Tin xấu tích tụ: Những gì lịch sử dự đoán về danh mục cổ phiếu của bạn

Chỉ số S&P 500 đã tăng 14% trong năm qua, nhưng bên dưới bề mặt, các nhà đầu tư đang đối mặt với ngày càng nhiều tin xấu phản ánh những dấu hiệu cảnh báo từ những đỉnh cao thị trường nguy hiểm nhất trong lịch sử. Chiến dịch tăng thuế của Tổng thống Trump đang va chạm với dữ liệu việc làm yếu đi, áp lực lợi nhuận doanh nghiệp, và cấu trúc định giá mà thị trường chứng khoán hiếm khi duy trì mà không gặp hậu quả nghiêm trọng.

Cách Thuế Quan Tạo Ra Tin Xấu Cho Nền Kinh Tế Thực

Trump hứa rằng chính sách thuế quan sẽ không gây đau đớn: các nhà xuất khẩu sẽ gánh chịu chi phí, sản xuất sẽ tăng vọt, và việc làm sẽ trở lại Mỹ. Thực tế lại khác xa, và tin xấu vẫn tiếp tục đến.

Nghiên cứu của Goldman Sachs tiết lộ rằng các công ty và người tiêu dùng Mỹ đã gánh chịu tổng cộng 82% chi phí thuế quan vào tháng 10 năm 2025, trái ngược với dự báo ban đầu của chính quyền. Nhìn về phía trước, Goldman ước tính rằng riêng người tiêu dùng sẽ gánh 67% gánh nặng này vào giữa năm 2026. Điều này đại diện cho một khoản thuế đáng kể vào sức mua của hộ gia đình trong giai đoạn mà tăng trưởng lương có thể đã gặp khó khăn để theo kịp.

Bức tranh về việc làm càng củng cố câu chuyện tin xấu này. Cục Thống kê Lao động báo cáo rằng nền kinh tế Mỹ chỉ tạo thêm 584.000 việc làm trong năm ngoái—kém hơn bất kỳ năm nào kể từ cuộc khủng hoảng tài chính 2008 (ngoại trừ các gián đoạn do đại dịch). Đồng thời, Viện Quản lý Cung ứng ghi nhận 10 tháng liên tiếp ngành sản xuất co lại, làm suy yếu các tuyên bố rằng thuế quan sẽ đưa hoạt động công nghiệp trở lại nội địa.

Các nhà kinh tế của Cục Dự trữ Liên bang đã tiến hành một phân tích toàn diện kéo dài 150 năm về lịch sử thuế quan và đi đến kết luận ảm đạm: các đợt tăng thuế quan luôn liên quan đến tỷ lệ thất nghiệp tăng và tăng trưởng GDP giảm. Mô hình lịch sử đó giờ đây hiện hữu như một mối đe dọa thực sự.

Greenland và Châu Âu: Nơi Tin Xấu Có Thể Leo Thêm Mức

Xung đột thương mại đã bước vào một lĩnh vực mới. Trump đang đe dọa Đan Mạch và tám đồng minh châu Âu với mức thuế 10% bắt đầu từ tháng 2, tăng lên 25% vào tháng 6 trừ khi Đan Mạch đồng ý bán Greenland—một vùng lãnh thổ mà chính phủ Đan Mạch và cư dân Greenland đã rõ ràng từ chối nhường.

Tám quốc gia này—Đan Mạch, Phần Lan, Pháp, Đức, Na Uy, Hà Lan, Thụy Điển, và Vương quốc Anh—cùng nhau chiếm hơn 13% tổng nhập khẩu của Mỹ, làm cho họ có tầm quan trọng kinh tế ngang bằng với Trung Quốc hoặc Canada cộng lại đối với thương mại Mỹ. Mức thuế hiện tại trung bình trên hàng hóa châu Âu là 15%, trong khi hàng hóa của Vương quốc Anh chịu mức 10%. Các khoản thuế bổ sung sẽ tạo thêm nhiều trở ngại cho thương mại xuyên Đại Tây Dương.

Tin xấu không chỉ dừng lại ở các nhà nhập khẩu Mỹ. Liên minh châu Âu đã báo hiệu kế hoạch trả đũa bằng các mức thuế khoảng 100 tỷ USD xuất khẩu của Mỹ, đe dọa các nông dân, nhà sản xuất và nhà cung cấp dịch vụ của Mỹ. Một cuộc chiến thương mại ngày càng sâu sắc với châu Âu thể hiện dạng leo thang ăn miếng trả miếng có thể gây thiệt hại cho cả nền kinh tế và thị trường chứng khoán của hai bên như lịch sử đã chứng kiến.

Tại Sao Định Giá Đang Phản Ánh Một Cảnh Báo Lịch Sử

Thông tin xấu về các yếu tố kinh tế cơ bản đến đúng vào thời điểm đặc biệt mong manh. Tháng 12 năm 2025, chỉ số S&P 500 đạt tỷ lệ P/E điều chỉnh theo chu kỳ (CAPE) là 39.9—mức định giá đắt nhất kể từ vụ sụp đổ dot-com tháng 10 năm 2000. Chỉ số này đo lường giá so với lợi nhuận trung bình, được làm mượt qua một thập kỷ để loại bỏ nhiễu chu kỳ.

Bối cảnh lịch sử khiến điều này đáng lo ngại: kể từ khi chỉ số CAPE ra đời năm 1957, chỉ số này mới vượt quá 39 trong khoảng 25 tháng—khoảng 3% lịch sử giao dịch. Mỗi lần thị trường bắt đầu từ mức định giá cao như vậy, các khoản lợi nhuận sau đó thường khiến nhà đầu tư thất vọng.

Dữ liệu kể một câu chuyện rõ ràng. Khi chỉ số CAPE tháng vượt quá 39, lợi nhuận trung bình trong năm tiếp theo là âm 4%. Trong hai năm, mức giảm trung bình đạt 20%. Nếu mô hình lịch sử này đúng, chỉ số có thể giảm 4% trong vòng 12 tháng và 20% trong vòng 24 tháng—tương ứng với mức giảm về quanh tháng 1 năm 2027 và tháng 1 năm 2028.

Điều này không đảm bảo kết quả trong tương lai, nhưng nó cho thấy lý do tại sao tin xấu về thuế quan và việc làm lại đến đúng vào thời điểm không thuận lợi trong chu kỳ định giá.

Những Điều Lịch Sử Dạy Về Cách Sống Sót Qua Các Đỉnh Thị Trường

Các ví dụ trước đây khi định giá đạt đến mức cực đoan này mang tính cảnh báo. Netflix giao dịch ở mức mà nếu mua vào theo khuyến nghị năm 2004 với giá 1.000 USD, sẽ sinh lợi 474%. Nvidia còn tăng trưởng ấn tượng hơn—từ khoản đầu tư 1.000 USD năm 2005 đến khoảng 1,14 triệu USD vào đầu năm 2026. Tuy nhiên, đây là những thành công ngoại lệ, không phản ánh kết quả điển hình khi thị trường giao dịch ở đỉnh cao định giá cùng với điều kiện kinh tế suy yếu.

Phân tích tương tự về dot-com là rõ nét nhất. Năm 2000, các định giá cao đi kèm với các yếu tố cơ bản công nghệ ngày càng xấu đi đã tạo ra một thị trường gấu xóa sạch hàng nghìn tỷ USD của cải. Ngày nay, sự kết hợp của định giá đắt đỏ, các áp lực kinh tế do thuế gây ra, và số liệu việc làm yếu đi tạo thành một động thái tương tự về bề ngoài—dù trí tuệ nhân tạo và mở rộng biên lợi nhuận có thể lý giải mức nhân lên cao nếu lợi nhuận tăng tốc.

Định Vị Danh Mục Của Bạn Trước Các Kịch Bản Tin Xấu

Nhà đầu tư khôn ngoan sử dụng các thời điểm tích tụ tin xấu để kiểm tra khả năng chịu đựng của danh mục. Nếu chỉ số S&P 500 giảm 20% trong hai năm tới, danh mục của bạn có còn đủ chất lượng và đa dạng để vượt qua đợt giảm này không? Hay các khoản đặt cược tập trung vào các ngành đã đắt đỏ sẽ làm tăng thiệt hại?

Hãy xem xét xây dựng một vị thế tiền mặt vừa phải. Vốn sẵn có biến khả năng yếu đi thành cơ hội mua vào thay vì phải bán tháo bắt buộc. Rà soát các vị thế tập trung vào các ngành có thể bị ảnh hưởng nhiều hơn nếu thuế quan kéo dài và việc làm tiếp tục yếu đi—tiêu dùng không thiết yếu, vận tải, và các ngành công nghiệp chu kỳ cần đặc biệt chú ý.

Môi trường tin xấu là có thật, nhưng cũng chính là thời điểm các nhà đầu tư kỷ luật xây dựng các vị thế để hưởng lợi từ sự phục hồi sau đó.