Tiệc mừng meme coin: Âm mưu của quyền lực, tiền bạc và thao túng thị trường

Từ một “dạ tiệc mã hóa” bắt đầu bê bối

Tháng 1 năm 2025, một sự kiện kỷ niệm tiền mã hóa cao cấp tại thủ đô Washington, Mỹ đã chứng kiến một vụ “cướp hợp pháp” làm chấn động toàn bộ cộng đồng tiền mã hóa. Vé vào cửa lên tới 2500 USD, gồm các nhà lập pháp, cố vấn chính trị, thậm chí cả những nhân vật chính trị nổi tiếng từng bị cáo buộc lừa đảo. Trong một buổi tiệc nhạc DJ do một nghệ sĩ nổi tiếng đảm nhiệm, một tin tức chấn động được phát đi — tổng thống mới tuyên bố ra mắt đồng coin meme cá nhân trên mạng xã hội.

Chỉ trong vài giờ, giá của đồng token này từ gần bằng 0 đã tăng vọt lên 74 USD. Chỉ vài ngày sau, phu nhân tổng thống cũng ra mắt đồng meme của riêng mình, giá từng thời điểm chạm 13 USD. Nhưng cuộc vui nhanh chóng kết thúc — trong vòng hai tuần, hai đồng token này giảm hơn 90% so đỉnh. Hàng trăm nghìn nhà đầu tư nhỏ lẻ gặp thiệt hại lớn, trong khi những kẻ đứng sau hưởng lợi hơn 3,5 tỷ USD từ bữa tiệc này.

Meme coin: Một “chiêu lừa hợp ý”

Lịch sử meme coin không dài. Năm 2013, hai kỹ sư phần mềm lấy một hình ảnh chú chó Shiba làm biểu tượng cho đồng coin mới, tạo ra “đồng đùa” đầu tiên. Ban đầu, mục đích là để chế giễu cơn sốt Bitcoin, nhưng kết quả ngoài mong đợi — đồng coin này trong vài tuần đã có giá trị vốn hóa lên tới 12 triệu USD, thậm chí còn nhận được tài trợ từ đội đua xe.

Khác với các sản phẩm tài chính truyền thống, meme coin không có ứng dụng thực tế, không dòng tiền, không nền tảng cơ bản hỗ trợ. Theo bất kỳ tiêu chuẩn đánh giá tài chính hợp lý nào, chúng đáng giá bằng 0. Nhưng chính điều này tạo nên “ma thuật” của meme coin — chúng hoàn toàn dựa vào niềm tin và tâm lý đầu cơ của thị trường. “Lý thuyết thì không thể thành công, nhưng thực tế thì nó có thể kiếm tiền,” một đồng sáng lập nền tảng meme coin lớn thẳng thắn chia sẻ.

Đến năm 2024, meme coin đã phát triển thành một thị trường quy mô lớn. Một sàn giao dịch chính thống cho biết đã giúp khoảng 1400 đồng meme coin ra đời, chỉ riêng phí giao dịch đã mang lại lợi nhuận khoảng 1 tỷ USD. Việc tạo ra một đồng meme coin cực kỳ đơn giản — chỉ cần vài cú click chuột, không cần kiến thức lập trình, bất kỳ chủ đề hot nào trên mạng hoặc thậm chí sự kiện bi thảm nào cũng có thể trở thành token.

Thị trường này tuân theo một “quy tắc sinh tồn” vô hình: ai vào trước, ai nắm giữ thông tin nội bộ, người đó là người chiến thắng. Các nhà giao dịch lợi dụng lợi thế thông tin để mua hàng loạt coin mới trong vài giây, rồi bán ra khi các nhà nhỏ lẻ theo đuổi, kiếm lời — điều này gọi là giao dịch nội gián trong thị trường chứng khoán truyền thống, nhưng trong thế giới tiền mã hóa lại chẳng ai quan tâm. Một nhà giao dịch kỳ cựu thừa nhận: “Về bản chất, đây chính là thao túng thị trường.”

Bàn tay bí ẩn: Từ Argentina đến Nhà Trắng

Manh mối lần đầu xuất hiện sau một tháng kể từ khi meme coin của tổng thống ra đời. Tổng thống trẻ của Argentina vội vàng ra mắt đồng meme “Libra” vào ngày 14 tháng 2, chỉ vài giờ sau giá đã sụt giảm mạnh, ông buộc phải xóa bài đăng quảng bá.

Các nhà phân tích blockchain theo dõi các đường đi của giao dịch phát hiện điểm bất thường. Một địa chỉ đã bỏ ra 110 triệu USD mua coin trong vài giây trước khi meme coin ra mắt, rồi trong ba ngày sau đó kiếm lợi 100 triệu USD — đây là hành vi giao dịch nội gián điển hình. Một địa chỉ khác đã mua trước khi meme coin công khai, thu về 2,4 triệu USD lợi nhuận. Tất cả các địa chỉ này đều hướng về cùng một người hoặc nhóm người.

Điều thú vị hơn nữa là, các “bàn tay đen” thao túng meme coin của Argentina liên quan đến các thế lực thao túng meme coin của phu nhân tổng thống Mỹ. Dữ liệu blockchain cho thấy, hai ví tiền đứng sau hai đồng coin này thuộc cùng một mạng lưới.

Dòng manh mối cuối cùng dẫn đến một người Mỹ 29 tuổi tên là Hayden Davis. Người này tự xưng là “chuyên gia khởi nghiệp”, cùng cha là Tom thành lập một công ty tư vấn đầu tư. Các thủ đoạn của họ rất rõ ràng: cung cấp “dịch vụ trọn gói” cho các chính trị gia, người nổi tiếng muốn phát hành meme coin — từ hỗ trợ kỹ thuật, quảng bá thị trường, đến chuyển tiền bí mật.

Dựa trên phân tích dữ liệu chuỗi, nhóm của Davis đã kiếm lợi hơn 1,5 tỷ USD từ hoạt động meme coin, phần lớn đến từ dự án Argentina. Khi bê bối bùng nổ, Davis thừa nhận trong video rằng mình đã giúp phát hành meme coin, nhưng khẳng định “chỉ quản lý vốn của người khác” và “không có lợi ích cá nhân” — điều này rõ ràng là không thể chấp nhận.

Bản chất của các “bàn tay đen” phía sau

Tuy nhiên, Davis không phải là kẻ chủ mưu thực sự. Một người từng hợp tác với anh ta quyết định “làm rõ” — tiết lộ một mạng lưới thao túng lớn hơn.

Dòng manh mối cuối cùng dẫn đến một doanh nhân tiền mã hóa người Singapore. Người này giả danh “Mèo Miu”, dùng hình đại diện là một chú mèo phi hành gia, là người điều hành thực sự của một nền tảng giao dịch nổi tiếng. Chính nền tảng này trở thành “sân khấu” phát hành meme coin của tổng thống, meme coin Argentina.

Người này tên là Ming Yeow Ng, hơn 40 tuổi. Trước đây, ông phát triển các công cụ mạng xã hội tại San Francisco, sau đó bước chân vào lĩnh vực tiền mã hóa. Năm 2021, ông thành lập một nền tảng tiền mã hóa, sau đó đổi tên do liên quan đến một doanh nghiệp phá sản. Hiện tại, nền tảng của ông thu về 90% doanh thu từ giao dịch meme coin — vì phí giao dịch meme coin cao hơn.

“Có nên vứt bỏ trẻ sơ sinh trong nước tắm không?”

Khi được hỏi trực tiếp về vai trò của tổng thống và Davis, Ng bắt đầu lấp lửng. Ông thừa nhận, nhóm của tổng thống đã liên hệ với nền tảng của ông để “hỗ trợ kỹ thuật”, nhưng khẳng định chỉ cung cấp hạ tầng, không biết mục đích phát hành token của các bên.

“Bạn có muốn nghe câu chuyện bình thường hơn không?” ông cau mày nói. Ông cho rằng, nền tảng của mình giống như internet, là công cụ trung lập, không chịu trách nhiệm về hành vi của người dùng. “Nhiều việc chúng tôi không thể và không nên kiểm soát,” ông vừa nói vừa đùa một con mèo xám trắng leo lên bàn.

Khi được hỏi tại sao không cấm các thao túng như Davis liên tục phát hành meme coin “đột ngột sụp đổ”, Ng dùng một phép ẩn dụ: “Trong nước tắm có thể có phân chó, phân trẻ sơ sinh, thậm chí vi khuẩn E. coli, nhưng cũng có thể có một đứa trẻ.” Ý ông là, dù thị trường đầy rẫy lừa đảo, cũng không nên phủ nhận toàn bộ ngành công nghiệp tiền mã hóa — vì chính ở đây, những đổi mới thực sự đang diễn ra.

Nhưng khi hỏi “đứa trẻ” đó là ai, Ng không đưa ra câu trả lời.

Trò chơi “xung đột đa chiều” của quyền lực

Trong khi đó, gia đình tổng thống bắt đầu xây dựng một danh mục tài sản mã hóa khổng lồ. Con trai tổng thống sở hữu một công ty đào Bitcoin; chính phủ tuyên bố xem xét mua dự trữ Bitcoin chiến lược cho ngân khố; còn nhiều dự án mã hóa khác nhận được sự ủng hộ về mặt chính trị.

Điều thu hút nhất là một “tiệc tối của giới tinh hoa”. Những tỷ phú đầu tư nhiều nhất vào meme coin của tổng thống được mời đến câu lạc bộ golf của tổng thống để dự tiệc tối. Sự kiện này công khai quảng bá như một cơ hội “các nhà đầu tư lớn cùng tổng thống ăn tối”, rõ ràng gắn kết tiền bạc và quyền lực. Thượng nghị sĩ Massachusetts gọi đây là “bữa tiệc tham nhũng.”

Ngoài tiệc tối, hàng chục người biểu tình tụ tập dưới mưa, lớn tiếng chất vấn: “Ăn gì vậy, các ông bà?!” Thực đơn là bít tết. Một doanh nhân cao tuổi, khoác áo xanh, đeo cà vạt đỏ, tham dự với vai trò chủ nhà — chính là đối tác kinh doanh lâu năm của tổng thống.

“Máy thu giá trị tối thượng” trong khoảng trống pháp lý

Một luật sư kỳ cựu gọi thị trường meme coin là “máy thu giá trị tối thượng, do những người tài năng thiết kế.” Ông đã kiện các nền tảng và thao túng viên vì thiệt hại nặng nề, nhưng các vụ kiện này tiến triển chậm, không có cáo buộc trực tiếp nào nhắm vào tổng thống hay tổng thống Argentina.

Tất cả các bị cáo đều phủ nhận. Luật sư của các bị cáo khẳng định meme coin “không phải lừa đảo”, chưa từng hứa hẹn giá trị tăng trưởng; luật sư của nền tảng thì cho rằng họ chỉ “phát triển phần mềm”, không thể chịu trách nhiệm về hành vi của người dùng.

Vấn đề nằm ở việc thiếu quy định. Ủy ban Chứng khoán Mỹ cuối cùng tuyên bố sẽ “không điều chỉnh” meme coin, chỉ ra rằng các luật chống lừa đảo chung vẫn có thể áp dụng. Nhưng trong thực tế, luật này gần như vô hiệu — không có công tố viên nào muốn truy cứu, không có cơ quan quản lý nào muốn can thiệp.

“Đây là một vụ lừa đảo hợp ý,” một nhà quan sát thị trường nói, “kẻ lừa biết mình đang lừa, nhà đầu tư cũng rõ ràng, nhưng ai cũng cược rằng trước khi sụp đổ, họ có thể thoát thân. Miễn là không ai dám làm ‘bật đèn xanh’, trò chơi sẽ tiếp tục.”

Ghi chú cuối: Cuồng loạn giảm dần, sự thật khó phân định

Đến cuối năm, thị trường meme coin đã trở thành quá khứ. Khối lượng giao dịch giảm 92% so đỉnh tháng 1. Người tham gia chuyển sang các lĩnh vực đầu cơ khác — mới nhất là “thị trường dự đoán” (trước đây bị chính quyền Biden coi là cờ bạc bất hợp pháp, nay dưới chính phủ mới đã nới lỏng quy định).

Hiện tại, meme coin của tổng thống đã rớt xuống còn 5,9 USD, giảm 92%; meme coin của phu nhân tổng thống trở thành giấy lộn, giá chỉ 0,11 USD. Những người từng lên kế hoạch ban đầu, như Davis, giờ trở thành “kẻ bị ghét” trong ngành, tài khoản mạng xã hội im lặng, nhưng dữ liệu chuỗi cho thấy anh ta vẫn âm thầm thao túng giao dịch meme coin.

Về phần Ng, nền tảng của ông đã ra mắt token gốc vào tháng 10, có giá trị hơn 300 triệu USD — số tiền tích lũy từ cơn sốt meme coin lại một lần nữa tăng gấp đôi.

Miễn là những người nắm giữ lợi thế thông tin giữ im lặng, miễn là các nền tảng công nghệ tự tuyên bố “trung lập vô tội”, miễn là các chính trị gia có thể trốn sau lý do “không biết”, thì trò thao túng thị trường này sẽ mãi mãi không thể bị làm rõ triệt để. Thị trường meme coin đã chứng minh: dưới sự thiếu quy định và lợi ích thúc đẩy, những “sói sói” của Wall Street đã tiến hóa — họ không còn cần gọi điện hàng ngày cho người về hưu nữa, mà để chính nhà đầu tư chủ động đưa đến cửa.

Đây có lẽ chính là câu chuyện ngụ ngôn tài chính sâu sắc nhất của năm 2025.