Công nghệ ekyc thay đổi cách xác thực danh tính trong kỷ nguyên số

Trong thời đại hiện nay, khi thực hiện các giao dịch tài chính hoặc đăng ký sử dụng các dịch vụ khác nhau, dù là mở tài khoản ngân hàng, đầu tư hay mua bảo hiểm, bạn có thể đã nhiều lần gặp phải yêu cầu xác thực danh tính qua hệ thống điện tử, đó chính là ekyc (Electronic Know-Your-Customer). Công nghệ này ra đời nhằm làm cho quá trình xác thực danh tính trở nên đơn giản, thuận tiện hơn. Bài viết này sẽ đi sâu vào các đặc điểm nổi bật của ekyc, cách hoạt động và các lĩnh vực phù hợp để ứng dụng.

ekyc là gì? Hệ thống xác thực danh tính kỹ thuật số giúp cuộc sống dễ dàng hơn

ekyc (Electronic Know-Your-Customer) là phương pháp xác thực danh tính khách hàng hiện đại, thay thế hệ thống KYC truyền thống yêu cầu đến trực tiếp các điểm giao dịch. Người dùng có thể đăng ký và xác thực danh tính từ nhà, qua các thiết bị điện tử như điện thoại thông minh hoặc máy tính.

Sự phát triển của ekyc bắt nguồn từ nhu cầu cải tiến quy trình xác thực danh tính truyền thống, vốn thường mất nhiều thời gian, phức tạp và không tiện lợi. Bằng cách ứng dụng công nghệ sinh trắc học (Biometric) và xử lý dữ liệu thông minh, ekyc mang lại giải pháp hiệu quả cao, người dùng không cần điền nhiều giấy tờ, tiết kiệm thời gian di chuyển, đồng thời giảm thiểu rủi ro giả mạo tài liệu và sai sót do ghi chép thủ công.

Các loại ekyc và công nghệ sử dụng

Hiện nay, ekyc có nhiều phương thức khác nhau để phù hợp với nhu cầu và môi trường của từng tổ chức, gồm 3 loại chính sau:

Loại 1: Xác thực sinh trắc học (Biometric Authentication)

Sử dụng đặc điểm riêng biệt của cơ thể từng cá nhân để xác định danh tính, như quét vân tay, quét võng mạc, khuôn mặt hoặc giọng nói. Công nghệ này phổ biến và được sử dụng rộng rãi trong hệ thống ekyc vì dữ liệu sinh trắc học mang tính duy nhất, khó giả mạo. Bạn có thể đã từng thấy công nghệ này khi đăng nhập vào điện thoại hoặc thực hiện các giao dịch ngân hàng di động.

Loại 2: Nhận dạng ký tự quang học (OCR)

OCR là công nghệ có khả năng quét và đọc dữ liệu từ các tài liệu thực như chứng minh nhân dân, hộ chiếu hoặc bản sao sao kê ngân hàng, sau đó chuyển đổi thành dữ liệu số. Giúp giảm thời gian nhập liệu thủ công và hạn chế lỗi do ghi chép. Hệ thống ekyc sử dụng OCR thường dùng để xác minh giấy tờ tùy thân và địa chỉ.

Loại 3: Hệ thống định danh số quốc gia (NDID)

NDID là hệ thống xác thực danh tính qua mạng trực tuyến do chính phủ và các tổ chức tài chính phát triển. Tại Thái Lan, các ngân hàng và tổ chức tài chính thường sử dụng hệ thống NDID để quét khuôn mặt và dữ liệu từ chứng minh nhân dân. Hệ thống này giúp quá trình xác thực danh tính ổn định, đáng tin cậy hơn.

Tiêu chuẩn và dữ liệu sử dụng trong hệ thống ekyc

Để đảm bảo quá trình xác thực ekyc an toàn và hiệu quả, hệ thống cần sử dụng nhiều loại dữ liệu khác nhau và xác nhận danh tính người dùng qua nhiều phương pháp. Đối với cá nhân, các dữ liệu chính gồm:

• Số căn cước công dân
• Họ tên
• Ngày tháng năm sinh
• Địa chỉ hiện tại
• Số điện thoại di động
• Địa chỉ email
• Quét khuôn mặt

Đối với pháp nhân hoặc doanh nghiệp, dữ liệu sẽ khác, gồm tên công ty, mã đăng ký doanh nghiệp, địa chỉ trụ sở chính, v.v.

Ngoài các dữ liệu cơ bản, hệ thống ekyc còn cần sử dụng các phương thức xác thực (Authenticator), gồm:

• Something You Know (Điều bạn biết): như mật khẩu hoặc mã PIN
• Something You Have (Điều bạn có): như thẻ căn cước, thẻ thông minh hoặc thiết bị di động
• Something You Are (Điều bạn là): như vân tay, đặc điểm khuôn mặt hoặc đặc điểm của võng mạc

Việc kết hợp các phương thức này giúp hệ thống ekyc có độ an toàn cao, giảm khả năng lừa đảo hoặc truy cập trái phép.

Ưu điểm của ekyc khiến công nghệ này trở nên phổ biến

Tiện lợi và tiết kiệm thời gian

Người dùng có thể đăng ký và xác thực ekyc bất cứ lúc nào, ở bất cứ đâu, mà không cần đến trực tiếp chi nhánh hoặc trung tâm dịch vụ. Nhờ đó, tiết kiệm thời gian và chi phí đi lại. Toàn bộ quy trình ekyc có thể hoàn tất trong vòng vài phút.

Tiết kiệm tài nguyên và thân thiện môi trường

Không cần điền nhiều giấy tờ hoặc cung cấp bản sao giấy tờ, hệ thống ekyc giúp giảm tiêu thụ tài nguyên vật lý, bao gồm giấy tờ, góp phần bảo vệ môi trường.

An toàn và độ tin cậy cao

Thông tin lưu trữ trong hệ thống ekyc được bảo vệ bằng các biện pháp an ninh nhiều lớp như mã hóa (Encryption) và xác thực nhiều bước, đảm bảo dữ liệu khách hàng an toàn, giảm thiểu rủi ro giả mạo tài liệu hoặc rò rỉ thông tin cá nhân.

Ứng dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực

Hệ thống ekyc không chỉ được sử dụng trong các tổ chức tài chính, ngân hàng mà còn trong các lĩnh vực chính phủ, bảo hiểm, doanh nghiệp và các dịch vụ khác cần xác thực danh tính an toàn, hiệu quả.

Nhược điểm của ekyc cần cải thiện

Vấn đề với nhóm người cao tuổi và người không quen dùng công nghệ

Không phải ai cũng dễ dàng tiếp cận hoặc sử dụng ekyc, đặc biệt là người cao tuổi hoặc những người chưa quen với công nghệ số, dẫn đến bất bình đẳng trong dịch vụ.

Rủi ro từ việc sử dụng dữ liệu cá nhân trái phép

Dù hệ thống ekyc có độ bảo mật cao, vẫn tồn tại nguy cơ dữ liệu bị lợi dụng hoặc bị tấn công mạng, đòi hỏi phải liên tục nâng cao các biện pháp bảo vệ dữ liệu.

Lo ngại về quyền riêng tư

Một số người dùng lo ngại về việc lưu trữ và sử dụng dữ liệu sinh trắc như vân tay, hình ảnh khuôn mặt, sợ rằng thông tin này có thể bị lưu giữ hoặc khai thác trái phép.

ekyc và kyc khác nhau ở điểm nào

Quy trình xác thực

KYC (Know-Your-Customer) truyền thống: Thường yêu cầu xác minh thủ công bằng cách kiểm tra giấy tờ vật lý như chứng minh nhân dân, hộ chiếu, giấy tờ ngân hàng, do nhân viên có đào tạo thực hiện.

ekyc: Dựa vào công nghệ số như sinh trắc học, chữ ký số và hệ thống trực tuyến để xác minh từ xa, tự động hóa quá trình kiểm tra.

Tài liệu và lưu trữ

KYC truyền thống: Khách hàng cần nộp bản sao giấy tờ, các tài liệu liên quan, sau đó lưu trữ dưới dạng vật lý trong kho lưu trữ an toàn.

ekyc: Dữ liệu được xử lý và lưu trữ dưới dạng số, được mã hóa và bảo vệ bằng hệ thống an ninh cao.

Tốc độ và hiệu quả

KYC truyền thống: Thường mất nhiều ngày hoặc thậm chí vài tuần để xử lý và phê duyệt, khách hàng phải chờ đợi.

ekyc: Có thể xử lý trong vòng vài phút, mang lại trải nghiệm nhanh chóng, tiện lợi.

Độ chính xác trong xác thực

KYC truyền thống: Phụ thuộc vào nhận thức và kỹ năng của nhân viên, dễ xảy ra sai sót.

ekyc: Sử dụng AI và Machine Learning giúp nâng cao độ chính xác, giảm thiểu lỗi do con người.

An ninh và phòng chống gian lận

KYC truyền thống: Giấy tờ vật lý dễ bị làm giả, giả mạo hoặc chỉnh sửa.

ekyc: Tăng cường bảo mật bằng mã hóa kỹ thuật số, xác thực sinh trắc, công nghệ nhận dạng khuôn mặt, giảm thiểu rủi ro gian lận.

Trải nghiệm khách hàng

KYC truyền thống: Phải đến trực tiếp tại chi nhánh, thủ tục phức tạp, mất thời gian.

ekyc: Cho phép xác thực từ xa, qua thiết bị cá nhân, nhanh chóng, thuận tiện.

Tóm lại

Hệ thống ekyc là công nghệ quan trọng và cần thiết trong kỷ nguyên số, thể hiện khả năng nâng cao hiệu quả và an toàn trong xác thực danh tính. Hiện nay, ekyc đã được ứng dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực như ngân hàng, chính phủ, bảo hiểm, và các dịch vụ tài chính khác, góp phần thúc đẩy chuyển đổi số. Các dữ liệu và phương thức xác thực trong ekyc không chỉ giúp bảo vệ thông tin người dùng khỏi các mối đe dọa về an ninh mạng mà còn mang lại trải nghiệm tiện lợi, nhanh chóng cho khách hàng. Đây chính là lý do khiến ekyc trở thành công nghệ không thể thiếu trong sự phát triển của xã hội số trong tương lai.