Ý nghĩa của việc đặt lệnh chờ — Hướng dẫn toàn diện về chiến lược giao dịch Maker và Taker

Trong thị trường giao dịch tiền điện tử, hiểu rõ ý nghĩa thực sự của “đặt lệnh” (挂单) là điều cực kỳ quan trọng đối với bất kỳ nhà giao dịch nào. Đặt lệnh (Maker) và ăn lệnh (Taker) là hai phương thức giao dịch cơ bản nhất, chúng không chỉ khác nhau về quy trình giao dịch mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí phí giao dịch và tỷ lệ thành công của bạn. Bài viết này sẽ bắt đầu từ ý nghĩa của đặt lệnh, phân tích sâu về hai chế độ giao dịch này, giúp bạn đưa ra quyết định giao dịch thông minh hơn trong thị trường tiền điện tử.

Đặt lệnh là gì? Hiểu đúng ý nghĩa thực sự và vai trò cốt lõi của đặt lệnh

Đặt lệnh (Maker) có nghĩa là chủ động đưa ra một điều kiện giao dịch mới trên sàn giao dịch, ví dụ như đặt mua hoặc bán một loại tiền điện tử ở một mức giá cụ thể, rồi gửi lệnh này vào sổ lệnh chờ các nhà giao dịch khác khớp lệnh. Nói cách khác, đặt lệnh chính là bạn “tạo ra cơ hội giao dịch”, chứ không phải thực hiện ngay một giao dịch đã có sẵn.

Ý nghĩa cốt lõi của đặt lệnh nằm ở việc nó cung cấp tính thanh khoản cho thị trường. Khi bạn đặt lệnh, lệnh của bạn trở thành một phần của sổ lệnh, tạo cơ hội cho những người muốn giao dịch khác có thể khớp lệnh với bạn. Chính vì vậy, đặt lệnh còn được gọi là “Maker” — bạn đã tạo ra một cơ hội giao dịch.

Hai loại đặt lệnh cơ bản

Thông thường, đặt lệnh được chia thành hai loại: lệnh mua và lệnh bán:

• Lệnh mua (Bid Order): Bạn đặt mua một loại tiền điện tử ở một mức giá nhất định. Ví dụ, bạn tin rằng giá của một đồng coin sẽ tăng, nên đặt mua ở mức 100 đô la, chờ đợi giá giảm xuống mức này để khớp lệnh.

• Lệnh bán (Ask Order): Bạn đặt bán một loại tiền điện tử ở một mức giá nhất định. Ví dụ, bạn muốn bán đồng coin của mình ở mức 200 đô la, nên đặt lệnh bán ở mức này.

Khi bạn thiết lập lệnh đặt, lệnh đó sẽ không ngay lập tức được thực hiện mà sẽ nằm trong sổ lệnh chờ khớp. Quá trình này có thể mất vài giây, vài phút hoặc thậm chí vài ngày, hoàn toàn phụ thuộc vào việc thị trường có đạt đến mức giá bạn đã đặt hay không.

Ưu điểm cốt lõi của đặt lệnh

Ưu điểm lớn nhất của đặt lệnh là phí giao dịch rẻ hơn. Bởi vì đặt lệnh giúp tăng tính thanh khoản cho thị trường, sàn thường sẽ tính phí thấp hơn cho các lệnh maker, thậm chí có thể miễn phí trong một số trường hợp. Đối với các nhà giao dịch lớn hoặc giao dịch tần suất cao, khoản tiết kiệm phí này có thể rất lớn.

Ngoài ra, đặt lệnh giúp bạn kiểm soát hoàn toàn điều kiện giao dịch. Bạn có thể dựa vào phân tích và chiến lược của mình để đặt mức giá mua bán lý tưởng, không bị động chấp nhận giá tốt nhất trên thị trường. Điều này rất có giá trị đối với những nhà giao dịch có kế hoạch rõ ràng.

Ý nghĩa và rủi ro của ăn lệnh｜Sự khác biệt cốt lõi với đặt lệnh

Ngược lại hoàn toàn với đặt lệnh, ăn lệnh (Taker) có nghĩa là thực hiện ngay lập tức các lệnh đã có sẵn trên thị trường. Khi bạn thấy trong sổ lệnh có các lệnh phù hợp với yêu cầu của mình (được người khác đưa ra), bạn sẽ khớp lệnh đó và hoàn tất giao dịch ngay lập tức, trở thành người ăn lệnh. Nói đơn giản, ăn lệnh chính là “sử dụng cơ hội giao dịch do người khác cung cấp”.

Tên gọi “Taker” xuất phát từ việc bạn “tiêu thụ” tính thanh khoản hiện có của thị trường — bạn “ăn” vào lệnh của người khác. Phương thức giao dịch này có lợi thế là tốc độ nhanh, nhưng đổi lại là phí cao hơn.

Hai cách thực hiện ăn lệnh

• Lệnh mua theo thị trường (Market Buy): Bạn muốn mua ngay một đồng coin, nên mua ở mức giá bán tốt nhất hiện có trên thị trường. Không cần chờ đợi, giao dịch sẽ hoàn tất trong chốc lát.

• Lệnh bán theo thị trường (Market Sell): Bạn muốn bán ngay một đồng coin, nên bán ở mức giá mua tốt nhất hiện có. Cũng sẽ thực hiện trong tích tắc.

Bản chất của ăn lệnh là theo đuổi tốc độ, hy sinh một phần lợi thế về giá để có thể thực hiện ngay lập tức.

Rủi ro và chi phí của ăn lệnh

Điểm bất lợi lớn nhất của ăn lệnh là phí giao dịch cao hơn. Bởi vì ăn lệnh tiêu thụ tính thanh khoản của thị trường (bạn dùng ngay các lệnh có sẵn của người khác), phí của sàn dành cho ăn lệnh thường cao hơn từ 50% đến 100% so với phí đặt lệnh maker, thậm chí còn hơn thế trong một số trường hợp. Giao dịch nhiều lần kiểu này sẽ ăn mòn lợi nhuận của bạn rất nhiều.

Ngoài ra, trong các thị trường biến động mạnh, ăn lệnh còn đối mặt với rủi ro trượt giá (slippage). Giá thị trường có thể thay đổi ngay sau khi bạn đặt lệnh, dẫn đến giá thực tế khớp lệnh chênh lệch so với dự kiến ban đầu.

Đặt lệnh vs ăn lệnh｜Sự đánh đổi giữa phí và tốc độ khớp lệnh

Hai hình thức này có sự khác biệt căn bản về các chỉ số chính:

Tốc độ khớp lệnh: Đặt lệnh cần chờ thị trường đạt đến mức giá đã đặt, có thể mất thời gian. Ăn lệnh khớp ngay lập tức, tốc độ nhanh nhất.

Cấu trúc phí: Phí đặt lệnh thường từ 0.05% đến 0.1% tổng giá trị giao dịch, thậm chí có thể miễn phí. Phí ăn lệnh thường từ 0.1% đến 0.2% hoặc cao hơn. Nếu bạn thực hiện 1000 giao dịch mỗi tháng, sự chênh lệch phí này sẽ rất rõ ràng.

Ảnh hưởng tới tính thanh khoản: Đặt lệnh góp phần tăng tính thanh khoản của thị trường, giúp thị trường ổn định hơn. Ăn lệnh tiêu thụ tính thanh khoản, phụ thuộc vào các lệnh có sẵn của người khác.

Kiểm soát giao dịch: Đặt lệnh cho phép bạn kiểm soát hoàn toàn mức giá. Ăn lệnh bị động chấp nhận giá tốt nhất của thị trường.

Nên chọn đặt lệnh hay ăn lệnh? Tình hình thị trường quyết định chiến lược

Các điều kiện thị trường và mục tiêu giao dịch khác nhau sẽ phù hợp với các lựa chọn khác nhau:

Chiến lược đặt lệnh trong thời kỳ thị trường ổn định

Khi thị trường tiền điện tử ổn định, biến động không lớn, đặt lệnh là lựa chọn tối ưu. Bạn có thể đặt lệnh ở các mức hỗ trợ hoặc kháng cự, kiên nhẫn chờ thị trường điều chỉnh về mức giá mục tiêu. Lúc này:

• Phí thấp rõ ràng
• Có thời gian để chờ đợi
• Có thể đạt được giá giao dịch tốt hơn
• Phù hợp với nhà đầu tư dài hạn và giao dịch lớn

Chiến lược ăn lệnh trong thời kỳ biến động

Khi thị trường tăng giảm mạnh, biến động nhanh, ăn lệnh có thể là lựa chọn cần thiết. Trong tình huống này:

• Đặt lệnh có thể không khớp được (giá nhanh chóng vượt qua mức mục tiêu của bạn)
• Rủi ro bỏ lỡ cơ hội lớn hơn chi phí phí giao dịch
• Cần vào hoặc thoát khỏi thị trường nhanh để kiểm soát rủi ro
• Phù hợp với nhà giao dịch ngắn hạn và phòng ngừa rủi ro

Chiến lược hỗn hợp của nhà giao dịch cao cấp

Nhiều nhà giao dịch thành công áp dụng chiến lược kết hợp:

• 80% giao dịch bằng đặt lệnh, để tận dụng phí thấp và tính thanh khoản
• 20% giao dịch bằng ăn lệnh, để nhanh chóng vào/ra hoặc bắt kịp xu hướng mạnh

Như vậy, vừa tiết kiệm chi phí, vừa có thể tận dụng cơ hội nhanh chóng khi cần thiết.

Nhà mới bắt đầu giao dịch làm thế nào để tận dụng đặt lệnh giảm chi phí

Đối với người mới bắt đầu tham gia thị trường tiền điện tử, việc hiểu rõ ý nghĩa của đặt lệnh và lợi ích của nó là rất quan trọng. Dưới đây là một số gợi ý thực hành:

Bước 1: Hiểu rõ sổ lệnh Sổ lệnh thể hiện tất cả các lệnh mua bán hiện có trên thị trường. Người mới nên dành thời gian quan sát sự biến động của sổ lệnh, hiểu rõ sức mạnh của các bên mua và bán. Khi thấy nhiều lệnh mua tập trung ở một mức giá, đó có thể là mức hỗ trợ.

Bước 2: Đặt lệnh hợp lý Đừng quá tham lam đặt giá cực thấp hoặc cực cao, vì điều này có thể khiến lệnh của bạn mãi không khớp. Dựa vào tình hình thị trường và phân tích kỹ thuật, đặt mức giá có khả năng khớp cao hơn. Thường thì đặt mua trên mức hỗ trợ, bán dưới mức kháng cự sẽ có tỷ lệ thành công cao hơn.

Bước 3: Kiên nhẫn chờ đợi Đặt lệnh là “kiên nhẫn”. Đôi khi lệnh của bạn cần chờ vài phút, đôi khi vài giờ. Trong quá trình này, điều quan trọng là bạn tiết kiệm phí giao dịch.

Bước 4: Sử dụng ăn lệnh hợp lý Khi gặp cơ hội thực sự (như vượt qua kháng cự quan trọng), nhà mới có thể quyết đoán dùng ăn lệnh để vào nhanh. Nhưng trong giao dịch hàng ngày, nên ưu tiên đặt lệnh.

Nắm vững ý nghĩa của đặt lệnh, tối ưu hóa nhịp độ giao dịch của bạn

Ý nghĩa của đặt lệnh về cơ bản là “chủ động cung cấp cơ hội giao dịch, đồng thời hưởng ưu đãi phí”. Khi bạn hiểu rõ điều này, bạn đã nắm bắt được bước đầu trong kiểm soát chi phí giao dịch trong thị trường tiền điện tử.

Đặt lệnh và ăn lệnh đều có các tình huống phù hợp riêng. Đặt lệnh phù hợp với những nhà giao dịch kiên nhẫn, muốn giảm thiểu chi phí, đặc biệt là nhà đầu tư dài hạn và nhà giao dịch tần suất cao. Ăn lệnh phù hợp với những người cần tốc độ, cần hành động nhanh trong các thời điểm quan trọng.

Hiểu rõ sự khác biệt và ứng dụng của hai phương thức này, linh hoạt lựa chọn theo tình hình thị trường, sẽ giúp bạn kiểm soát tốt hơn chi phí, tối ưu hiệu quả và giảm thiểu rủi ro trong giao dịch tiền điện tử. Dù bạn là người mới hay đã có kinh nghiệm, việc hiểu sâu sắc ý nghĩa của đặt lệnh chính là bước quan trọng để chiếm ưu thế trên thị trường.