Thị trường thực ra không phức tạp lắm, phức tạp chính là chính bạn.

"Cứ mua là giảm, cứ bán là tăng." Câu này đã lan truyền rộng rãi trong giới crypto, và được chứng minh nhiều lần. Nhưng bạn đã thực sự nghĩ về điều đó chưa? Đằng sau nó hoàn toàn không phải là sự trùng hợp. Mỗi lần vào lệnh, chúng ta đều thề thốt, nghĩ rằng lần này chắc chắn đã nắm đúng nhịp điệu. Nhưng chỉ vài ngày giữ vị thế, dù K线 chưa di chuyển nhiều, trong lòng đã diễn ra hàng trăm lần cảnh cháy tài khoản.

Vấn đề không nằm ở thị trường, mà chính ở việc giữ vị thế — nó đang tra khảo tâm lý của bạn.

**Cảnh trong lòng bạn đang nuốt chửng lợi nhuận**

Khi thị trường yên ả, trong đầu bạn lại diễn ra những cơn sóng dữ dội. Khi thị trường xuất hiện một cây nến giảm nhỏ, bạn bắt đầu nghi ngờ chính mình; thấy lợi nhuận giảm 5%, tay bắt đầu run rẩy. Loại tự tiêu hao này, tôi gọi là "giao dịch tự sát về tâm lý".

Điều bạn sợ thường không phải là rủi ro thực sự, mà là những nguy hiểm do chính bạn tự tạo ra trong đầu. Đặc biệt khi lướt mạng xã hội thấy những "huyền thoại giàu có" hay "cảnh báo sập sàn", lòng tham và nỗi sợ như hai con quỷ đang đánh nhau trong đầu bạn. Bạn vô thức bắt đầu thường xuyên mở phần mềm theo dõi thị trường, xem giá còn nhiều hơn cả xem video ngắn — đó chính là dấu hiệu sắp sụp đổ tâm lý.

Những trader ổn định thực sự đều biết một bí mật: giảm tần suất xem chart, tâm lý sẽ ổn định hơn một nửa. Tôi đặt ra nguyên tắc vàng cho bản thân — mỗi ngày chỉ xem thị trường cố định 1 đến 2 khung giờ, còn lại thì làm gì thì làm. Điều này không phải là trốn tránh thị trường, mà là chiến lược thông minh nhất. Bởi mỗi lần theo dõi thị trường theo thời gian thực, đều là chủ động để cảm xúc bị dao động chi phối.

Đặc biệt trước các dữ liệu kinh tế quan trọng như CPI của Mỹ, nguyên tắc này càng phải kiên trì. Trước vài giờ công bố dữ liệu lớn, thị trường thường bị đẩy lên xuống bởi các kỳ vọng khác nhau. Nếu bạn liên tục xem chart trong thời điểm này, quyết định của bạn rất dễ bị nhiễu loạn bởi tiếng ồn.

**Nghi ngờ bản thân là kẻ thù lớn nhất của nhà đầu tư**

Giữ lệnh càng lâu, càng dễ nảy sinh suy nghĩ: "Mình có đang nhìn nhầm không?"

Nghi ngờ bản thân như thuốc độc. Nó khiến bạn khi cần kiên trì thì bỏ chạy, khi cần cắt lỗ thì lại cố chấp. Đau lòng hơn là, những nghi ngờ này thường không dựa trên thông tin mới hay biến động kỹ thuật, mà chỉ đơn thuần vì thời gian dài, cảm xúc mệt mỏi.

Nhưng bạn đã từng nghĩ chưa, lỗi phổ biến nhất trong thị trường là gì? Không phải là phán đoán sai, mà là đúng nhưng vì tâm lý sụp đổ mà rút lui sớm. Bao nhiêu người bị rung lắc ra khỏi đáy, mắt nhìn mà không thể giữ vững vị thế? Họ phân tích không sai, vấn đề là họ không giữ được lệnh.

Cách xây dựng niềm tin không phải là tự thuyết phục bản thân, mà là chuẩn bị kỹ lưỡng từ trước. Đặt mức cắt lỗ và chốt lời rõ ràng, xác định rõ lý do của mình. Khi đó, khi thị trường biến động, bạn sẽ có "cột trụ vững chắc" — không dễ bị lung lay bởi một hai cú dao động.

**Bước đầu tiên để giữ tâm lý ổn định là thừa nhận mình không ổn định**

Đừng tự lừa dối rằng bạn là "nhà đầu tư giá trị" hay "giữ lâu dài". Thực tế, phần lớn mọi người khi vào lệnh đều bị cảm xúc chi phối. Thừa nhận điều này, ngược lại, giúp bạn xây dựng hệ thống giao dịch thực tế hơn.

Giảm xem chart, đặt ra quy tắc, tin vào chính mình — ba điều này nghe có vẻ đơn giản, nhưng người làm được lại ít đến đáng thương. Nhưng nếu bạn kiên trì, những lệnh từng không giữ nổi lần trước, lần tới sẽ giữ được. Thị trường luôn ở đó, vấn đề là chúng ta có thể thực sự hòa hợp với chính mình khi nào.