Thu nhập bình quân đầu người của Mỹ và Trung Quốc: vượt ra ngoài các con số của nền kinh tế

GDP bình quân đầu người đại diện cho một trong những chỉ số được sử dụng phổ biến nhất để đo lường mức độ giàu có trung bình của một quốc gia. Tuy nhiên, khi so sánh GDP bình quân đầu người của Mỹ với Trung Quốc, xuất hiện một nghịch lý hấp dẫn: mặc dù các số liệu thống kê cho thấy khoảng cách rõ rệt có lợi cho Hoa Kỳ, nhưng cảm nhận về chất lượng cuộc sống hàng ngày trong các đô thị của Trung Quốc thường kể một câu chuyện khác.

GDP bình quân đầu người: một thước đo hạn chế về sự giàu có quốc gia

GDP (Tổng sản phẩm quốc nội) trên mỗi người dân đo lường giá trị kinh tế tổng cộng chia cho dân số, nhưng chỉ số này chỉ phản ánh một phần của thực tế kinh tế tổng thể. GDP bình quân đầu người của Mỹ cao hơn chủ yếu vì hệ thống Mỹ bao gồm trong tính toán các chi phí vô hình và dịch vụ có giá trị gia tăng cao như y tế tư nhân, giáo dục đại học và bảo hiểm, làm tăng các con số tổng hợp. Ngược lại, ở nhiều quốc gia châu Á, các dịch vụ thiết yếu như y tế và giáo dục có chi phí hành chính và markup thấp hơn, giảm đóng góp của chúng vào GDP mặc dù vẫn đảm bảo quyền tiếp cận phổ biến.

Khác biệt trong tiêu chí tính toán và phương pháp luận kinh tế

Các phương pháp đo lường giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc có những khác biệt cơ bản về cấu trúc. Mỹ áp dụng giá thị trường đầy đủ cho hầu hết các dịch vụ, trong khi Trung Quốc, với một nền kinh tế vẫn còn phần nào theo kế hoạch trong các lĩnh vực chiến lược, sử dụng giá hành chính kiểm soát cho hạ tầng, vận tải và dịch vụ công cộng. Điều này tạo ra những sai lệch đáng kể trong các so sánh trực tiếp: một km đường cao tốc hoặc một lần khám bệnh có chi phí ghi nhận hoàn toàn khác nhau ở hai quốc gia, làm thay đổi tỷ lệ GDP bình quân đầu người của Mỹ so với Trung Quốc.

Các hệ thống kinh tế khác nhau, tác động đến cuộc sống hàng ngày

Cấu trúc kinh tế của Trung Quốc trong những thập kỷ gần đây đã ưu tiên hiệu quả trong phân phối các dịch vụ cơ bản hơn là tối đa hóa giá trị tiền tệ. Điều này giải thích tại sao, mặc dù GDP bình quân đầu người có vẻ thấp hơn, người dân Trung Quốc thường được hưởng lợi ích thực tế như giao thông công cộng hiệu quả, thực phẩm giá phải chăng, nhà ở phát triển đồng bộ và dịch vụ y tế rộng rãi. Nghịch lý xuất hiện từ triết lý kinh tế khác nhau: đo lường sự giàu có quốc gia qua các giao dịch tiền tệ (như GDP) vốn thiên về các hệ thống thương mại hóa mọi khía cạnh của cuộc sống, trong khi đánh giá thấp các nền kinh tế cung cấp dịch vụ thiết yếu qua các kênh không hoàn toàn dựa vào thương mại.

Hiểu rõ những khác biệt trong phương pháp tính toán này là cần thiết để diễn giải chính xác các dữ liệu kinh tế quốc tế và tránh những kết luận vội vàng về sự thịnh vượng thực sự của một dân số.