Thế giới vàng, đô la Mỹ và nợ: Đánh giá lại bảng cân đối kế toán toàn cầu, ảnh hưởng của chúng đối với nền kinh tế và các chính sách tài chính. Bài viết phân tích cách các tài sản này tương tác, các rủi ro liên quan và các xu hướng trong thị trường tài chính quốc tế.

null

Tác giả: 铁柱哥在CRYPTO

Cơ chế tổ chức phối hợp cơ bản nhất và ẩn sâu nhất của xã hội hiện đại không phải là tiền tệ tự nó, mà là mối quan hệ nợ—quyền đòi nợ được mở rộng liên tục.

Dù là quốc gia, cộng đồng, tổ chức hay cá nhân, bản chất đều đang thực hiện một hành động lặp đi lặp lại: dùng tương lai để đổi lấy hiện tại.

Sự tăng trưởng kinh tế và phồn vinh tiêu dùng mà chúng ta quen thuộc không xuất phát từ của cải xuất hiện một cách ngẫu nhiên, mà từ một sự đồng thuận được hệ thống hóa cao độ, rằng tương lai có thể được phân phối trước. Nợ chính là cách thể hiện công nghệ của sự đồng thuận này.

Từ góc nhìn này về thế giới, một cốt lõi bản chất hơn nằm ở: ai có khả năng chiết khấu tương lai về hiện tại hơn, và ai có quyền định nghĩa về tương lai.

Trong ý nghĩa này, việc tạo ra và thu hẹp tiền tệ chỉ là biểu hiện của thế giới nợ. Phép thuật của tài chính thực ra chỉ có một, đó là trao đổi tài nguyên qua các kỳ hạn.

一、Từ góc độ nợ, hiểu về vàng và đô la Mỹ

Nếu bạn đặt nợ vào trung tâm của hoạt động vận hành thế giới, vai trò của vàng và đô la Mỹ sẽ trở nên rõ ràng ngay lập tức. Đô la Mỹ không phải là tiền tệ, nó chính là công cụ điều phối và định giá nợ.

Nợ chính phủ Mỹ cũng không đơn thuần là nợ của chính Mỹ. Trong bảng cân đối tài sản toàn cầu, hệ thống đô la chính là: Mỹ xuất ra lời hứa về tương lai, thế giới cung cấp khả năng tiếp nhận nợ hiện tại. Hai bên ký kết hợp đồng bằng đô la Mỹ, tạo thành giao dịch qua các kỳ hạn lớn nhất trong lịch sử loài người.

Điểm đặc biệt của vàng là nó là tài sản tài chính duy nhất không đối ứng với bất kỳ khoản nợ nào. Không cần ai bảo chứng, không cần ai hứa hẹn, chính nó là sự thanh toán cuối cùng. Từ bảng cân đối tài sản, vàng là tài sản duy nhất không có đối tác đối diện.

Chính vì vậy, khi hệ thống nợ vận hành tốt, vàng thường tỏ ra kém hiệu quả, không sinh lợi, thiếu không gian tưởng tượng; nhưng khi người ta bắt đầu nghi ngờ liệu tương lai có thể được thực hiện suôn sẻ hay không, giá trị của vàng mới được hiểu lại.

Có người nói vàng là nơi trú ẩn rủi ro địa chính trị. Nhưng nếu bạn tiếp tục phân tích bằng bảng cân đối tài sản, thì quan điểm này chưa đủ toàn diện, vì địa chính trị không trực tiếp phá hủy của cải, mà thực sự phá hoại chính là sự ổn định của mối quan hệ nợ.

二、Đầu tư an toàn chính là tìm kiếm bảng cân đối tài sản lành mạnh

Hiểu rõ logic trên, bạn sẽ hiểu rõ rằng, nếu bạn xem thế giới như một bảng cân đối tài sản liên tục mở rộng, thì việc đầu tư an toàn không phải là tìm kiếm một loại tài sản mãi mãi an toàn, mà là ở các giai đoạn khác nhau, tìm kiếm cấu trúc tài sản và nợ vẫn còn lành mạnh, vẫn còn bền vững. Rủi ro căn bản nhất không phải là biến động, mà là mất cân đối trong cấu trúc nợ.

Vì vậy, nếu quan sát xu hướng thị trường gần đây, sự mất giá của đô la Mỹ, biến động lớn của đồng yên đi kèm là sự tăng giá nhanh chóng của các đồng tiền pháp định của các quốc gia có bảng cân đối tài sản tương đối lành mạnh như Thụy Sĩ.

Tiếp tục mở rộng ra, lý do tại sao bạc tăng giá, tại sao nhiều hàng hóa lớn khác tăng giá. Chúng ta nhìn từ góc độ vĩ mô lớn hơn, thì biến số cơ bản ảnh hưởng đến mối quan hệ nợ—quyền đòi nợ chính là AI.

AI không chỉ là một ngành công nghiệp đơn thuần, theo tôi, tính căn bản của nó nằm ở khả năng tái cấu trúc bảng cân đối tài sản. Một mặt, nó vô hạn làm giảm chi phí hiệu quả của con người theo cấp số nhân, phần mềm rẻ hơn, lao động bị thay thế, xử lý thông tin gần như không mất phí; mặt khác, nó tạo ra nhu cầu vốn cứng chưa từng có trong thế giới thực, như năng lực tính toán, điện năng, đất đai, năng lượng, khoáng sản đều trở thành những giới hạn thực tế mạnh mẽ nhất.

Hai lực lượng này đang tác động đồng thời lên bảng cân đối tài sản toàn cầu: phía hiệu quả đang trở nên nhẹ hơn, phía vốn đang trở nên nặng hơn. Điều này phù hợp với quá trình tái cấu trúc hệ thống nợ hiện tại.

Nói cách khác: mọi công việc có thể số hóa, logic hóa, tự động hóa đều đang giảm chi phí về gần bằng không. Phần mềm, nội dung, thiết kế, mã nguồn cơ bản, những tài sản trí tuệ từng đắt đỏ, đang trở nên rẻ như nước máy. Mọi thứ đều có giá của nó, và giá của mỗi Token chính là sự tiêu thụ chip tính toán, điện năng và truyền dẫn cáp đồng sau khi sinh ra.

AI càng thông minh, khả năng đòi hỏi vật chất trong thế giới vật lý càng tham lam.

Trong vài thập kỷ qua, tăng trưởng toàn cầu chủ yếu dựa vào kỹ thuật tài chính, mở rộng tín dụng, đòn bẩy, quản lý kỳ vọng. Tương lai có thể liên tục chiết khấu, khiến nợ trở nên nhẹ nhàng và kiểm soát được. Nhưng khi tăng trưởng lại bị ràng buộc bởi các biến số không thể giả tạo như năng lực tính toán, điện năng, tài nguyên và năng suất, thì nợ không còn chỉ là trò chơi số nữa. Từ góc độ này, bạn nhìn vào bạc và hàng hóa lớn, thị trường định giá cái gì chính là định giá trước khả năng sản xuất trong tương lai.

Vì vậy, khi tăng trưởng bị giới hạn vật lý, phép thuật của nợ sẽ mất tác dụng. Bởi dù bạn bơm bao nhiêu tiền tệ, nếu không có đủ đồng để xây dựng mạng lưới điện, không có đủ bạc để làm màn hình, thì năng lực tính toán của AI sẽ không thể phát triển.

三、Thời đại cuối cùng của đô la Mỹ đã đến chưa?

Không có gì là vĩnh cửu, kể cả vàng. Hiểu rõ quy luật vận hành của thế giới nợ, bạn cũng phải chấp nhận một kết luận không mấy dễ chịu: vàng cũng không phải là câu trả lời vĩnh cửu. Sự tăng giá hiện tại chỉ là do tính khan hiếm của tài sản không đối tác. Tuy nhiên, vàng không thể tạo ra dòng tiền, không thể nâng cao hiệu quả sản xuất, cũng không thể thay thế hình thành vốn thực sự. Nhìn từ góc độ bảng cân đối tài sản, nó chỉ là tạm thời đóng băng rủi ro.

Quay lại đô la Mỹ, tại sao mặc dù thị trường liên tục dự báo giảm giá đô la, nhưng vẫn sử dụng đô la để định giá? Bởi vì bạn cần một kho tài sản lớn nhất thế giới để làm tài sản thế chấp, để thanh toán, để phòng ngừa rủi ro; bạn nắm giữ trái phiếu Mỹ không chỉ vì tin tưởng vào Mỹ, mà còn vì bạn cần một tài sản được hệ thống tài chính toàn cầu công nhận, có thể thế chấp để vay vốn bất cứ lúc nào.

Sức mạnh của đô la không nằm ở tính chính xác tài chính của nó, mà nằm ở hiệu ứng mạng không thể thay thế của nó. Nó là công cụ duy nhất trong nền văn minh nhân loại hiện nay có thể chứa đựng hàng trăm nghìn tỷ nợ mở rộng.

Trong vài thập kỷ qua, khả năng cốt lõi của hệ thống đô la là: chiết khấu tương lai về hiện tại, Mỹ phát hành trái phiếu, thế giới mua; Mỹ tiêu dùng, thế giới cung cấp, về bản chất là phân phối lại giá trị thời gian toàn cầu.

Nhưng khi con đường tài chính của Mỹ ngày càng dựa vào mở rộng bảng cân đối và gia hạn nợ liên tục, uy tín của đô la sẽ xuất hiện một biến đổi tinh tế: nó vẫn là lựa chọn tốt nhất, nhưng không còn là lựa chọn miễn phí nữa, chi phí cơ hội tăng rõ rệt.

Nhưng điều chết người không phải là những điều này, mà là khi tăng trưởng ngày càng dựa vào điện năng, năng lực tính toán, tài nguyên, năng suất, hệ thống tài chính sử dụng kỳ vọng, đòn bẩy, tỷ lệ chiết khấu để đưa tương lai về hôm nay sẽ gặp phải giới hạn vật lý cứng nhắc.

Những thứ như Greenland, thuế quan, chuyển dịch sản xuất trở về đều là cuộc chơi xoay quanh giới hạn cứng này. Nói cách khác, Mỹ phải tiên phong trong việc tái cấu trúc hạ tầng AI, biến đô la thành chứng nhận duy nhất để mua năng lực tính toán mạnh nhất và năng suất cao nhất toàn cầu. Đây mới là điều kiện cần để đô la trở lại vị thế vua.

Nếu không, trong bối cảnh giới hạn vật lý và AI định nghĩa lại phân công lao động toàn cầu, hệ thống đô la sẽ dần mất khả năng chiết khấu tương lai, tiến tới thời đại cuối cùng. Một sự suy giảm chậm nhưng không thể đảo ngược, cho đến khi xuất hiện một đồng tiền phản ánh chính xác năng lực sản xuất thực sự và quyền lực công nghệ, thay thế nó.