Tại sao kể từ cuối năm 2024, các đồng tiền mã hóa nhỏ lẻ liên tục thua lỗ so với Bitcoin? Từ đó, các nhà đầu tư bắt đầu đặt câu hỏi về nguyên nhân của sự chênh lệch này. Có phải do sự khác biệt về công nghệ, sự chấp nhận rộng rãi hơn của Bitcoin, hay còn những yếu tố khác ảnh hưởng đến thị trường? Trong bài viết này, chúng ta sẽ phân tích các lý do chính khiến các đồng tiền mã hóa nhỏ lẻ ngày càng tụt lại phía sau Bitcoin kể từ cuối năm 2024.

Khi Bitcoin bắt đầu dẫn đầu làn sóng bán tháo từ cuối tháng 1, và thị trường trong chưa đầy một tuần đã mất đi gần 500 tỷ USD vốn hóa, một sự thật ẩn sâu hơn đã được phơi bày. Kể từ tháng 12 năm 2024, thị trường token ngoài Bitcoin thực tế vẫn đang trong giai đoạn giảm giá.

Điều này khiến toàn bộ năm 2025 trở thành một năm mà nhiều nhà nắm giữ altcoin muốn quên đi. Trong khi Bitcoin đạt mức cao kỷ lục, các altcoin đã chật vật từng bước.

Ngưỡng phân chia thị trường

Sự phân hóa của thị trường tiền mã hóa đã trở thành hiện thực. Đến tháng 2 năm 2026, những vết rạn của thị trường không còn chỉ là sự luân phiên đơn giản giữa Bitcoin và altcoin, mà đã biến thành một cuộc điều chỉnh mang tính cấu trúc sâu sắc.

Biểu hiện rõ nhất của sự phân hóa này là sự chênh lệch lớn về giá. Dữ liệu ngày 2 tháng 2 cho thấy giá Bitcoin khoảng 78,688.76 USD, trong khi Ethereum là 2,344.36 USD. Trong vòng một tuần, Bitcoin giảm 8.7%, còn Ethereum giảm tới 19.4%.

Thị trường altcoin rộng lớn hơn còn thiệt hại nặng nề hơn. Theo dữ liệu của TradingView trong danh mục “Khác” (đại diện cho lĩnh vực altcoin), kể từ đầu năm đã giảm 43%. Mức giảm này đối lập khắc nghiệt với mức tăng 17% của chỉ số S&P 500 trong cùng kỳ.

Vấn đề cấu trúc

Giám đốc chiến lược token lưu động của Pantera Capital, Cosmo Jiang, mô tả thị trường hiện tại là “giai đoạn giảm giá liên tục” trong thị trường altcoin. Mô tả chính xác này tiết lộ một vấn đề sâu hơn so với biến động giá bề mặt: thị trường đang trải qua một quá trình làm sạch mang tính cấu trúc.

Các dự án từng dẫn dắt chu kỳ trước nay đã trở nên mờ nhạt. Token LINK trong năm qua đã giảm 40%, so với đỉnh cao lịch sử giảm 76%; tình hình của AAVE còn tồi tệ hơn, giảm 53% trong năm, so với đỉnh cao lịch sử giảm 78%.

Một số dự án từng rất nổi bật, như Polkadot với token DOT, đã giảm 73% trong năm qua, so với đỉnh cao lịch sử tháng 11 năm 2021, giảm tới 97%.

Chuyển dịch dòng vốn

Sau khi ETF giao ngay Bitcoin và Ethereum được Mỹ chấp thuận, dòng chảy vốn của thị trường đã thay đổi căn bản. Các sản phẩm này thu hút một lượng lớn vốn từ các tổ chức truyền thống, nhưng phần lớn số vốn này có xu hướng giữ lâu dài, làm giảm tính thanh khoản hàng ngày của thị trường.

Dữ liệu đầu tháng 2 năm 2026 cho thấy hậu quả của sự chuyển đổi này: ETF Bitcoin rút ròng 1.49 tỷ USD, ghi nhận mức rút ròng tuần thứ hai trong lịch sử; ETF Ethereum cũng rút 326.9 triệu USD.

Một chỉ số quan trọng là tổng giá trị khóa trong tài chính phi tập trung (DeFi), vẫn thấp hơn đỉnh của chu kỳ thị trường trước đó. Điều này cho thấy dòng vốn chưa chảy mạnh vào các nền tảng gốc DeFi như trước, khiến việc lan tỏa sang các lĩnh vực altcoin rộng hơn gặp khó khăn.

Mất cân bằng cung cầu

Một trong những vấn đề căn bản của altcoin là mất cân bằng nghiêm trọng giữa cung và cầu. Trong hai năm qua, ngưỡng tạo lập và phát hành token đã giảm đáng kể, dẫn đến sự tràn ngập các dự án mới trên thị trường.

Các nền tảng như pump.fun dựa trên Solana đã làm cho việc tạo token trở nên dễ dàng đến mức người dùng không cần kỹ thuật cũng có thể khởi tạo token trong vài phút. Chỉ riêng pump.fun, đôi khi mỗi ngày có hơn 10.000 token mới được tạo ra.

Trong khi nguồn cung tăng vọt, nhu cầu lại yếu ớt. Dự kiến trong năm nay sẽ có khoảng 20 tỷ USD token được mở khóa, gấp hơn 3 lần giá trị token mở khóa trong năm 2022. Sự gia tăng cung chưa từng có này vượt xa nhu cầu của cả nhà đầu tư cá nhân lẫn tổ chức, gây ra sự mất cân bằng cung cầu rõ rệt.

Tăng tốc câu chuyện thị trường

Câu chuyện chính của thị trường đang chuyển đổi với tốc độ chưa từng có. Trong các chu kỳ trước, các chủ đề như DeFi hay NFT có thể thu hút sự chú ý của thị trường trong nhiều tháng. Hiện nay, các chu kỳ hype ngắn hơn, xu hướng thường nổi lên trong vài ngày hoặc vài tuần rồi nhanh chóng bị thay thế bởi xu hướng mới.

Sự chuyển đổi nhanh này khiến cả nhà đầu tư cá nhân lẫn tổ chức khó có thể hình thành niềm tin dài hạn, dẫn đến việc các nhà tham gia thị trường liên tục săn tìm lợi nhuận ngắn hạn. Ngay cả trong cùng một lĩnh vực, hiệu suất cũng có thể chênh lệch rất lớn.

Trong quý 4 năm 2025, lĩnh vực coin riêng tư thể hiện xuất sắc, như Zcash (ZEC) tăng 800% trong năm, Monero (XMR) tăng 126%. Tuy nhiên, đến tháng 2 năm 2026, cả hai đều giảm rõ rệt, hơn 20% trong vòng một tuần.

Cơ hội và cấu trúc đảo chiều

Dù tổng thể vẫn còn yếu, thị trường vẫn có những cơ hội mang tính cấu trúc. Đầu tháng 2, token HYPE của Hyperliquid trở thành điểm sáng hiếm hoi, tăng 45.8% trong một tuần.

Hiệu suất mạnh của HYPE phần nào nhờ vào sự gia tăng hoạt động giao dịch hàng hóa trên giao thức HIP-3, cùng với việc Cathie Wood của Ark Invest công khai đề cập Hyperliquid như một khoản đầu tư hấp dẫn, qua đó tăng niềm tin của nhà đầu tư. Một tài sản khác thể hiện sức bền là token CC của Canton Network, tập trung vào tài chính tổ chức, tăng 20% trong một tuần.

Những dự án tăng giá ngược dòng này cho thấy cách lý luận lựa chọn của thị trường hiện tại: nhà đầu tư chuyển hướng sang các dự án chất lượng, dựa trên các yếu tố cơ bản. Joscha Kuplewatzky của Wintermute Ventures nhận định, trừ khi nhà đầu tư cá nhân hoạt động trở lại, các đợt tăng giá này chỉ mang tính ngắn hạn và tập trung vào một số lĩnh vực nhất định.

Mô hình hành vi nhà đầu tư

Trong bối cảnh thị trường ảm đạm, hành vi của nhà đầu tư cũng thay đổi rõ rệt. Trong báo cáo thị trường tháng 2, Gate Ventures chỉ ra rằng tâm lý thị trường càng ngày càng tồi tệ hơn, chỉ số sợ hãi và tham lam giảm xuống còn 14, thuộc vùng “tâm lý cực kỳ sợ hãi”.

Chỉ số sợ hãi cực đoan này phù hợp với sự giảm giá chung của các altcoin, cho thấy niềm tin của nhà đầu tư đang rất thấp.

Trước bối cảnh này, nhiều nhà đầu tư cho biết, tiền mã hóa không còn là lựa chọn hàng đầu cho vốn mới nữa. Thái độ này làm giảm dòng vốn đổ vào thị trường altcoin, tạo thành vòng luẩn quẩn tiêu cực.

Song song đó, thị trường đang hình thành các điểm áp lực mới. Ví dụ, mức thanh lý vị thế ETH DeFi trên Aave khoảng 1,880 USD, cho thấy nếu áp lực bán tiếp tục, rủi ro giảm giá sẽ tăng lên.

Tóm tắt

Giá Bitcoin ngày 9 tháng 2 biến động mạnh, có lúc tăng trở lại gần 72,000 USD, rồi giảm về mức khoảng 70,700 USD hiện tại. Chỉ số sợ hãi và tham lam của thị trường tiền mã hóa từng giảm xuống mức 17/100 trong giai đoạn “tâm lý cực kỳ sợ hãi” vào đầu tháng 2. Khi thị trường điều chỉnh, dòng vốn rút ra ngày càng nhanh, những nhà giao dịch từng chuyển hướng sang kim loại quý buộc phải bán tháo tài sản mã hóa để đáp ứng yêu cầu ký quỹ.

Quá trình làm sạch cấu trúc của thị trường vẫn đang tiếp diễn, chỉ khi dư thừa được loại bỏ, các dự án có giá trị thực mới có thể nổi bật. Chu kỳ “mùa altcoin” từng được kỳ vọng đã không diễn ra đúng như mong đợi như những năm trước.