Giá vàng năm 2003 chỉ 74,5 nhân dân tệ - câu chuyện 22 năm về cái giá của một quyết định tài chính

Vào đầu thế kỷ 21, khi nền kinh tế phát triển chóng mặt, một huyền thoại lâu đời bắt đầu lan truyền rộng rãi: “vàng là tài sản vĩnh cửu, giá trị của nó sẽ mãi mãi được bảo vệ”. Câu nói này đã thuyết phục nhiều người, nhưng cũng chính những người tin tưởng nhất lại phải trả cái giá đắt đỏ nhất.

Khi 300 triệu đi theo huyền thoại “vàng không bao giờ mất giá”

Năm 2003, giá vàng năm 2003 chỉ ở mức 74,5 nhân dân tệ mỗi gram - một con số rất thấp so với ngày nay. Vào thời điểm đó, một vị phụ nữ người Trung Quốc quyết định dốc cả số tiết kiệm 300 triệu của mình để mua 4000 gram vàng thỏi. Cô ấy không phải tự đưa ra quyết định này - một nhân viên ngân hàng đã tự tin đảm bảo rằng: “vàng là tiền tệ cứng, giá trị của nó vượt trội hơn hẳn bê tông cốt thép”. Lời khuyên này đã được lặp lại hàng nghìn lần, khiến quyết định mua vàng trở nên hợp lý trong lúc bấy giờ.

Từ 2003 đến 2025, trong suốt 22 năm, bà ấy đã yên tâm gửi vàng thỏi vào để an toàn, chịu trả hàng năm 0,6% chi phí bảo quản. Sự im lặng của những năm tháng đó đã khiến cô ấy tin rằng mình đã đưa ra lựa chọn đúng đắn.

Những con số thực tế: 9,2% trên giấy tờ, tổn thất trong cuộc sống

Đến mùa xuân năm 2025, khi con trai chuẩn bị lập gia đình và gấp tiền để đặt cọc mua nhà, bà quyết định bán vàng. Giá thu mua của các đại lý vàng như Chu Đại Sinh là 688 nhân dân tệ mỗi gram - một mức giá cao hơn gần 10 lần so với giá vàng năm 2003. Tính toán ban đầu có vẻ rất khả quan: 4000 gram nhân với 688 bằng 2.752 triệu nhân dân tệ. Trên giấy tờ, bà ấy đã kiếm được 2.452 triệu, tương đương lợi suất hàng năm 9,2%.

Nhưng con số này chỉ là một ảo tưởng đẹp đẽ.

Phí bảo quản - con mọt gặm nhấm vốn trong im lặng

Bước đầu tiên để vỡ mộng là bà phải nộp tổng cộng 48.000 nhân dân tệ phí bảo quản suốt 22 năm. Con số này có vẻ không lớn lắm, nhưng nó chỉ là phần nổi của tảng băng. Thực ra, số tiền này là kết quả của 0,6% mỗi năm được cộng dồn trong 22 năm, chiếm khoảng 2% tổng lợi nhuận danh nghĩa. Nếu tính đến chi phí cơ hội - tiền lãi mà bà có thể kiếm được nếu gửi tiền vào ngân hàng thay vì bảo quản vàng - thì con số tổn thất sẽ nhân lên gấp đôi gấp ba.

Lạm phát - con dao mềm giết người không thấy máu

Nhưng thử thách lớn nhất không phải từ phí bảo quản, mà từ cái gì vô hình hơn - lạm phát. Trong 22 năm vừa qua, giá cả toàn bộ nền kinh tế đã tăng gấp ba lần. Điều này có nghĩa là sức mua thực tế của 2.752 triệu nhân dân tệ năm 2025 chỉ tương đương với khoảng 820.000 nhân dân tệ vào năm 2003. Nói cách khác, bà đã mất 80% giá trị mua sắm thực tế.

Ví dụ như ngày xưa, một tờ tiền năm hào còn có thể mua được một cây kem bơ thơm phức. Giờ đây, ngay cả chiếc kem nước đường lẻ cũng phải tám đồng. Sự thay đổi này là biểu hiện dễ nhìn nhất của lạm phát, nhưng nó cũng đủ để minh chứng rằng tiền tệ đã bị mất giá theo cách mà người bình thường có thể cảm nhận được.

Con đường không đi: nếu 300 triệu mua bất động sản Bắc Kinh

Để hiểu rõ hơn mức độ mất mát của bà, hãy nhìn vào con đường song song mà cô ấy không đi. Năm 2003, giá vàng năm 2003 còn rất rẻ, nhưng giá bất động sản Bắc Kinh ở vòng 3 lại cũng thấp - chỉ khoảng 3000 nhân dân tệ mỗi mét vuông. Nếu bà ấy dùng 300 triệu đó để mua 100.000 m² bất động sản (tất nhiên là một giả định cực đoan), giá trị hôm nay sẽ là 15 tỷ nhân dân tệ. Dù chỉ mua một căn nhà nhỏ 100 m², giá trị cũng đã tăng từ 300.000 lên gần 15 triệu - tăng 50 lần, thay vì giảm 80% như trường hợp vàng.

Bà Wang, hàng xóm sống cạnh bên, đã may mắn hơn. Năm 2003, cô ấy dùng cùng 300 triệu để mua cổ phiếu Tencent thay vì vàng. Hôm nay, tài khoản chứng khoán của cô ấy đã có chín chữ số - một con số khiến bà lớn tuổi lặng người.

Bài học cuối cùng: chiến tranh thì giấu vàng, thái bình thì giấu chip

Tất cả những điều trên chứa đựng một bài học sâu sắc về bản chất của việc tích trữ tài sản. Vàng chắc chắn là một bùa hộ mệnh quý báu trong thời kỳ chiến tranh và hỗn loạn. Nhưng trong thời bình, khi nền kinh tế phát triển nhanh chóng, vàng lại trở thành một chiếc “đai giảm tốc” cho sự gia tăng tài sản của người nắm giữ nó.

Truyền thuyết “vàng không bao giờ mất giá” là đúng - nó thực sự giữ lại giá trị danh nghĩa. Nhưng nó lại mất giá theo cách khác - mất giá lực mua trong thế giới luôn luôn biến đổi. Đó là lý do tại sao các bộ tộc giàu có ở Trung Đông lại chuyển từ tích trữ vàng sang đầu tư vào dầu mỏ và công nghệ. Và đó cũng là lý do tại sao một câu nói xưa cũ vẫn còn được lặp lại: “Trong thời loạn giấu vàng, trong thời thịnh giấu chip”.

Câu chuyện của bà lớn tuổi chỉ là một trong hàng triệu ví dụ về cách mà thời gian, lạm phát, và những quyết định tài chính sai lầm có thể từng bước xói mòn tài sản của một con người. 22 năm - thời gian dài đủ để một người trải qua toàn bộ thanh niên, đủ để Hong Kong và Macau đều thống nhất hai lần - cũng chính là thời gian đủ để nhận ra rằng mình đã đi quá xa theo hướng sai.