Giải mã dự đoán sụp đổ thị trường: Những động thái mới nhất của Warren Buffett tiết lộ điều gì về năm 2026

Khi nói đến dự báo biến động thị trường, ngay cả nhà đầu tư huyền thoại Warren Buffett cũng từ chối khẳng định chắc chắn. Tuy nhiên, các hành động gần đây và trí tuệ đã tích lũy qua hàng thập kỷ của ông cung cấp những cái nhìn quan trọng cho các nhà đầu tư đang tự hỏi liệu một đợt điều chỉnh lớn của thị trường có thể xảy ra vào năm 2026 hay không. Khi định giá đạt mức cao nhất kể từ trước hai cuộc sụp đổ lớn, và các yếu tố kinh tế vĩ mô ngày càng trở nên tiêu cực, triết lý phản biện của Buffett xứng đáng được chú ý nghiêm túc.

Môi trường thị trường hiện tại thể hiện một số đặc điểm đã từng báo hiệu các giai đoạn yếu kém trong quá khứ. Chỉ số S&P 500 đã mang lại lợi nhuận hai chữ số trong ba năm liên tiếp—một mô hình dự đoán về khả năng hiệu suất kém cỏi trong năm tiếp theo theo thống kê. Thêm vào đó, điều đáng lo ngại hơn, chỉ số này hiện đang giao dịch ở mức 22,2 lần lợi nhuận dự kiến trong tương lai, mức cao mà từng xuất hiện trong bong bóng dot-com và đại dịch COVID-19. Cả hai giai đoạn này đều kết thúc bằng các đợt giảm mạnh.

Triết lý vĩnh cửu của Buffett: Đọc tâm lý thị trường thay vì dự đoán thời điểm

Warren Buffett đã làm rõ quan điểm nổi tiếng của mình trong những ngày đen tối nhất của cuộc khủng hoảng tài chính 2008. Khi chỉ số S&P 500 đã giảm 40% so với đỉnh và hoảng loạn bao trùm Phố Wall, ông đã viết một bài báo phân tích về điều gì phân biệt các nhà đầu tư thành công với phần còn lại.

“Tôi không thể dự đoán các biến động ngắn hạn của thị trường chứng khoán,” Buffett nói rõ ràng. “Tôi không có chút ý tưởng nào liệu cổ phiếu sẽ cao hơn hay thấp hơn sau một tháng hoặc một năm nữa.”

Lời thừa nhận này—từ một trong những nhà đầu tư vĩ đại nhất lịch sử—nhấn mạnh một sự thật khó chịu: việc dự đoán chính xác thời điểm sụp đổ thị trường là gần như không thể. Buffett đã so sánh dự báo ngắn hạn của thị trường với “thuốc độc,” cảnh báo các nhà đầu tư tránh theo đuổi những dự đoán như vậy.

Tuy nhiên, triết lý của Buffett vượt ra ngoài sự bi quan. Nguyên tắc thứ hai của ông đề cập đến tâm lý thường xuyên dẫn đến các điểm xoay chuyển của thị trường: “Hãy sợ khi người khác tham lam, và hãy tham lam khi người khác sợ hãi.”

Cách tiếp cận phản biện này chuyển trọng tâm từ việc cố gắng dự đoán chính xác thời điểm sụp đổ sang việc nhận biết tâm lý thị trường nguy hiểm. Hiện tại, tâm lý đó có vẻ quá lạc quan một cách nguy hiểm. Các khảo sát hàng tuần của Hiệp hội Nhà đầu tư Cá nhân Mỹ cho thấy tâm lý lạc quan đã tăng lên 42,5%—cao hơn nhiều so với trung bình 5 năm là 35,5%. Dữ liệu lịch sử cho thấy một mô hình ngược lại: khi tâm lý lạc quan đạt đỉnh, lợi nhuận thị trường trong tương lai thường gây thất vọng.

Tại sao việc Berkshire Hathaway rút khỏi cổ phiếu lại báo hiệu sự thận trọng

Chỉ lời nói không đủ để thể hiện niềm tin của Buffett. Các quyết định đầu tư của ông mới là lời nói rõ ràng hơn. Dưới sự lãnh đạo của ông, Berkshire Hathaway đã liên tục giảm tỷ lệ cổ phần trong ba năm liên tiếp, trở thành một nhà bán ròng cổ phiếu thay vì mua vào.

Sự thay đổi này trùng khớp chính xác với việc định giá cổ phiếu mở rộng đáng kể. Trong tháng 10 năm 2022, chỉ số S&P 500 giao dịch ở mức khoảng 15,5 lần lợi nhuận dự kiến trong tương lai. Trong vòng chưa đầy ba năm, mức này đã mở rộng lên 22,2 lần. Theo nghiên cứu của FactSet, mức định giá hiện tại vượt xa trung bình 5 năm (20) và trung bình 10 năm (18,7).

Ý nghĩa trở nên rõ ràng hơn khi nhìn qua lăng kính lịch sử. Chỉ số S&P 500 chỉ duy trì tỷ lệ P/E dự phóng trên 22 trong hai giai đoạn kéo dài qua bốn thập kỷ: bong bóng dot-com cuối những năm 1990 và giai đoạn đại dịch COVID-19 2020-2021. Cả hai môi trường này đều dẫn đến các đợt điều chỉnh lớn của thị trường.

Torsten Slok, nhà kinh tế trưởng tại Apollo Global Management, đã lưu ý rằng các mức P/E dự phóng gần 22 đã từng liên quan đến lợi nhuận cổ phiếu hàng năm dưới 3% trong vòng ba năm tới. Độ chính xác của quan sát này phần nào phụ thuộc vào điều kiện kinh tế—và đó là lý do các chính sách thuế quan trở nên quan trọng.

Lo ngại về tăng trưởng kinh tế thêm trọng lượng cho dự đoán sụp đổ thị trường

Các chính sách thương mại gần đây bắt đầu ảnh hưởng đến điều kiện kinh tế thực tế. Nghiên cứu của Cục Dự trữ Liên bang cho thấy việc áp dụng thuế quan rộng rãi đã từng gây sức ép lên tăng trưởng kinh tế. Các chính sách này đã đi kèm với sự mềm mại của thị trường lao động, làm giảm khả năng mở rộng lợi nhuận doanh nghiệp mạnh mẽ.

Khi định giá đã ở mức cao và tăng trưởng kinh tế chậm lại, tỷ lệ P/E của thị trường thường co lại. Động thái này tạo ra áp lực lên hiệu suất của chỉ số ngay cả khi chưa tính đến các rủi ro khác.

Sự kết hợp của ba yếu tố—định giá cao ở mức 22,2 lần lợi nhuận dự phóng, tâm lý nhà đầu tư quá phấn khích với 42,5% lạc quan, và bất ổn kinh tế ngày càng gia tăng—phù hợp với các dấu hiệu cảnh báo của Buffett. Trong khi các đợt điều chỉnh thị trường không bao giờ được đảm bảo, khả năng một năm đầy thử thách sẽ tăng lên đáng kể khi các điều kiện này hội tụ.

Bài học dành cho nhà đầu tư cá nhân

Câu trả lời về việc thị trường có sụp đổ vào năm 2026 hay không vẫn còn là điều không thể biết trước. Tuy nhiên, bằng chứng cho thấy cần thận trọng. Khung tư duy của Buffett không phải để dự đoán chính xác kết quả mà để định vị phù hợp khi nỗi sợ và lòng tham mất cân bằng.

Khi định giá cổ phiếu đạt mức đắt đỏ lịch sử và tâm lý nhà đầu tư trở nên quá phấn khích, cách tiếp cận phản biện gợi ý giảm thiểu rủi ro hoặc chọn lọc kỹ hơn các khoản đầu tư mới. Chiến dịch bán hàng trong ba năm của Buffett phản ánh nguyên tắc này: từ chối rót vốn khi giá cả mang lại ít biên độ an toàn.

Các nhà đầu tư cá nhân không cần phải dự đoán chính xác một đợt sụp đổ để hưởng lợi từ triết lý này. Bằng cách duy trì sự tập trung vào các điểm vào hợp lý dựa trên định giá, đa dạng hóa danh mục và giữ lâu dài, họ có thể vượt qua các giai đoạn yếu kém tiềm năng mà không cần cố gắng làm điều không thể—dự đoán chính xác đợt sụp đổ. Lịch sử cho thấy, những nhà đầu tư thành công nhất không phải là những người dự đoán đúng xu hướng thị trường—mà là những người giữ vững kỷ luật bất kể thị trường diễn biến thế nào tiếp theo.