Hợp tác Kinh tế như một con dao hai lưỡi: Phân tích cuộc khủng hoảng thuế quan của Greenland

Mối quan hệ phụ thuộc kinh tế giữa Hoa Kỳ và Liên minh Châu Âu hiện nay như một con dao hai lưỡi trong thời điểm này. Trong khi về mặt lịch sử đã thúc đẩy hàng thập kỷ tăng trưởng chung, thì một kịch bản xung đột thương mại có thể biến chính sự hội nhập này thành một kênh gây co lại đồng thời. Một nghiên cứu của Oxford Economics năm 2025 đã mô phỏng chính xác rủi ro này, tiết lộ cách căng thẳng địa chính trị về Greenland có thể đe dọa đến sự ổn định kinh tế toàn cầu, vốn đã được xây dựng lại một cách vất vả sau đại dịch.

Greenland trung tâm của một xung đột địa chính trị với căn nguyên chiến lược

Đảo lớn nhất thế giới không chỉ đơn thuần là một vùng đất xa xôi thuộc vùng Bắc Cực. Đối với các nhà hoạch định chính sách toàn cầu, Greenland đại diện cho một điểm giao thoa của các lợi ích chiến lược quan trọng. Vị trí của nó cung cấp quyền kiểm soát các tuyến hàng hải mới và giám sát quân sự trong một khu vực Bắc Cực ngày càng trở nên dễ tiếp cận hơn. Ngoài ra, các dự trữ khoáng sản chưa khai thác của nó — thiết yếu cho công nghệ hiện đại và chuyển đổi sang năng lượng xanh — biến khu vực này thành một phần thưởng địa chính trị.

Sự quan tâm mới nổi của Hoa Kỳ trong việc mua Greenland từ Đan Mạch không phải là hiện tượng mới, nhưng sự gia tăng cạnh tranh về Bắc Cực đã đưa vấn đề này trở lại trung tâm của cuộc tranh luận. Đối với Liên minh Châu Âu, với Đan Mạch là thành viên, bất kỳ nỗ lực bên ngoài nào nhằm thay đổi trạng thái của Greenland đều là một thách thức trực tiếp đối với chủ quyền và tự chủ chiến lược của khối. Sự xung đột căn bản về lợi ích này tạo ra kịch bản tiềm năng cho một cuộc xung đột kinh tế quy mô lớn.

Mô hình của Oxford Economics: Khi phụ thuộc kinh tế trở thành điểm yếu

Các nhà kinh tế của Oxford Economics đã xây dựng một mô hình chặt chẽ để đánh giá hậu quả của việc leo thang thương mại trong bối cảnh này. Kịch bản mô phỏng cho thấy Hoa Kỳ áp đặt thuế bổ sung 25% đối với hàng nhập khẩu từ sáu quốc gia cụ thể của Liên minh Châu Âu. Đáp lại, khối châu Âu sẽ thực hiện các biện pháp trả đũa nhanh chóng và đáng kể đối với một loạt các sản phẩm của Mỹ — một chu kỳ ăn miếng trả miếng sẽ định hình trung tâm của một cuộc chiến tranh thuế quan tiềm năng.

Các kết quả định lượng cho thấy hậu quả nghiêm trọng. Tăng trưởng GDP của Hoa Kỳ có thể giảm tới 1,0 điểm phần trăm so với dự báo cơ sở. Khu vực Eurozone sẽ đối mặt với thiệt hại tương tự, trong khoảng 0,9 đến 1,1 điểm phần trăm, với các tác động có thể kéo dài hơn do các yếu tố cấu trúc của nền kinh tế khối này. Tuy nhiên, thiệt hại không chỉ dừng lại ở hai bờ Đại Tây Dương.

Tổng trọng lượng kinh tế của Hoa Kỳ và Eurozone — chiếm gần 45% GDP toàn cầu — đảm bảo rằng các làn sóng sốc sẽ lan truyền qua các chuỗi cung ứng toàn cầu, thị trường tài chính và niềm tin của các nhà đầu tư trên toàn thế giới. Tốc độ tăng trưởng toàn cầu dự kiến 2,6% sẽ trở nên đặc biệt đáng chú ý vì nó thể hiện một sự giảm mạnh so với trung bình 2,8%-2,9% của ba năm trước báo cáo. Thậm chí còn đáng lo ngại hơn, nếu loại trừ năm đại dịch bất thường 2020, thì đây sẽ là mức tăng trưởng hàng năm thấp nhất kể từ cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2009.

Các kịch bản dây chuyền: Từ thương mại song phương đến phân mảnh toàn cầu

Hệ quả của một cuộc xung đột thương mại xuyên Đại Tây Dương lan rộng ra ngoài các điểm phần trăm của GDP. Sự hội nhập sâu sắc giữa các nền kinh tế này — vốn đã trở thành con dao hai lưỡi — sẽ làm tăng các cơ chế truyền tải thiệt hại.

Trước tiên, các doanh nghiệp toàn cầu sẽ đẩy nhanh nỗ lực “giảm rủi ro”, chuyển sản xuất ra khỏi Hoa Kỳ và Liên minh Châu Âu. Việc tái phân đoạn chuỗi cung ứng này sẽ làm tăng chi phí và giảm hiệu quả, gây ra các tác động lan tỏa đến các nhà cung cấp trên khắp châu Á, Mỹ Latinh và châu Phi.

Các thị trường ngoại hối sẽ đối mặt với những biến động cực đoan. Các đồng tiền như đô la và euro sẽ chịu sự biến động đáng kể, trong khi các thị trường chứng khoán toàn cầu sẽ chịu áp lực liên tục giảm. Sự bất ổn địa chính trị sẽ làm đình trệ các quyết định đầu tư dài hạn.

Các tổ chức đa phương, đặc biệt là Tổ chức Thương mại Thế giới, sẽ bị đẩy ra ngoài lề hơn nữa, thúc đẩy quá trình xói mòn của một trật tự thương mại toàn cầu dựa trên quy tắc. Các quốc gia phụ thuộc vào xuất khẩu — ở châu Phi, châu Á và Mỹ Latinh — sẽ chịu thiệt hại do giảm cầu và bất ổn về giá hàng hóa, làm trầm trọng thêm các bất bình đẳng toàn cầu đã sâu sắc.

Ảnh hưởng đối với nhà đầu tư và nhà hoạch định chính sách

Ngành công nghiệp chế tạo sẽ đối mặt với những xáo trộn đặc biệt nghiêm trọng. Ô tô, hàng không vũ trụ, sản phẩm nông nghiệp, dược phẩm và hàng xa xỉ — tất cả đều có mức độ thương mại xuyên Đại Tây Dương cao — sẽ trải qua các gián đoạn ngay lập tức và nghiêm trọng do tính chất hội nhập của quá trình sản xuất.

Điều cần nhấn mạnh là phân tích của Oxford Economics không dự đoán sự tất yếu. Báo cáo mô phỏng rõ ràng một kịch bản tiềm năng, không phải dự đoán định lượng chính xác. Nó hoạt động như một phân tích rủi ro định lượng, làm nổi bật các cược kinh tế mà các nhà hoạch định chính sách cần xem xét khi cân nhắc giữa lợi ích chiến lược của Greenland và các chi phí kinh tế sâu sắc, có thể dự đoán trước.

Các chuyên gia nhấn mạnh một bài học cơ bản: nền kinh tế toàn cầu hiện đại vẫn còn rất liên kết chặt chẽ. Các tham vọng địa chính trị khu vực có thể nhanh chóng chuyển thành các cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu. Sự hội nhập kinh tế, vốn đã thể hiện như một con dao hai lưỡi, đòi hỏi các nhà hoạch định chính sách hai bên Đại Tây Dương phải quản lý rủi ro một cách cẩn trọng.