nguyên tắc chính để bảo vệ hiệu quả khỏi FOMO bao gồm: Trước khi vào thị trường, cần xác định rõ mục tiêu đầu tư và chiến lược, khi tâm trí còn tỉnh táo. Trong thời điểm thị trường biến động, dễ quên các quyết định đã đề ra, vì vậy kế hoạch viết sẵn sẽ là mỏ neo của lý trí.

Thứ hai, nghiên cứu là lá chắn chống lại sự bốc đồng. Trước mỗi giao dịch, cần thực hiện phân tích kỹ lưỡng dự án, các chỉ số cơ bản và đặc điểm kỹ thuật của nó. Điều này tốn thời gian, nhưng tiết kiệm được rất nhiều chi phí do tránh được các khoản lỗ.

Thứ ba, các công cụ quản lý rủi ro — không phải là tùy chọn, mà là bắt buộc. Các lệnh dừng lỗ và xác định đúng quy mô vị thế giúp hạn chế thiệt hại tiềm năng, ngay cả khi giao dịch không theo kế hoạch.

Cuối cùng, kiểm soát cảm xúc đòi hỏi phải luyện tập liên tục. Mỗi khi có ý định thực hiện một giao dịch theo cảm xúc, cần dừng lại và tự hỏi: “Đây có phải là chiến lược của tôi, hay chỉ là FOMO?”

Con đường dài hơn so với giao dịch ngắn hạn: lựa chọn thay thế FOMO

Có những nhà giao dịch gần như không mắc phải FOMO. Đó là các nhà đầu tư dài hạn, những người giữ tài sản trong thời gian dài.

Chiến lược đầu tư dài hạn là sự đối lập tự nhiên của FOMO. Khi một người mua tài sản và giữ nó trong vài năm để tích lũy, anh ta sẽ không còn bị ám ảnh bởi mong muốn phản ứng với từng biến động nhỏ của giá. Thay vào đó, họ tập trung vào giá trị nền tảng của dự án và triển vọng phát triển trong nhiều năm tới.

Điều ngạc nhiên là, chính những người không chạy theo các biến động ngắn hạn thường đạt được lợi nhuận lớn nhất. Họ bỏ qua các làn sóng FOMO nhỏ, nhưng không bao giờ tham gia thị trường tại đỉnh cao và gánh chịu thiệt hại liên quan. Sự bình tĩnh của họ chính là một khoản đầu tư cho tương lai.

Như vậy, FOMO vẫn là một trong những nguyên nhân chính gây thiệt hại trong giao dịch tiền điện tử. Đây là một yếu tố tâm lý mạnh mẽ đòi hỏi sự chú ý và kiểm soát liên tục. Những ai học cách nhận diện và chống lại ảnh hưởng của nó sẽ có lợi thế lớn trong dài hạn trên thị trường tiền điện tử.