Tầm Nhìn Thực dụng của Craig Federighi: Làm Thế Nào Giám Đốc AI của Apple Đang Định Hình Thời Kỳ Sau Cook

Khi Apple bước vào năm thứ 50, công ty đứng trước một điểm ngoặt quan trọng. Tim Cook, người đã lãnh đạo công ty từ năm 2011, nay 65 tuổi và đang suy nghĩ về việc nghỉ hưu. Sự chuyển đổi này không chỉ đơn thuần là thay đổi CEO, mà còn là một bước ngoặt căn bản trong hướng đi chiến lược của Apple. Trung tâm của sự biến đổi này là Craig Federighi, kiến trúc sư thực dụng của chiến lược mới tập trung vào phần mềm của Apple, cùng với veteran phần cứng John Ternus. Cả hai cùng đại diện cho sự kết thúc của thời kỳ Jobs và bắt đầu của điều mà nhiều người gọi là “hai chính quyền song song” của Apple—một mô hình lãnh đạo chia sẻ mới có thể định hình lại cách hoạt động của công ty giá trị nhất thế giới.

Sự Phân mảnh của Thiết kế: Làm thế nào Apple mất đi linh hồn (Và tìm thấy kỹ thuật)

Để hiểu sự thăng tiến của Craig Federighi và sự thay đổi trong bản sắc của Apple, trước tiên chúng ta phải hiểu chuyện gì đã xảy ra với thiết kế—nguyên tắc thiêng liêng của di sản Jobs.

Khi Giám đốc Thiết kế huyền thoại Jony Ive rời đi vào năm 2019, Apple đã đưa ra một quyết định bất thường: thay vì tuyển người thay thế, công ty chia trách nhiệm thiết kế giữa hai giám đốc điều hành. Evans Hankey đảm nhận thiết kế công nghiệp—quyết định hình dáng và cảm nhận của sản phẩm—trong khi Alan Dye quản lý thiết kế giao diện, định hình tương tác phần mềm. Cả hai không báo cáo trực tiếp cho CEO Tim Cook, mà báo cáo cho Giám đốc vận hành Jeff Williams. Tín hiệu rõ ràng: thiết kế không còn là ưu tiên hàng đầu.

Trong những năm tiếp theo, cách sắp xếp này chứng tỏ không bền vững. Hankey rời đi vào năm 2022, và Apple không tìm người thay thế. Alan Dye chuyển sang Meta vào cuối 2025 với vai trò Giám đốc Thiết kế, khiến giới quan sát đùa rằng tiêu chuẩn thiết kế của cả hai công ty đều đã được nâng cao. Đồng thời, các nhà thiết kế tài năng từng làm việc dưới thời Jony Ive rải rác rời đi—một số theo ông đến công ty tư vấn LoveFrom, số khác rời Apple để tìm kiếm cơ hội elsewhere. Sự rời bỏ của các tài năng thiết kế tạo ra một khoảng trống buộc Apple phải đối mặt với một sự thật khó chịu: sự nhấn mạnh vào đổi mới dựa trên thiết kế sau Jobs đang trở thành một di tích.

Khoảng trống này dẫn đến một giải pháp không theo quy chuẩn. Đến cuối 2025, Apple đã hợp nhất chức năng thiết kế bị phân mảnh dưới sự quản lý của John Ternus, Phó Chủ tịch cao cấp về Kỹ thuật phần cứng của Apple. Ông nhận danh hiệu bí ẩn “Nhà tài trợ điều hành” của thiết kế—cơ bản là cho phép ông giám sát mà không chịu trách nhiệm trực tiếp. Đây là cách Apple báo hiệu rằng thiết kế giờ đây sẽ phục vụ kỹ thuật hơn là dẫn dắt nó. Sự chuyển đổi của công ty từ “thiết kế trước” sang “thực dụng trước” đã chính thức.

Sự Thăng tiến của John Ternus: Tương lai lấy kỹ thuật làm trung tâm của Apple

John Ternus đại diện cho một Apple mới. Sau hai thập kỷ làm kỹ sư phần cứng kể từ khi gia nhập công ty năm 2001, Ternus đã trở thành gương mặt công khai của tầm nhìn sản phẩm của Apple. Ông dẫn dắt phát triển các dòng Mac, iPad và Apple Watch, xây dựng danh tiếng như một kỹ sư thực thụ chứ không phải là người hoàn hảo về thiết kế. Năm 2024, Bloomberg xác định ông là ứng viên hàng đầu trong cuộc đua kế vị CEO. Đến tháng 10 năm 2025, ông đã trở thành người quyết định chính về lộ trình sản phẩm và chiến lược—ảnh hưởng của ông giờ đây vượt xa chức danh chính thức.

Apple đã liên tục định vị Ternus trong trung tâm truyền thông. Ông là người trình bày chính trong sự kiện ra mắt iPhone Air, thu hút sự chú ý rộng rãi của truyền thông. Giám đốc marketing Greg Jozwiak đã ủng hộ tầm nhìn của ông, đôi khi để Ternus vượt mặt cả Cook trong nhận thức công chúng. Ở tuổi mới chỉ đầu 50, Ternus là thành viên trẻ nhất trong ban lãnh đạo của Apple, mang lại lợi thế về thời gian phục vụ dài hạn—một lợi thế chiến lược phù hợp với tư duy tổ chức của Apple.

Đối với các nhà đầu tư và thành viên hội đồng quản trị, sức hút của Ternus nằm ở cách tiếp cận thực dụng. Ông không mê mẩn từng pixel như Jobs hay tìm cách cách mạng hóa các danh mục chỉ qua thiết kế. Thay vào đó, ông ưu tiên thực thi: tạo ra các sản phẩm khách hàng thực sự muốn mua và có thể giao hàng đúng hạn. Đây là một sự tiến hóa trưởng thành so với sự ám ảnh về thiết kế của Apple trong quá khứ. Câu hỏi dành cho những người trung thành là liệu sự thực dụng này có phải là phản ánh của thực tế tiên tiến hay là sự từ bỏ bản chất cốt lõi của Apple.

Sự Thay đổi Đắt Đỏ của Craig Federighi: Giám đốc AI Người Nói Không với AI

Trong khi Ternus thể hiện sự thực dụng trong phần cứng, Craig Federighi đại diện cho một lực lượng quan trọng không kém nhưng trái ngược: thực dụng phần mềm dựa trên kỷ luật tài chính. Ở tuổi 58, Federighi dẫn dắt bộ phận kỹ thuật phần mềm của Apple và gần đây đã kiểm soát toàn bộ danh mục trí tuệ nhân tạo—một bước đi tiết lộ nhiều về hướng đi tương lai của Apple.

Hành trình đến bộ phận AI của Federighi không theo quy chuẩn. Trước năm 2025, ông được xem là một người hoài nghi AI trong nội bộ Apple. Ông từ chối các đề xuất sử dụng machine learning để tổ chức lại màn hình chính động, cho rằng điều đó sẽ gây rối người dùng. Khi giám đốc Vision Pro Mike Rockwell đề xuất một giao diện dựa trên AI vào năm 2019, Federighi đã phản đối công khai, tạo dựng danh tiếng là người bảo thủ. Những lo ngại của ông mang tính triết lý: các mô hình ngôn ngữ lớn hoạt động như các hộp đen, điều này mâu thuẫn căn bản với sự ám ảnh của Apple về kiểm soát, độ tin cậy và trải nghiệm người dùng dự đoán được. Đối với Federighi, phần mềm nên hoạt động nhất quán; AI sinh tạo là phản đề của sự nhất quán.

Nhưng sự ra mắt của ChatGPT vào tháng 12 năm 2022 đã thay đổi tất cả. Đến năm 2024, Apple đã công bố Apple Intelligence với sự hoan nghênh rầm rộ tại WWDC, thậm chí mời Sam Altman của OpenAI lên sân khấu trình bày chung. Lời hứa là AI Siri, xử lý trên thiết bị, và tích hợp liền mạch với hệ sinh thái của Apple. Trong thực tế, việc thực thi gặp nhiều khó khăn. Các trì hoãn liên tiếp dẫn đến PR tiêu cực tồi tệ nhất của Apple trong thời gian gần đây. Hạ tầng AI của công ty—được xây dựng qua nhiều năm với chi phí khổng lồ—đơn giản là không thể cung cấp hiệu suất cạnh tranh.

Năm 2025, hội đồng quản trị của Apple mất kiên nhẫn với John Giannandrea, trưởng bộ phận AI bị Google thu hút. Giannandrea nghỉ hưu, và Federighi tiếp quản tất cả các sáng kiến AI, bao gồm cả Siri. Federighi đối mặt với một lựa chọn: tiếp tục đầu tư hàng trăm triệu vào các mô hình độc quyền, hoặc thực dụng thừa nhận rằng các đối thủ có công nghệ vượt trội hơn. Ông chọn thực dụng.

Tháng 1 năm 2026, Apple công bố hợp tác với Google để sử dụng Gemini làm nền tảng cho khả năng AI của Apple. Công ty đã dành nhiều năm và số tiền lớn để phát triển hạ tầng AI độc quyền cuối cùng lại thuê ngoài công nghệ cốt lõi cho đối thủ. Các nguồn tin trong ngành cho biết Federighi đã ủng hộ quyết định này, kết luận rằng việc sử dụng các mô hình mạnh nhất có sẵn là con đường nhanh nhất để ra mắt các tính năng AI chức năng trong năm 2026.

Lựa chọn này phản ánh triết lý của Federighi. Ông nổi tiếng về kỷ luật tài chính, kiểm tra từng khoản mục một cách gần như ám ảnh—kể cả ngân sách đồ ăn vặt văn phòng và chi phí chuối cũng không thoát khỏi phân tích của ông. Tỷ lệ chi tiêu R&D của Apple vẫn thấp hơn các công ty công nghệ lớn khác. Federighi dị ứng với các khoản đầu tư dài hạn, rủi ro cao và lợi nhuận không chắc chắn. Trong khi OpenAI, Meta và Google tiêu hàng tỷ đô la cho trung tâm dữ liệu và tuyển dụng nhân tài, cung cấp các gói lương hàng triệu đô la cho nhà nghiên cứu AI, Apple vẫn đứng ngoài cuộc. Một số nhà nghiên cứu AI của Apple lo ngại rằng Federighi sẽ hạn chế ngân sách đi lại hội nghị của họ. Ông đại diện cho không phải tầm nhìn khát vọng, mà là tối ưu hóa tài chính.

Chính quyền Song song: Mô hình lãnh đạo mới của Apple

Khi năm 2026 mở ra, Apple đang bước vào vùng đất chưa từng có. Tim Cook đang xem xét nghỉ hưu, có thể chuyển sang vai trò chủ tịch trong khi giảm bớt hoạt động hàng ngày. Câu hỏi về người kế vị không được giải quyết qua một người thừa kế duy nhất, mà qua một cấu trúc lãnh đạo song song. John Ternus kiểm soát phần thân—phần cứng, thiết kế, hình dạng công nghiệp, và giao diện người dùng. Craig Federighi kiểm soát phần trí tuệ—phần mềm, trí tuệ nhân tạo, thuật toán, và dịch vụ trí tuệ. Cả hai đều là những người nội bộ có thâm niên, hiểu rõ nhịp điệu hoạt động của công ty. Cả hai đều là những cược tính toán với rủi ro tối thiểu.

Tuy nhiên, triết lý quản lý của họ khác biệt rõ rệt. Ternus tập trung vào sản phẩm, ưu tiên thực thi và giao hàng thiết bị thực tế hơn là sự thuần khiết của thiết kế. Federighi là một người thực dụng tàn nhẫn, sẵn sàng chuyển từ hoài nghi AI sang thuê ngoài các mô hình nền tảng trong vòng vài năm nếu điều kiện thị trường yêu cầu. Ternus tin rằng thiết kế nên phục vụ sản phẩm. Federighi tin rằng tầm nhìn nên phục vụ hiệu quả tài chính.

Có khả năng không nhỏ rằng Ternus và Federighi sẽ cùng lãnh đạo Apple theo mô hình đồng CEO, với Cook giữ vai trò chủ tịch. Tiền lệ đã tồn tại: khi Jobs giao quyền cho Cook, ông đã cung cấp sự hướng dẫn rộng rãi mặc dù bệnh nặng. Jobs là thiên tài duy nhất đã biến đổi các ngành công nghiệp. Cook là người hoàn thiện vận hành, xây dựng một doanh nghiệp trị giá 3 nghìn tỷ đô la qua sự thành thạo chuỗi cung ứng và kỷ luật tài chính. Ternus và Federighi không đại diện cho sự biến đổi hay hoàn hảo, mà là một thứ gì đó bền vững hơn: thực dụng cân bằng, tối ưu cho một công ty trưởng thành trong thị trường cạnh tranh.

Kỷ nguyên Ternus-Federighi bắt đầu

Thời kỳ hậu Jobs, được định hình bởi sự xuất sắc vận hành ổn định của Cook, đang khép lại. Lễ kỷ niệm 50 năm của Apple vào năm 2026 không chỉ là một cột mốc doanh nghiệp mà còn là một bước chuyển đổi thế hệ. Kỷ nguyên Ternus-Federighi—được đặc trưng bởi thực thi kỹ thuật và thực dụng tài chính—đang âm thầm bắt đầu. Liệu điều này có phải là sự tiến bộ hay suy thoái phụ thuộc vào quan điểm về sứ mệnh ban đầu của Apple. Điều rõ ràng: Craig Federighi sẵn sàng từ bỏ phát triển công nghệ độc quyền, kết hợp với sự tập trung không ngừng của Ternus vào việc giao hàng sản phẩm, báo hiệu rằng Apple sẽ không còn chạy theo các dự án công nghệ viển vông nữa. Thay vào đó, công ty giá trị nhất thế giới sẽ thực thi các ý tưởng đã được chứng minh, kiểm soát chi phí, và đổi mới từng bước. Đối với các cổ đông quen với hiệu suất của Cook, điều đó có thể đã đủ. Còn đối với những người còn nhớ Jobs từ chối chấp nhận giới hạn, thì tương lai sẽ mang lại cảm giác hoàn toàn khác.