Rủi ro mất hàng triệu đô la sau khi người sở hữu tài sản kỹ thuật số qua đời: Tầm quan trọng của ví lạnh và kế hoạch thừa kế

Nếu bạn đang sở hữu tài sản kỹ thuật số, phương pháp lưu trữ an toàn như ví lạnh (cold wallet) là điều không thể thiếu để bảo vệ tài sản, nhưng đồng thời bạn có biết rằng kế hoạch thừa kế cũng quan trọng không kém? Khi người sở hữu qua đời, nếu không có sự chuẩn bị phù hợp, hàng triệu đô la giá trị tài sản kỹ thuật số có thể mãi mãi bị mất đi. Bài viết này sẽ giải thích các biện pháp quan trọng mà người sở hữu tài sản kỹ thuật số cần thực hiện và cách để người thừa kế đảm bảo kế thừa tài sản một cách chắc chắn.

Ví lạnh là gì và vai trò trong kế hoạch thừa kế

Trong việc lưu trữ an toàn tài sản kỹ thuật số, ví lạnh (cold wallet hoặc cold storage) thường được sử dụng phổ biến. Ví lạnh đề cập đến phương pháp lưu trữ khóa riêng (private key) trong môi trường ngoại tuyến, không kết nối internet. Điều này giúp giảm thiểu đáng kể rủi ro bị hack hoặc tấn công mạng.

Tuy nhiên, xét về góc độ thừa kế, ví lạnh đặt ra những thách thức mới. Nếu người sở hữu sử dụng thiết bị phần cứng (như Trezor) hoặc in khóa riêng ra giấy và lưu trữ ở nơi an toàn, mà người thân không biết được vị trí hoặc chi tiết của chúng, thì sau khi người sở hữu qua đời, việc truy cập vào tài sản có thể bị hoàn toàn chặn lại.

Theo ông Christopher Nekvinda, Giám đốc hoạt động học tập toàn cầu tại Canon Financial Institute, tài sản kỹ thuật số là một yếu tố phức tạp đối với nhiều chuyên gia tư vấn, và không ngoại lệ trong kế hoạch thừa kế. Ông nói: “Trong thời gian dài, các cố vấn vẫn còn do dự khi xác định xem tài sản kỹ thuật số có phải là một phần của tài sản gia đình hay không.”

Hình thức sở hữu và quản lý khóa: Bước đầu chuẩn bị cho thừa kế

Thách thức đầu tiên khi thừa kế tài sản kỹ thuật số là xác định rõ hình thức sở hữu. Khi người sở hữu qua đời, người thừa kế hoặc quản lý di sản cần biết tài sản đó đang được lưu trữ ở đâu và như thế nào.

Có nhiều lựa chọn về phương thức lưu trữ tài sản kỹ thuật số. Nếu bạn có tài khoản tại các sàn giao dịch như Coinbase, thì các nhà cung cấp dịch vụ lưu trữ ký gửi như Coinbase, BitGo, Fireblocks đang quản lý tài sản của bạn. Trong trường hợp này, nếu có kế hoạch di sản phù hợp, theo Đạo luật truy cập tài sản kỹ thuật số đồng nhất sửa đổi (RUFADAA) có hiệu lực tại Mỹ từ năm 2024, người thi hành di chúc hoặc người ủy thác có thể truy cập hợp pháp vào các tài sản này.

Ngoài ra, nhiều người còn quản lý khóa riêng bằng thiết bị phần cứng như Trezor. Trong trường hợp này, nếu thiết bị và mật khẩu của nó không rõ ràng được truyền đạt cho người thừa kế, thì khả năng truy cập tài sản sẽ bị mất vĩnh viễn. Có những trường hợp in khóa riêng ra giấy và cất giữ trong két sắt, nhưng nếu người thừa kế không biết được vị trí của thông tin này, thì vấn đề tương tự vẫn xảy ra.

Ông Azriel Bear, chuyên gia lập kế hoạch di sản tại văn phòng luật Farrell Fritz, bang New York, đã từng tham gia các vụ việc liên quan đến hàng chục triệu đô la tài sản kỹ thuật số không được chuyển giao đúng kế hoạch cho người thừa kế, và ông nhấn mạnh các điểm quan trọng sau: “Việc chỉ định người có kiến thức về các tài khoản mạng xã hội, giao dịch trực tuyến, và tài sản dựa trên blockchain là cực kỳ quan trọng. Ngay cả người thân trong gia đình, như chú hoặc anh họ, nếu không biết cách lấy Bitcoin từ ví, thì sẽ gặp vấn đề lớn trong thủ tục thừa kế.”

Rủi ro người thừa kế không thể truy cập: Cần sắp xếp thông tin và chuẩn bị pháp lý

Một số người sở hữu tài sản kỹ thuật số thích lưu trữ thông tin tài khoản và mật khẩu dưới dạng kỹ thuật số như email hoặc đám mây. Dù có vẻ tiện lợi, nhưng khi đến lúc thừa kế, điều này có thể dẫn đến những tình huống phức tạp như trong “truyện trinh thám”. Người thừa kế sẽ phải lục tìm trong vô số email hoặc hệ thống quản lý tệp để tìm ra thông tin cần thiết.

Ông Bear khuyên: “Nên lập danh sách tất cả các thông tin quan trọng về tài khoản, rồi truyền đạt cho con cái hoặc lưu trữ trong két sắt an toàn. Tôi đã từng thấy nhiều người thừa kế phải lục lọi trong tủ hồ sơ hoặc các tệp tin trên máy tính để tìm kiếm thông tin.”

Một vấn đề quan trọng khác là rủi ro khi không có di chúc. Trong trường hợp này, thủ tục xác nhận di sản có thể mất từ 6 đến 10 tháng để tòa án chỉ định người quản lý di sản. Trong thời gian này, không ai có thể quản lý tài sản kỹ thuật số, dẫn đến khả năng giá trị của các tài sản như Bitcoin (BTC) giảm mạnh do biến động giá. Ngay cả khi cần bán nhanh, người thừa kế cũng không thể đưa ra quyết định kịp thời.

Chiến lược thành lập quỹ tín thác và LLC để thừa kế nhanh chóng

Một trong những cách hiệu quả nhất để người thừa kế có thể truy cập tài sản và hành động nhanh chóng là thành lập quỹ tín thác (trust). Ông Bear nói: “Tại Mỹ, đặc biệt là bang New York, việc thành lập quỹ tín thác và đặt quỹ này làm người nhận thừa kế hoặc chủ sở hữu hiện tại của tài sản là rất phổ biến. Điều này giúp người ủy thác có thể truy cập ngay sau khi người sở hữu qua đời, không cần chờ tòa án can thiệp.”

Trong các trường hợp cần thanh khoản nhanh hoặc muốn tránh bỏ lỡ cơ hội thị trường, chiến lược sử dụng công ty trách nhiệm hữu hạn (LLC) cũng rất hiệu quả. “Chuyển ví lạnh (cold wallet) vào quỹ tín thác khác với việc chuyển vào LLC. Quản lý giao dịch dễ dàng hơn, nhưng tài sản kỹ thuật số sẽ thuộc sở hữu của LLC,” ông Bear giải thích.

Ngoài ra, cần lưu ý rằng tại bang New York, khi di chúc được nộp, sẽ trở thành hồ sơ công khai. “Vì vậy, không nên ghi rõ các thông tin bí mật như khóa riêng hoặc địa chỉ ví trong di chúc. Vì di chúc sẽ công khai, có nguy cơ thông tin này bị người khác nhìn thấy,” ông cảnh báo.

Thực hành kế hoạch thừa kế: Những hành động cần bắt đầu ngay từ bây giờ

Tại Mỹ, hơn 50 triệu người trưởng thành sở hữu tài sản kỹ thuật số. Rất có khả năng, khi người Mỹ qua đời, người thừa kế sẽ cần chuyển giao các tài sản kỹ thuật số này.

Các hành động quan trọng nhất mà người sở hữu tài sản có thể thực hiện ngay từ bây giờ gồm:

1. Xác định rõ phương thức lưu trữ: Biết chính xác ví lạnh, nhà cung cấp dịch vụ lưu trữ ký gửi, thiết bị phần cứng của mình đang lưu trữ ở đâu và như thế nào

2. Sắp xếp và lưu trữ thông tin: Lập danh sách các thông tin tài khoản quan trọng, mật khẩu, khóa riêng, rồi lưu trữ trong két sắt an toàn hoặc truyền đạt cho người đáng tin cậy

3. Chỉ định chuyên gia: Chỉ định người có kiến thức về mạng xã hội, giao dịch trực tuyến, và tài sản blockchain làm người quản lý di sản hoặc người ủy thác

4. Chuẩn bị các văn bản pháp lý: Lập di chúc hoặc quỹ tín thác, ghi rõ các hướng dẫn về tài sản kỹ thuật số (trừ khóa bí mật không ghi trong di chúc)

5. Hiểu rõ các quy định pháp luật như RUFADAA: Nắm rõ luật thừa kế của bang nơi cư trú để biết cách áp dụng đối với ví lạnh và tài sản kỹ thuật số

Nếu không có kế hoạch phù hợp, các tài sản kỹ thuật số trong ví lạnh hoặc các hình thức lưu trữ khác có thể bị mất do chậm trễ trong thủ tục xác nhận di sản, khóa riêng bị mất, hoặc do người quản lý không quen thuộc với loại tài sản này. Tuy nhiên, bằng cách thực hiện các biện pháp này, người sở hữu có thể đảm bảo chuyển giao tài sản cho gia đình một cách chắc chắn.