Quản lý chi phí: Chi phí cố định vs Chi phí biến đổi mà bạn cần biết

Trong kinh doanh, khả năng phân loại và quản lý chi phí là kỹ năng quan trọng quyết định thành công. Fixed cost và variable cost là hai loại chi phí cơ bản ảnh hưởng đến quyết định tài chính của công ty. Hiểu rõ sự khác biệt giữa hai loại này không chỉ giúp doanh nghiệp định giá sản phẩm phù hợp mà còn hỗ trợ lập kế hoạch sản xuất, kiểm soát chi phí và đánh giá khả năng cạnh tranh.

Sự khác biệt cơ bản: Fixed Cost và Variable Cost là gì

Nhiều người thường nhầm lẫn khi nói về các loại chi phí của doanh nghiệp vì không hiểu tại sao một số chi phí lại cố định trong khi số khác lại thay đổi liên tục. Sự khác biệt nằm ở việc phân loại dựa trên việc các chi phí đó có thay đổi hay không khi sản lượng sản xuất hoặc doanh số bán hàng thay đổi.

Fixed cost là chi phí không thay đổi bất kể công ty sản xuất nhiều hay ít, hoặc bán được bao nhiêu. Loại chi phí này sẽ cố định theo hợp đồng hoặc nghĩa vụ dài hạn. Trong khi đó, variable cost là chi phí thay đổi trực tiếp theo khối lượng sản xuất hoặc bán hàng. Càng sản xuất nhiều, chi phí này càng tăng.

Fixed Cost: Chi phí cố định phải trả bất kể thế nào

Fixed cost là khoản chi phí phải trả dù doanh nghiệp không sản xuất hoặc bán hàng. Đặc điểm chính của loại chi phí này là tính ổn định và dự đoán được, phù hợp cho việc lập ngân sách dài hạn.

Ví dụ phổ biến của fixed cost gồm:

• Tiền thuê mặt bằng: Công ty phải trả tiền thuê nhà xưởng, văn phòng hoặc kho hàng đều đặn hàng tháng, bất kể sản lượng sản xuất ra sao.

• Lương nhân viên: Lương của nhân viên cố định hoặc quản lý theo hợp đồng không phụ thuộc vào kết quả sản xuất.

• Chi phí bảo hiểm: Bảo hiểm doanh nghiệp, bảo hiểm tài sản hoặc trách nhiệm pháp lý phải trả định kỳ.

• Khấu hao tài sản: Các tài sản cố định như nhà xưởng, máy móc, thiết bị sẽ có khấu hao hàng năm dựa trên tuổi thọ sử dụng.

• Lãi vay: Nếu công ty vay vốn để bắt đầu hoạt động, sẽ phải trả lãi liên tục.

Các công ty có fixed cost cao sẽ cần bán nhiều sản phẩm hơn để bù đắp các chi phí này. Do đó, quản lý fixed cost cẩn thận giúp giảm thiểu rủi ro tài chính.

Variable Cost: Chi phí biến đổi theo sản lượng

Variable cost trái ngược với fixed cost, tăng hoặc giảm theo khối lượng sản xuất hoặc bán hàng. Khi doanh nghiệp không sản xuất, loại chi phí này sẽ bằng 0. Khi sản lượng tăng, tổng chi phí biến đổi cũng tăng theo tỷ lệ.

Ví dụ về variable cost gồm:

• Nguyên vật liệu: Chi phí cho vật liệu và linh kiện dùng để sản xuất sản phẩm. Càng sản xuất nhiều, chi phí này càng cao.

• Tiền công trực tiếp: Tiền lương cho công nhân trực tiếp sản xuất, tỷ lệ theo số lượng sản phẩm.

• Chi phí năng lượng và nước: Điện, nước dùng trong quá trình sản xuất sẽ tăng theo khối lượng sản xuất.

• Chi phí đóng gói: Vật liệu đóng gói, bao bì cần mua phù hợp với số lượng hàng hóa sản xuất.

• Chi phí vận chuyển và giao hàng: Chi phí gửi hàng đến khách hàng tăng theo số lượng sản phẩm.

• Hoa hồng bán hàng: Phần trăm hoa hồng trả cho nhân viên bán hàng dựa trên doanh số.

Chi phí biến đổi cao có thể làm tổng chi phí tăng nhanh, nhưng giúp doanh nghiệp linh hoạt điều chỉnh chi phí khi doanh số hoặc sản lượng giảm.

Sử dụng Fixed Cost và Variable Cost trong quyết định kinh doanh

Hiểu rõ về fixed cost và variable cost giúp doanh nghiệp ra quyết định thông minh hơn:

Định giá: Doanh nghiệp cần tính đến cả fixed cost và variable cost để xác định giá bán đủ để trang trải chi phí và tạo lợi nhuận. Nếu giá thấp hơn chi phí trung bình, doanh nghiệp sẽ lỗ.

Lập kế hoạch sản xuất: Biết rõ chi phí cố định và biến đổi giúp doanh nghiệp lên kế hoạch phù hợp. Nếu chi phí biến đổi cao, có thể cần sản xuất với số lượng lớn để giảm chi phí trên mỗi đơn vị.

Quyết định đầu tư: Khi xem xét mua thiết bị mới, ảnh hưởng đến fixed cost hoặc variable cost, doanh nghiệp cần phân tích xem đầu tư này có sinh lợi hay không. Ví dụ, mua máy tự động sẽ tăng fixed cost nhưng giảm chi phí nhân công (variable cost).

Kiểm soát chi phí: Doanh nghiệp hiểu rõ mục đích của từng loại chi phí sẽ dễ dàng xác định các khoản có thể tiết kiệm. Fixed cost cao quá có thể giảm bằng cách thương lượng thuê hoặc chuyển sang thuê ngoài.

Phân tích chi phí hỗn hợp: chìa khóa quản lý hiệu quả

Phân tích chi phí hỗn hợp (Cost Structure Analysis) là việc kết hợp fixed cost và variable cost để hiểu rõ cấu trúc chi phí toàn diện của doanh nghiệp. Công cụ này giúp đưa ra quyết định và lập kế hoạch chính xác hơn.

Tính tổng chi phí: Cộng fixed cost cố định với variable cost biến đổi để biết tổng chi phí ở các mức sản lượng khác nhau. Ví dụ, fixed cost là 100,000 บาท, variable cost là 50 บาท/đơn vị, sản xuất 1,000 đơn vị sẽ có tổng chi phí là 150,000 บาท.

Tính điểm hòa vốn (Break-even Point): Là điểm doanh thu bằng tổng chi phí, không lỗ cũng không lãi. Phân tích này dựa trên fixed cost và variable cost, giúp biết cần bán bao nhiêu đơn vị hoặc tạo doanh thu bao nhiêu để hòa vốn.

Đánh giá độ nhạy cảm với biến đổi: Doanh nghiệp có fixed cost cao và variable cost thấp sẽ dễ bị ảnh hưởng bởi biến động doanh số hơn, trong khi doanh nghiệp cân bằng giữa hai loại chi phí sẽ ít rủi ro hơn.

Tóm lại

Fixed cost và variable cost là hai loại chi phí có đặc điểm và ảnh hưởng khác nhau. Quản lý đúng đắn giúp fixed cost mang lại sự ổn định, còn variable cost mang lại tính linh hoạt. Nhà quản lý hiểu rõ sự khác biệt này sẽ đưa ra quyết định chính xác, giúp doanh nghiệp cạnh tranh tốt hơn và phát triển bền vững. Dù là định giá, lập kế hoạch sản xuất, đầu tư hay kiểm soát chi phí, kiến thức về fixed cost và variable cost là nền tảng của quản trị doanh nghiệp hiệu quả.