Cách chọn nền tảng phù hợp để giao dịch: Hướng dẫn về các sàn CEX

Thị trường tiền điện tử cung cấp nhiều cơ hội, nhưng các nhà giao dịch mới thường gặp khó khăn trong việc lựa chọn các nền tảng giao dịch đa dạng. Trong những năm gần đây, ngành công nghiệp tiền điện tử đã phát triển theo cấp số nhân, đồng thời xuất hiện nhiều phương thức mua bán tài sản kỹ thuật số. Để bắt đầu giao dịch, cần hiểu cách hoạt động của các loại sàn khác nhau và chọn loại phù hợp với mục đích của mình.

CEX — là gì và tại sao nó lại quan trọng đối với các nhà giao dịch

Sàn CEX — là nền tảng trung tâm để giao dịch tiền điện tử, do một công ty hoặc tổ chức quản lý. Khi nói về sàn tiền điện tử điển hình mà phần lớn người dùng sử dụng, chúng ta thường đề cập chính xác đến loại CEX này. Nó hoạt động tương tự như các sàn tài chính truyền thống, nhưng dành riêng cho tài sản kỹ thuật số.

Lịch sử cho thấy, các nền tảng tập trung xuất hiện đầu tiên. Ban đầu, họ không yêu cầu người dùng tiết lộ thông tin cá nhân, nhưng khi khối lượng giao dịch tăng lên và các cơ quan quản lý tài chính chú ý hơn, tình hình đã thay đổi. Ngày nay, tất cả các sàn CEX uy tín đều yêu cầu xác minh danh tính (KYC) để đảm bảo tuân thủ pháp luật.

Cách hoạt động của sàn CEX: cơ chế giao dịch

Quy trình giao dịch trên sàn tập trung khá đơn giản đối với người dùng cuối. Đầu tiên, bạn tạo tài khoản, xác minh danh tính và nạp tiền vào tài khoản. Sau đó, bạn sẽ có quyền truy cập đầy đủ các chức năng của nền tảng.

Khi bạn đặt lệnh mua hoặc bán, nền tảng sẽ thêm nó vào gọi là sổ lệnh. Hệ thống tự động tìm kiếm lệnh đối ứng — nếu bạn muốn mua, sẽ tìm người bán, và ngược lại. Khi tìm thấy phù hợp, giao dịch sẽ được thực hiện ngay lập tức. Mỗi lần thực hiện giao dịch, sàn CEX sẽ thu phí, đây là nguồn thu chính của nền tảng.

Điểm đặc trưng của sàn tập trung là nền tảng đóng vai trò trung gian và người bảo đảm. Khi bạn mua tiền điện tử, về mặt kỹ thuật bạn đang mua của người dùng khác, nhưng giao dịch được thực hiện thay mặt sàn. Điều này giúp tăng tính bảo mật và đơn giản hóa các phép tính.

Các chức năng của sàn CEX: từ lưu trữ đến giao dịch ký quỹ

Sàn CEX cung cấp một số dịch vụ quan trọng, làm cho nó hấp dẫn đối với các nhà giao dịch mọi cấp độ. Đầu tiên và rõ ràng nhất là ghép nối lệnh và cung cấp thanh khoản để thực hiện các giao dịch nhanh chóng.

Thứ hai — dịch vụ lưu trữ tài sản. Khi bạn gửi tiền vào nền tảng, sàn giữ chúng an toàn. Hầu hết các sàn tập trung sử dụng hệ thống bảo mật nhiều lớp: phần lớn tài sản được lưu trữ trong các kho lạnh, không kết nối internet, và một phần nhỏ trong ví nóng để đảm bảo tính thanh khoản hiện tại.

Thứ ba — chức năng giao dịch. Ngoài các lệnh thị trường đơn giản, sàn CEX thường cung cấp lệnh giới hạn, dừng lỗ, giao dịch ký quỹ và đòn bẩy tài chính. Sự đa dạng này cho phép các nhà giao dịch thực hiện các chiến lược phức tạp.

Cuối cùng, sàn tập trung thường đóng vai trò là đối tác thanh toán, bảo vệ quyền riêng tư của các thành viên giao dịch bằng cách che giấu danh tính của họ trong các tính toán.

Tại sao các nhà giao dịch chọn sàn CEX: lợi ích chính

Sự phổ biến của sàn CEX được giải thích bởi một số lý do. Thứ nhất, tính tiện dụng. Các nền tảng hiện đại được thiết kế phù hợp với nhu cầu của cả người mới bắt đầu lẫn các nhà giao dịch có kinh nghiệm. Giao diện trực quan và dễ làm quen.

Thứ hai, sàn tập trung cung cấp mức độ an toàn đáng kể. Các công ty đầu tư lớn vào bảo vệ tài khoản người dùng, triển khai xác thực đa yếu tố, mã hóa và các giao thức tiên tiến khác. Nếu nền tảng bị tấn công, phần lớn các sàn uy tín đều có bảo hiểm cho thiệt hại của người dùng hoặc bồi thường từ nguồn quỹ riêng.

Thứ ba, là sự đa dạng dịch vụ trong cùng một nơi. Ngoài giao dịch, nhiều sàn CEX còn cung cấp staking tiền điện tử, giao dịch NFT, nền tảng P2P để trao đổi, các nền tảng khởi chạy dự án mới và các công cụ tài chính khác. Điều này giúp quản lý tất cả các tài sản và hoạt động mà không cần sử dụng nhiều nền tảng khác nhau.

Một lợi thế nữa là tính thanh khoản cao. Trên các sàn lớn, dễ dàng tìm đối tác cho hầu hết các cặp giao dịch, đảm bảo thực hiện lệnh nhanh chóng mà không ảnh hưởng đáng kể đến giá.

Những điều cần lưu ý: nhược điểm của các nền tảng tập trung

Dù có nhiều lợi ích, các sàn CEX vẫn tồn tại một số hạn chế. Đầu tiên và quan trọng nhất là rủi ro bị tấn công mạng. Mặc dù các sàn liên tục nâng cao bảo mật, hacker vẫn tìm ra các lỗ hổng mới. Thường thì các vụ tấn công không phải do hệ thống yếu, mà do lỗi con người. Giải pháp tốt nhất là không giữ số tiền lớn trên sàn. Sau khi hoàn tất giao dịch, nên chuyển tài sản về ví cá nhân, tốt nhất là ví phần cứng.

Nhược điểm thứ hai — phí giao dịch. Mỗi lệnh mua hoặc bán đều bị trừ phí. Dù phí từng lệnh nhỏ, nhưng khi giao dịch nhiều, tổng cộng có thể tích lũy và làm giảm lợi nhuận đáng kể.

Và điểm thứ ba, mang tính triết lý hơn — đó là sự tập trung quyền sở hữu. Khi bạn giữ tiền điện tử trên sàn CEX, nền tảng sở hữu chìa khóa riêng của ví bạn. Điều này có nghĩa là, về lý thuyết, công ty có thể bất cứ lúc nào đóng băng hoặc tịch thu tài sản của bạn. Trong cộng đồng crypto, câu nói nổi tiếng là: «Không phải chìa khóa của bạn — không phải coin của bạn». Đối với những người ủng hộ phân quyền thực sự, đây là một nhược điểm đáng kể.

Phần mềm thay thế: sàn phi tập trung và đặc điểm của chúng

Mối lo ngại về sự tập trung đã thúc đẩy sự phát triển của các phương án thay thế — sàn phi tập trung (DEX). Các nền tảng này xây dựng dựa trên hợp đồng thông minh và hoạt động hoàn toàn trên blockchain mà không có trung gian.

Các nỗ lực đầu tiên để tạo ra DEX gặp nhiều khó khăn do thiếu hụt thanh khoản kéo dài. Bước đột phá đến từ công nghệ tạo lập thị trường tự động (AMM). Công nghệ này cho phép người dùng gửi token của mình vào các bể thanh khoản và nhận phần thưởng cho việc cung cấp vốn. Hiện nay, DEX có thể hoạt động mà không cần người trung gian.

Trên sàn phi tập trung, không cần tạo tài khoản hay xác minh danh tính. Bạn chỉ cần kết nối ví cá nhân và bắt đầu giao dịch. Các lệnh được thực thi qua hợp đồng thông minh, token chuyển trực tiếp vào ví của bạn. Điều này đảm bảo tối đa quyền riêng tư và tự chủ tài chính.

Tuy nhiên, DEX vẫn còn gặp khó khăn. Thanh khoản có thể không ổn định, phí (gọi là trượt giá) đôi khi cao, và trải nghiệm người dùng chưa luôn thân thiện với người mới. Ngoài ra, nhiều DEX không hỗ trợ giao dịch bằng tiền fiat, làm cho việc tiếp cận thị trường trở nên phức tạp hơn.

Làm thế nào để chọn giữa CEX và DEX: hướng dẫn thực tế

Lựa chọn giữa sàn tập trung và phi tập trung phụ thuộc vào ưu tiên của bạn. Nếu bạn coi trọng sự tiện lợi, an toàn có bảo đảm, đa dạng dịch vụ và thanh khoản cao — sàn CEX là lựa chọn tốt hơn. Nếu bạn cần sự riêng tư tuyệt đối, không cần KYC và muốn tự chủ tài chính tối đa — DEX sẽ phù hợp hơn.

Trên thực tế, nhiều nhà giao dịch có kinh nghiệm sử dụng cả hai loại nền tảng. Sàn CEX vẫn là nơi chính để thực hiện phần lớn các hoạt động nhờ tính tiện lợi và độ tin cậy, còn DEX được dùng cho các mục đích đặc biệt hoặc khi cần tối đa quyền riêng tư.

Hiện tại, các nền tảng tập trung vẫn chiếm ưu thế trên thị trường. Tuy nhiên, DEX liên tục phát triển và ngày càng trở nên tiện lợi hơn, điều này có thể thay đổi cân bằng trong tương lai. Dù chọn loại nào, hãy nhớ các nguyên tắc an toàn cơ bản: không giữ số tiền lớn trên sàn quá lâu, sử dụng mật khẩu mạnh, bật xác thực hai yếu tố và thường xuyên kiểm tra lịch sử giao dịch.