BlackRock mua UNI, để làm gì?

Tác giả bài viết: Jae, PANews

Ngày 11 tháng 2, tập đoàn quản lý tài sản toàn cầu BlackRock đã công bố việc triển khai quỹ trái phiếu chính phủ token hóa trị giá khoảng 2.2 tỷ USD của họ, BUIDL, lên giao thức UniswapX để giao dịch trên chuỗi.

Đồng thời, BlackRock xác nhận đã mua vào token quản trị gốc của Uniswap là UNI. Mặc dù số lượng chưa được tiết lộ, nhưng đây là lần đầu tiên đế chế tài chính quản lý 14 nghìn tỷ USD tài sản này trực tiếp đưa bảng cân đối kế toán của mình ra trước sự quản lý của token DeFi (tài chính phi tập trung).

Thông tin này khiến giá UNI tăng hơn 25% ngay lập tức. Người sáng lập Uniswap Hayden Adams cho biết: “DeFi đã đón một ngày quan trọng, sự hợp tác này sẽ tận dụng cấu trúc thị trường của Uniswap để cung cấp cho nhà đầu tư BUIDL khả năng giao dịch trên chuỗi, thanh toán trên Ethereum. Đây là bước tiến quan trọng hướng tới việc ‘hầu như tất cả giá trị đều có thể giao dịch trên chuỗi’.”

Sự kiện này không chỉ đơn thuần là đưa tài sản lên nền tảng, mà còn là một thử nghiệm mới về hạ tầng tài chính. Wall Street lần đầu tiên chủ động bước vào phòng khách của DeFi, ngồi xuống, đưa danh thiếp và rút séc ra. Tony Edward, sáng lập podcast Thinking Crypto, nhận định: “Đây là sự chấp nhận lớn của tiền mã hóa, BlackRock đang bắt đầu đón nhận DeFi.”

Đối với Uniswap, điều này có nghĩa là họ đang chuyển mình từ chủ yếu phục vụ các nhà đầu tư cá nhân sang trở thành nền tảng thanh khoản dành cho các tổ chức. Đối với BlackRock, điều này đồng nghĩa với việc họ cuối cùng tin tưởng rằng DEX (sàn giao dịch phi tập trung) đã trưởng thành đủ để trở thành hạ tầng tài chính nền tảng.

BUIDL 2,2 tỷ USD “lên tàu” Uniswap, trái phiếu chính phủ cũng có thể biến thành USDC trong giây lát

Để hiểu rõ tầm quan trọng của sự hợp tác này, cần làm rõ một thực tế then chốt: BUIDL không giống như các token thông thường bị bỏ vào một bể thanh khoản của Uniswap V2 hoặc V3, mà được tích hợp vào UniswapX.

Kể từ khi ra mắt, BUIDL đã phát triển thành quỹ token hóa tổ chức lớn nhất trên chuỗi, chủ yếu dựa trên trái phiếu Mỹ, tiền mặt và các thỏa thuận mua lại (repo).

Tuy nhiên, tính thanh khoản của loại tài sản này lâu nay vẫn bị giới hạn bởi các giao dịch OTC (giao dịch ngoài sàn) hoặc các chu kỳ mua lại cố định, hạn chế hiệu quả của chúng trên thị trường tài sản số.

UniswapX là giao thức tổng hợp giao dịch dựa trên “Ý định hướng” (Intents-based) do Uniswap Labs phát triển, với cơ chế trung tâm là khung Request for Quote (RFQ), sẽ cung cấp cho các nhà đầu tư tổ chức một môi trường giao dịch không phí Gas, chống MEV (giá trị khai thác của thợ mỏ) và giá tốt nhất.

Nói cách khác, người dùng không cần tự tìm kiếm đường dẫn giao dịch, trả phí Gas hay lo lắng về tấn công MEV, mà chỉ cần thể hiện “Tôi muốn đổi BUIDL lấy USDC”, phần còn lại sẽ do các nhà tạo lập thị trường chuyên nghiệp thực hiện.

Cấu trúc này khác biệt lớn nhất so với AMM (tự động tạo lập thị trường truyền thống) chính là: Nó có thể lập trình và tuân thủ quy định.

Trong quy trình giao dịch của BUIDL, Securitize Markets sẽ đóng vai trò “người gác cổng” về quản lý, chịu trách nhiệm kiểm tra tư cách và xác thực danh sách trắng của tất cả các nhà đầu tư tham gia. Chỉ những nhà đầu tư đủ điều kiện, có tài sản trên 5 triệu USD mới được phép tham gia vào hệ sinh thái này. Các nhà tạo lập thị trường như Wintermute, Flowdesk cũng đã qua quá trình lựa chọn trước đó.

Điều này có nghĩa là, dù BUIDL được giao dịch trên giao thức phi tập trung, nhưng các thành viên tham gia vẫn nằm trong khuôn khổ kiểm soát KYC/AML nghiêm ngặt.

Ý tưởng “xây dựng lớp chồng tuân thủ” này giải quyết mâu thuẫn giữa tính ẩn danh của giao thức phi tập trung và yêu cầu tuân thủ của tài chính truyền thống. Nói đơn giản, giao dịch diễn ra trên giao diện của Uniswap, thanh toán trên sổ cái Ethereum, nhưng áp lực tuân thủ đã được đưa về phía Securitize từ trước.

Uniswap giữ được tính không phép của nền tảng dưới lớp, đồng thời thu hút vốn cấp tổ chức. Đây là ứng dụng đầy đủ của mô hình “Ý định hướng”: người dùng thể hiện ý định, các nhà thực thi (Fillers) hoàn tất giao dịch trong khuôn khổ tuân thủ.

Điều mang tính đột phá hơn nữa chính là bước nhảy về hiệu quả thanh toán.

Các quỹ thị trường tiền tệ truyền thống thường phải chờ T+1 hoặc lâu hơn để thanh toán. Trong khi đó, tích hợp BUIDL trên UniswapX sẽ cho phép thanh toán tức thì ở cấp độ nguyên tử.

Điều này có nghĩa là, người sở hữu có thể bất cứ lúc nào (kể cả cuối tuần và ngày lễ), đổi phần trái phiếu chính phủ sinh lời 4% hàng năm thành USDC trong tích tắc, nâng cao đáng kể hiệu quả vốn.

Đối với các tổ chức, mức độ thanh khoản này sẽ giúp các tài sản token hóa có lợi thế vượt trội trong quản lý tài sản thế chấp và phòng ngừa rủi ro.

Về bản chất, điều này còn tạo ra một thị trường thứ cấp “lợi tức sinh lời” với tính thanh khoản cao. Và UniswapX chính là cầu nối chuyển đổi giữa quyền lợi sinh lợi và khả năng mua bán tức thì với tổ thất thấp.

UNI không còn là token quản trị “trên trời”, BlackRock thật sự đổ tiền vào

Nếu nói BUIDL ra mắt là hợp tác kinh doanh, thì việc BlackRock mua vào UNI là liên minh về vốn.

Trong một thời gian dài, UNI bị gọi vui là “token quản trị vô giá trị”. Người nắm giữ ngoài việc tham gia bỏ phiếu, không thể trực tiếp hưởng lợi từ hàng nghìn tỷ USD giao dịch hàng năm của giao thức. Tuy nhiên, trạng thái này sẽ chấm dứt vào cuối năm 2025.

“Đề xuất ‘UNIfication’ đã thông qua, thay đổi câu chuyện về giá trị của UNI.”

Trong khuôn khổ “UNIfication”, Uniswap chính thức mở khóa phí giao dịch của giao thức và giới thiệu hệ thống hợp đồng thông minh “TokenJar + Firepit”.

Tất cả phí từ các giao thức V2, V3 và L2 của Uniswap sẽ chảy vào TokenJar, và cách duy nhất để rút giá trị này là đốt các UNI tương ứng qua Firepit.

Cơ chế mua lại và đốt token theo chương trình này lần đầu tiên biến khối lượng giao dịch của giao thức thành động lực giảm phát trực quan cho UNI.

Tính đến ngày 12 tháng 2, theo dữ liệu của DeFiLlama, doanh thu hàng năm của giao thức Uniswap ước tính vượt 26 triệu USD.

Việc BlackRock mua vào UNI vào thời điểm này thể hiện khả năng nhạy bén của họ trong việc nắm bắt cơ hội.

UNI không còn chỉ là biểu tượng quyền bỏ phiếu, mà còn là một tài sản blue-chip mang tính “sản xuất”. Khi khối lượng giao dịch của các tài sản RWA như BUIDL tiếp tục mở rộng trên Uniswap, phí thu về sẽ tăng theo, đẩy nhanh quá trình đốt UNI, nâng cao giá trị nội tại của token.

Tuy nhiên, mục đích chiến lược của thương vụ này còn vượt xa lợi nhuận tài chính, mà còn nhằm giành “quyền phát ngôn” trong hạ tầng thanh khoản phi tập trung toàn cầu. Là tập đoàn quản lý hơn 14 nghìn tỷ USD, BlackRock cần đảm bảo các giao thức token hóa của họ hoạt động ổn định, không bị biến động quản trị quá mức có lợi cho tổ chức.

Việc nắm giữ đủ tỷ lệ UNI đồng nghĩa với:

1. Ngăn chặn chính sách phí phân biệt đối xử: phòng tránh UniswapX của BUIDL bị đánh thuế phí quá cao.
2. Thúc đẩy tiêu chuẩn hóa các Hooks tuân thủ: trong kiến trúc Hooks của Uniswap V4, BlackRock có thể dùng quyền biểu quyết để ủng hộ các Hooks thanh lý phù hợp quy định, tạo môi trường giao dịch thân thiện hơn cho tổ chức.
3. Chứng thực giá trị tài sản: qua việc nắm giữ trực tiếp, BlackRock còn gửi tín hiệu tới các tổ chức tài chính truyền thống khác rằng một số token DeFi đã đủ trưởng thành để trở thành phần của danh mục đa dạng.

Liên minh giữa BlackRock và Uniswap không phải là sự tình cờ của vốn, mà là dấu hiệu cho thấy DeFi đã chính thức bước vào giai đoạn “hạ tầng tài chính” thay vì chỉ là “tài chính thử nghiệm”.

Với sự tham gia của các tập đoàn cấp cao như BlackRock, Uniswap sẽ mở ra một vùng đệm mới trong thị trường DEX ngày càng cạnh tranh khốc liệt.